Log

En of Edward Berger zijn stiel verstaat! ‘Conclave’ is onweerstaanbaar vakkundige cinema: met thrillerallures in beeld gebracht, en nagenoeg perfect opgebouwd richting intrigerend deus-ex-machina. Ondertussen ontploft vlak buiten het Vaticaan nog een obligate autobom, kwestie van de actualiteit nog prangender in het gezicht van de toeschouwer te laten exploderen. Nou! En! Of!

Onderwijl tekent Hauscka voor een bloedstollende score en zet een reeks klassebakken een handvol feilloze archetypes neer. Kortom, alle punten voor de voortreffelijke leerling die Edward Berger heet? Niet helemaal, want het narratief doet wel erg aangedikt aan, en de cinematografie legt de suspense er vingerdik op.

Dat betekent: graag gezien, maar omwille van het entertainmentgehalte en de kunstgrepen allicht ook snel vergeten…

3,25*

Een vreemde, een verschoppeling: als joods immigrant in het zogenaamde beloofde land Amerika, moet architect László Tóth vaststellen dat hij en zijn volk worden uitgespuwd. ‘The Brutalist’ laat een intrigerend licht schijnen op de Europese exodus van het joodse volk, in afwachting van de stichting van Israël. Was het echt zo dat ze nergens aan de bak konden en als derderangsburgers werden behandeld, of is dat vooral een mentaal construct, dat de man zelf induceert door zich – getraumatiseerd door de oorlogsjaren – nauwelijks te weer te durven stellen aan de krachten die op hem ingrijpen? Ten prooi aan opium en verlustigd op andere vrouwen dan zijn echtgenote: het zijn manieren om te proberen vergeten wat hem is aangedaan. Kan hij echter nog vertrouwen, kan hij zich ooit nog thuis voelen als het niet tussen diegenen is die hetzelfde hebben meegemaakt? Is het verwonderlijk dat zijn werk de herinnering herbergt aan zijn periode in Buchenwald – het artistieke oeuvre als therapeutisch getransformeerd trauma? Een betonnen cel, ja, een betonnen cel, zij het één waar licht schijnt, en dus hoop is – het idee is alvast prachtig!

Een vreemde, een verschoppeling: als kunstenaar die tot geen enkel compromis bereid is, komt Tóth onherroepelijk op ramkoers te liggen met een arrogante autochtone elite, die de wetten van sociaal fatsoen aan haar laars lapt en zelf haar regels oplegt aan de wereld. Alles is voor deze lui gepermitteerd, zelfs een kunstenaar inhuren om in de hoedanigheid van mecenas iets uniek neer te zetten, zij het zonder respect voor de creatieve, emotionele en zelfs fysieke integriteit van de kunstenaar. Via Tóths verkrachting lijkt Brady Corbet dit element nodeloos uit te vergroten, maar in abstracte termen is de fysieke penetratie een logische voortzetting van de kolonisatie die Van Buren al van meet af aan heeft ingesteld – hij eigent zich de architect volledig toe, en treedt diens rechten moedwillig met de voeten, om de krachtsverhoudingen nog maar eens scherp te stellen. Noem het einde grotesk, maar evengoed is het evident – Corbet drijft zijn film met behoorlijk wat aplomb naar een dramatisch hoogtepunt, dat hij gelukkig min of meer onopgehelderd laat, kwestie van toch nog de suggestie te laten spreken. Net als de soundtrack van Daniel Blumberg weet de regie met andere woorden maat te houden, terwijl de werking ervan bijzonder hypnotiserend is. De al ettelijke keren geroemde, licht hyperkinetische cameravoering, waarbij ‘The Brutalist’ de personages erg dicht op de huid komt te zitten, zit daar zeker voor iets tussen, net als VistaVision, dat de film een buitengewoon en authentiek aandoend kleurenpalet verleent.

Een vreemde, een verschoppeling: als druggebruiker. Hoe anders gaat Tóths vrouw om met haar verleden, dat ook haar fysiek blijft achtervolgen – niet in de hoedanigheid van een verslaving, maar van de osteoporose die haar ervan weerhoudt om te stappen. Bij de gratie van haar ziekte belichaamt zij het vreemde en verschopte, en net dat vergroot de afstand tussen László en Erzsébet. Hij kan haar niet meer graag zien, omdat zij met haar fysieke verschijning getuigenis aflegt van wat ze heeft meegemaakt – terwijl Tóth er alles aan doet om een dergelijk slachtofferschap met zijn daden tegen te spreken. Hij weigert afhankelijk te zijn, hij weigert er verschopt uit te zien, hij weigert te bedelen – en dat terwijl zijn werk paradoxaal genoeg ook teruggrijpt op het verleden waar hij zo obsessief van probeerde weg te lopen. Dat Zsófia na haar terugkeer naar Israël blijkbaar terug leert spreken, en dat ook Erzsébet finaal de oversteek wil maken naar het ware joodse beloofde land omdat ze in ‘the land of the free’ nooit werkelijk vrij zal kunnen zijn, ligt in lijn met het wedervaren van Tóth zelf: ondanks zijn genie, is hij veroordeeld tot een positie als schoothond. Vraag is dan: zet Corbet hiermee een reëel probleem van uitgezwermde joden op de kaart? Of moeten we deze casuïstiek vooral vanuit de psyche van deze specifieke familie bekijken?

Markant detail is overigens dat Corbet zijn protagonist allicht niet toevallig vernoemde naar de László Tóth die Michelangelo’s ‘Pietà’ te lijf ging in 1973. Brutalisme van een ander kaliber, medunkt! Het is een detail dat bijdraagt aan het geheimzinnige rookgordijn dat ‘The Brutalist’ met enkele excentrieke keuzes rondom zichzelf optrekt. Ongetwijfeld een uur te lang, maar precies door zijn speelduur ook weer onweerstaanbaar en ontroerend. En in deze tijden van extreme sociale verharding aan de andere kant van de Atlantische Oceaan, een broodnodige denkoefening: hoe stelt een samenleving die beweert inclusief te zijn zich op tegen andersoortige elementen? Hopelijk hebben Trump en zijn trawanten een kopie ontvangen…

3,5*

Feel good van de meest onverbeterlijke soort, deze 'Paddington in Peru'. Hier en daar voorspelbaar, ja het happy end laat zich heus al bij de begingeneriek raden, maar de trip wordt er niet minder hartverwarmend om.

Weergaloze karikaturen – wie dacht dat er in de jungle niets of niemand gekker rondliep dan ene Fitzcarraldo en diens Caruso-grammofoon, think again! – en dito landschappen, daar komt een film al een heel eind mee. De ultieme troef van ‘Paddington in Peru’ draagt echter een rode hoed, en ratelt met Britse etiquette moreel superieure volkswijsheden bij elkaar. U smelt, ik smelt, wij smelten?

Verstand op bijna-nul, en voluit genieten, tot zover de kortste samenvatting. Een guilty pleasure, wetende dat de kinderen boven vredig lagen te ronken...? Mondje toe!

3,5*

Een beetje vermaak uit de doos met nostalgische karakters, waarom ook niet? Met flair verteld, en sporadisch refererend naar de populaire film- en muziekcultuur, is ook ‘Vengeance Most Fowl’ wederom een gelaagde ervaring, zij het dat eenvoudig vertier de hoofdstroom vormt. Moet het anders, op een vergeten zondagmiddag? Niet als de finale zomaar lijkt op een bizarre kruising van Indiana Jones 5 en Mission Impossible 7. En dat dan nog voorafgegaan door Bachs legendarische ‘Toccata & Fuga in d mineur’…een mens zou het toch zelf niet verzinnen, of wel?

Het script mag dan wel opgebouwd zijn uit een resem narratieve stereotiepen, dat de makers precies daarmee kunnen lachen, siert hen. En, eerlijk waar: behoren de immer sympathieke Wallace (met een onfeilbaar instinct om onheil over zichzelf af te dwingen) en de oneindig creatieve Gromit (de onweerstaanbare puppy-ogen incluis) niet tot de meest vertederende figuren uit de animatiewereld? Daarmee is alles meteen gezegd – laat de volgende film maar komen!

3,5*

Wat is waarheid? ‘Anatomie d'une chute’ laat op behendige wijze zien dat waarheid er binnen de juridische sfeer nauwelijks toe doet. Het gaat om het verhaal, om wat aannemelijk is en wat niet, om het weven van een specifiek narratief rondom schuld of onschuld. Het spel van de advocatuur staat mijlenver van de realiteit, die ruw, wrang, pijnlijk kan zijn. In Sandra’s geval wordt waarheid in de uitverkoop geplaatst, en komt ze ten goede aan de beste redenaar (en niet de hoogste bieder) – althans zo lijkt het.

Bestaat de waarheid? In feite komt de toeschouwer de ware toedracht der feiten nooit te weten. Justine Triet duwt de kijkervaring weliswaar in een bepaalde richting, maar op integrale opheldering stuurt ze nooit aan. Slim gezien is dat de romance tussen meester Renzi en Sandra die laatste als schijnbaar onbetrouwbaar opvoert: heeft ze stiekem toch iets bekokstooft, als ze het nu al aanlegt met haar advocaat? Nochtans laat Triet simpelweg zien hoe natuurlijk een eventuele verhouding zou kunnen zijn, in het licht van hoe nauw de twee elkaar in functie van de rechtszaak naderen…

Wie bepaalt wat waarheid is? Er is alleszins geen betrouwbare, objectieve verteller. Triets nerveuze, schichtige cameravoering, die soms misselijkmakend dicht op de huid kruipt, onderstreept de subjectiviteit van al wat het publiek mag of moet voelen: op basis van getuigenissen ontstaat hooguit een plausibel verleden, dat door afwezigheid van het slachtoffer nimmer aan de werkelijkheid kan getoetst worden. Het verleden neemt geen keer, en het heden voltrekt zich sens unique.

Kan er waarheid zijn? Of is de realiteit altijd een kluwen van motieven, een web waarin mensen hun belangen afgemeten zien ten opzichte van anderen (met alle interpretaties die daar bij horen)? Misschien is de werkelijkheid zelfs een caleidoscoop waarbinnen wat iemand ziet sterk afhangt van diens plaats, waardoor alle waarheid steeds ‘iemands waarheid’ wordt, en dus onbruikbaar om algemene uitspraken te doen. Niets zo fenomenologisch als het fenomeen waarheid… Maar kan er dan nog recht gesproken worden? En zo ja: door wie?

Is waarheid maakbaar? In het verlengde van bovenstaande: aan de omgeving om een waarheid voor waar aan te zien, om een realiteit te aanvaarden, om een verhaal voor echt te laten doorgaan. De tragiek van Daniel is dat hij een keuze moet maken. Die keuze werkt weliswaar bevrijdend, maar is allicht ook definiërend voor de uitkomst van het proces, dat op die manier een wel erg gekleurde afwikkeling krijgt. Is dit rechtspraak comme il faut? Is wat waarheid zal blijken, tot waarheid gekneed?

Spreekt rechtspraak zich uit over waarheid? Misschien eerder over plausibiliteit, en niet realiteit. Na de uitspraak moet Sandra met de brokstukken van haar vorige leven verder. Ze is zodanig door de mangel gedraaid, dat haar leven nooit meer hetzelfde kan zijn. En wat blijft nog over van haar man, nadat hij haar postuum als het ware van moord heeft beticht? Vanzelfsprekend voelt ze geen verlossing, maar vooral leegte. Een vacuüm dat ze met het materiaal van de dagen – een kind, een hond, een huis, reminiscenties naar vroeger – zal moeten zien op te vullen.

Doortastend en indringend stelt Justine Triet met ‘Anatomie d'une chute’ pertinente vragen over de rechtspraktijk, in wat een zowel visueel als inhoudelijk ongemakkelijke en toch ongewoon aangrijpende film is. Over hoe intermenselijke botsingen tot fatale misverstanden kunnen leiden, en intermenselijke misverstanden tot fatale botsingen. En wat dies meer...

3,5*