Log

Voorwaar, ik zeg u: “Jeder Mensch ist ein Abgrund…”

Klaus Kinski als gedoodverfde Woyzeck/Wozzeck? Geen speld tussen te krijgen! In een ingedommeld universum waar kapiteins dobberen op pseudo-existentieel gemijmer, dokters dromen van een wetenschappelijke doorbraak op basis van een erwtendieet en de onschuldige moederkloek Marie verlangt naar een beetje doodgewone mannelijke nabijheid, voelt Woyzeck het naderende onheil van een wereld die sluipenderwijs uit zijn voegen barst, onhoorbaar kapseist, zonder zichtbare sporen na te laten aan gruzelementen valt. Auw, wat doet dat pijn: die eenzaamheid, die uitzichtloosheid, die leegheid…

Symbolisch is dat Woyzeck aan dezelfde retoriek van zijn dorpsgenoten ten prooi valt, door te verwoesten wat hem het meest nabij is: zijn geliefde. Vervolgens wacht hem het – letterlijk – opgeslokt worden door die ondefinieerbare natuurkracht die van de elementen uitgaat. De verdrinkingsdood als enige mogelijke verlossing. Niemand laat een traan…en ondertussen is het dorp een roddel rijker. Een lijk, dus voer voor speculeren, kortom leven in de brouwerij…hoe cynisch!

Werner Herzog brengt het allemaal met een genadeloos metrum in beeld. Echt beklijven doet deze ‘Woyzeck’ evenwel nauwelijks, want wat staat tegenover de grauwe, hopeloze, alomtegenwoordige lelijkheid? Niets. Nietsigheid. Büchner had zich allicht in de handen gewreven bij een dergelijke evocatie, maar anno 2025 hebben wereld en mensheid een ander geluid nodig, medunkt.

2,5*

vote changed, original voice was 2,0 stars

Een groot talent, deze Tim Mielants. Eigen aan debutanten is dat ze misschien te graag en te gretig willen laten zien wat ze allemaal kunnen. De speciale cameravoering, de filters, de globale intensiteit: het wordt allemaal soms van het goede te veel. Maar toch: de regie maakt de verschrikkingen van de oorlog perfect invoelbaar, door nietsontziend gruwel in beeld te durven brengen, en toch vanuit een esthetische visie te blijven denken…hulde!

De ballast uit Jeroen Olyslaegers’ boek, met name de raamvertelling en het bijwijlen al te barokke literaire gesnoef, laat Mielants fijntjes weg. Wat overblijft, is een uppercut. Of nee, nauwkeuriger: een mokerslag ergens in de onderbuik. Of je het nu wil of niet, van ‘Wil’ moet je bekomen…

3,5*

Een weinig malse biografie, en dat voor een nog levend kunstenaar. Het zal wel aan Bob Dylans pantser liggen, dat het hem allemaal weinig doet? Doorheen ‘A complete unknown’ lijkt de jongeman immers onverschillig – of is het een vorm van emotionele incompetentie? – voor zijn naaste omgeving. Hij kwetst de vrouwen die hem liefhebben, hij verraadt diegenen die het in het eerste uur voor hem hebben opgenomen. Zonder verpinken. Men kan daarin de kracht van het soevereine genie zien, kortom de film als ode aan onverschrokken kunstenaarschap, dat de grenzen van sociaal fatsoen nu eenmaal met de voeten mag treden, zolang de artisticiteit ermee gebaad is.

Toch lijkt James Mangold, overigens zonder echt expliciet te worden, een ander beeld op te hangen, met name dat van een opportunist, die in wezen niets heeft met raciale ongelijkheid of socio-maatschappelijke strubbelingen, maar er als popicoon wel zijn voordeel mee doet. Dylan als zelfgecreëerde legende, als leugenachtig embleem voor een gevecht dat nooit het zijne is geweest?

Misschien is de morele ambiguïteit een zwakte van de film – een criticus verklaarde het problematisch te vinden dat de toeschouwer Bob Dylan niet helemaal kan doorgronden – maar evengoed kan het een sterkte zijn: het publiek mag zelf oordelen, zich zelf een idee vormen, het personage wel of niet sympathiek vinden. De vertolking van Timothée Chalamet is al uitvoerig bewierookt, maar dit moet eenieder hem toch nageven: ook hij weet, vanuit een nochtans sterke incarnatie, het personage enigmatisch en moreel complex neer te zetten. Zeker een surplus voor een film die verder – helaas – de scherpe kantjes van Dylans verleden vijlt. Gaat het gerucht niet dat hij frequent marihuana, amfetamines en LSD consumeerde, naast alcohol? Een dergelijke authenticiteit gaat Mangold jammerlijk uit de weg, maar dat is het ‘m net: ‘A complete unknown’ lost nauwelijks iets over Dylans ware verleden, dat hij overigens zelf actief mystificeerde.

Ruim twee uur intrigerende cinema en nog steeds min of meer onbekend: we moeten dat toch als een prestatie zien?

3,25*

Lees de Wikipedia-pagina gewijd aan wijlen congreslid Rubens Paiva. Voer voor een Hollywoodfilm? Natuurlijk niet! Te gruwelijk, te weinig hoop, te veel feiten die in mist gehuld blijven. De biografie van ’s mans vrouw lijkt daarentegen een gedroomd scenario voor een epische film over de grote morele principes waarvan Amerikanen zo graag beweren dat ze er de vaandeldragers van zijn: rechtvaardigheid, doorzettingsvermogen, de realisatie van het onmogelijke. Kortom, ziedaar hoe Walter Salles zijn ‘Ainda Estou Aqui’ niet alleen kreeg ingeblikt, maar zelfs genomineerd voor de Oscar van beste film...ja?

Gelukkig is de realiteit deze keer anders dan de banaalste voorspelling. Salles maakt van zijn biografische film immers helemaal geen gloedvol portret. Op wel erg ongewone wijze documenteert dit huzarenstukje vooral het panorama van een doodgewoon gezin, waarvan het geluk fataal in botsing komt met zoiets onwezenlijk als een dictatuur. Weerstand bieden bestaat quasi niet, blijven geloven in een goede afloop is haast onmogelijk, en toch: na decennia van juridisch procederen komt eindelijk een stukje waarheid boven water. Een tableau van een schrijnend cynisme is het: Eunice’s euforie omdat ze – eindelijk! – de officiële overlijdensakte van haar partner in haar twee handen houdt. Slik.

Wat voorafgaat is niet minder intrigerend: de manier waarop een moeder, hoewel overgeleverd aan het bodemloos ongewisse, haar gezin bij elkaar houdt, hen dwingt om verder te bestaan in hun bestaan, geen monddode slachtoffers te worden van wat het regime hen heeft aangedaan. Precies daarom is het belangrijk dat Salles uiteindelijk laat zien wat er van de familie geworden is, of anders gezegd: wat de dictatuur – hoezeer ze de jeugd, de hoop en de rechtvaardigheid ook heeft willen vervangen door haar monstrueuze onvoorspelbaarheid met absolutistische trekken – nooit kapot heeft kunnen maken. In essentie gaat ‘I’m still here’ daarover: over tegen de stroom ingaan, zo standvastig en zo rotsvast overtuigd van onwrikbare ethische waarden, dat die stroom uiteindelijk keert. Zelfs als zovelen die stroom wel dulden. Zelfs als stil proberen staan het risico met zich meebrengt om meegesleurd te worden – het volgende slachtoffer in de rij, nog een naamloze in een spoorloos massagraf. Slik.

Salles laat gruwel zien, maar de grootste gruwel blijft buiten beeld. En net de suggestie maakt de ware terreur van de autoriteiten voelbaar. Misschien luisteren ze mee, misschien weten ze iets, misschien zijn ze iets van plan. In dat moeras van angst moeder zijn, rouwen om een hond, het gezinskapitaal bestieren en vadertje staat voor de rechter dagen: het is heldendom zonder spierballen, epiek zonder superkracht. Het is diepe, bewonderenswaardige menselijkheid. Slik.

‘Ainda Estou Aqui’ ervaren in een wereld waarin menselijkheid en tijdloze morele soevereiniteit meer en meer onder druk komt te staan, is impressionant. Misschien was de nominatie voor deze film een politieke akte. De film bekronen, had evenwel nog meer cinefiele ogen geopend, maar of de vaklui daar de moed voor konden opbrengen…? Op zijn minst was ‘Anora’ de veiliger keuze, met een amorele Rus als voor de hand liggende klos. Liever dat dan een film die zich in het Brazilië van de jaren ’70 afspeelt, maar waarschuwt voor wat in de Verenigde Staten zou kunnen gaan gebeuren…? Slik?

3,5*