Log

Almaar absurder, vreemder, gekker, almaar minder beantwoordend aan de verwachtingen van het brede publiek: Wes Anderson drijft langzamerhand weg van het soort sympathieke publiekspleasers die hij ruim een decennium geleden nog maakte, om vierkant zijn goesting te doen. En dat is: een beeldschoon eigen universum creëren waarin narratief ondergeschikt wordt aan heerlijke situatiehumor, fenomenale cinematografie, waanzinnige dialogen en geestige cameo’s.

Al wat niet mag en kan bestaan, krijgt bij Anderson de kans om wel te schitteren, zij het maar voor even: wat hij op het witte doek tovert, is een glimp uitzonderlijke verbeeldingskracht die de wetmatigheden van verhaal, karakterontwikkeling, spanningsboog en resonantie bij de toeschouwer meer en meer als marginale verschijnselen aan de zijlijn parkeert. En net omdat de regisseur nog slechts luistert naar de stem van zijn hoogst eigenzinnige fantasie, krijgt het publiek films te zien die niet onder een eenduidige noemer te vangen noch te vatten zijn. Zeg nu zelf, klinkt dit niet als de definitie van Kunst met grote K?

Veel van ‘The Phoenician Scheme’ glipt bij een eerste visie door de vingers (een mens komt ogen en oren tekort, jawel!), maar genoeg blijft aan de ribben kleven – ribben die overigens pijn doen van het lachen – waardoor deze zeker wordt hernomen.

Voor nu: 3,75*

Niet La Callas. Wel Maria.
Niet het verhaal van een diva, wel het fermate van een icoon in haar nadagen.
Niets geen documentaire of journalistieke biografie, wel een poëtische meditatie die schijnbaar lukraak grabbelt uit de ton met cruciale herinneringen.
Geen film zoals film doorgaans is, wel cinema die meedogenloos en tegelijk vol mededogen naar de strot grijpt.

Leert de toeschouwer Maria Callas kennen? Hooguit een beetje, en toch heel wat. Alleen een eigengereid durfal als Pablo Larraín kan dit mythische leven met zoveel flair en zo beknopt uit de doeken doen, met slechts een handvol elementaire, haast anekdotische passages.

Hoe zij zich nimmer heeft kunnen ontdoen van de smet uit haar jeugd.
Hoe zij eerst opleefde en vervolgens gebroken werd onder de eisen van Aristotle Onassis, een man die autoriteit afdwingt door haar simpelweg voor feit aan te nemen en uit te stralen.
En hoe Parijs het decor werd voor zwerftochten richting haar eigen vergane gloriedagen, richting triomfen die ze nimmer zal evenaren.

Is het al te eenvoudig om Mandrax als personage op te voeren? Misschien, maar voor haar schept die medicatie een realiteit, de enige waarin ze nog kan wakker worden, kortom het karakter is haar poort naar het sprankeltje hoopvol bestaan dat haar nog rest. Is de intimiteit van haar huishoudster en butler wat al te clichématig? Allicht, maar beschouw dat als een operatesk element: een stereotiepe code waarbinnen Larraín integriteit, kwetsbaarheid en zelfs schoonheid legt.

En dan – natuurlijk! – de muziek, die het heuse verhaal vertelt. Het verdriet, de wanhoop, de afgrond: Maria voelt in haar laatste dagen wat La Callas jarenlang op de bühne heeft geïncarneerd, namelijk de bittere tragiek van de gevallen vrouw, waarvoor slechts compassie op zijn plaats is.

Tot slot: hoed af voor Angelina Jolie, die de film draagt met een even onaanraakbare als naargeestige en pathologische vertolking. Talloze registers, in een interpretatie die Maria tot mens maakt, en tegelijk mysterie laat zijn. Een biopic die nieuwsgierig maakt naar een lijviger studie van wie deze vrouw was, kortom hooguit een tipje van de sluier gelicht: meer hoeft kunst niet te doen…

4*

Ah, dat vermaledijde Amerikaanse exceptionalisme. Je begrijpt waarom Danny Boyle precies dit verhaal heeft willen verfilmen. Was ook ‘Slumdog Millionaire’ per slot van rekening geen verheerlijking van het menselijke vermogen om de eigen beperkingen te overstijgen? Voor ‘127 hours’ gaat dat alleszins helemaal op.

Boyle haalt alle mogelijke cinematografische effecten uit de kast, en Franco draagt de film met veel charisma. Gevolg? Bijna anderhalf uur naar een (letterlijk) geblokkeerd personage kijken en toch geboeid blijven: knap, jawel. En meer nog: de spanning wordt haast ondragelijk, bij een film waarvan de uitkomst a priori al vaststaat. Een mens moet het de regisseur toch nageven.

Dus? Goed gedaan, zij het anderhalf uur zonder enigerlei abstracties, en met een min of meer voorgekauwd affectief register. Aardig om zien, doch niet erg om te missen.

3,25*

Kitsch? Jazeker. Maar laat dat nu net Audiards doelbewust ingezette stijlmiddel zijn om het publiek op post-modern Brechtiaanse wijze uit het behoorlijk absurde verhaal te laten stappen, en dus te laten nadenken. Want ja hoor, een verhaal dat zo ver van ons bed staat en zo ontzettend van de pot gerukt is, dat wordt verteld omdat het onmogelijk is om niet in te zien dat de plot pertinente vragen stelt over – op persoonlijk niveau – identiteit en intermenselijkheid voor en na een geslachtsverandering, maar evengoed – op filosofisch niveau – over hoe diep geweld zich in iemands persoonlijke cultuur genesteld heeft, en onvermijdelijk – op maatschappelijk niveau – over de problematiek van drugsgeweld, spoorloze verdwijningen en wat dat dan precies teweeg brengt.

Kortom, aan de oppervlakte een gewaagde en quasi absurde oefening om cinema waarlijk cinema te laten zijn: genre-overschrijdend vakwerk dat zelfs de wetten van de verbeelding tart. Het soort bravoure, ook al klinkt het wel eens smakeloos en stroperig, dat veel te weinig regisseurs aandurven. Daarenboven is het huwelijk tussen musical en queer absoluut niet gekunsteld, meer nog: ‘Emilia Pérez’ voelt ook als film “trans” aan, als een eerst wat onwennige maar uiteindelijk hoogst innemende en meeslepende hybride.

Fout in menig opzicht, maar verdomd verstandig uitgevoerd, zowel inhoudelijk als stilistisch. Met andere woorden: zeker meer genietbaar dan menig gespuide kritiek liet vermoeden, en heus ontroerend in de spannende finale, ook dat nog...

3,5*