Opinions

About Schmidt is een schitterend existentialistisch relaas over ouderdom.

Nicholson acteert zoals gebruikelijk exceptioneel en gooit er een verrassende hoeveelheid ontroering doorheen. Want hoe onsympathiek Schmidt zich door de film heen ook gedraagt, zijn angst voor de dood is herkenbaar en wekt daarmee de sympathiek op die we als publiek nodig hebben om ons in hem te kunnen verplaatsen.

Want de dood is uiteindelijk de rode draad waaromheen het plot van de film zich ontwikkeld. De oude Schmidt kijkt na zijn pensioen terug op zijn leven en concludeert dat hij maar weinig bereikt heeft. Met een snel krimpende toekomst voor zich besluit hij alsnog zijn stempel op de wereld te drukken: hij adopteert een fosterkind en probeert het huwelijk van zijn dochter tegen te houden.

De klaagbrieven die hij als steenrijke eigenaar van een enorme camper naar een van de uitdroging gered Derde Wereldkind schrijft, zijn een komisch intermezzo dat enig inzicht in Schmidt's verleden biedt, maar ze zijn anderzijds een wrange verwijzing naar hoe succes niet per se garant staat voor geluk: een schop tegen onze neoliberalistische maatschappij waar juist succes het vereiste is. De tergende eenzaamheid van een oude man uit de burgerij biedt een andere visie.

Een cynische variant op It's A Wonderful Life.

What is this shit? Nu vond ik Prometheus nog best goed te pruimen. Het existentialistische subplot viel tussen alle B-horror een beetje buiten de toon, maar de sfeer zat er samen met de spanning goed in, en de film wist prima op zichzelf te staan. Dat hij meer vragen opriep dan beantwoorde vond ik eigenlijk wel prettig, want ik hoef zo nodig niet te weten waar de Xenomorph precies vandaan komt.

Enter David, veruit het beste dat deze nieuwe serie heeft weten te introduceren. Waar hij in Prometheus nog een zekere kinderlijke naïviteit uitstraalde die zijn amorele handelen min of meer rechtvaardigde (of althans verklaarde), daar is David in Alien: Covenant een aartsslechterik eerste klas, een wrede kruising tussen Miltons Satan en Shelley's dr. Frankenstein. Het perfectionistische en Oscarwaardige acteerwerk van Fassbender brengt het personage naar een nog hoger geheel: David is zonder twijfel één van de meer intrigerende antagonisten die ik recentelijk in films heb mogen zien. Ik zei niet te hoeven weten waar het monster zijn origine had en daar blijf ik bij, maar paradoxaal genoeg past de ontstaansgeschiedenis van de Xenomorph ('a perfect organism', in de bewonderende woorden van zowel David als Ash) naadloos in Davids toch wel intrigerende zoektocht.

Het is daarom zonde dat Scott daarnaast een echte ouderwetse Alienfilm heeft geprobeerd te maken. In Prometheus slaagde hij daar meer of minder in door Davids verhaal een katalysator te maken voor alle horror die volgde, en daardoor beide verhalen met elkaar te vermengen. Hier zijn ze te veel gescheiden, waardoor opvallend genoeg vooral de Alienfilm die ze erin hebben gestopt weinig indruk achterlaat. Alle obligate elementen zitten erin, van reuzenei en facehugger tot chestburster en Xenomorph, maar zijn zó herkenbaar of ongeïnspireerd gebracht dat het voorspelbaar en saai wordt. Na een pijnlijk slechtgeschreven openingsscène volgt een in medias res die zo banaal uitgevoerd is dat de emotionele betrokkenheid op niveau nul blijft hangen. Om je publiek met de personages mee te laten leven moet je ze eerst uitwerken, of althans introduceren; dat lijkt me scenarioschrijven 101.

En zonder emotionele betrokkenheid ga je je ook geen zorgen maken om hun welzijn, zeker wanneer het volslagen idioten blijken te zijn die zonder enige schroom (en fucking helmen) landen op een volstrekt onbekende planeet. Daardoor sleept het verhaal, toch vol met zieken, doden en gewonden, tot een uur in de film voort voordat het op gang komt, om vervolgens een volledig nieuwe spanningsboog te creëren waardoor ieder gevoel voor tempo (voor zover dat al aanwezig was) verloren gaat. Om daarná met nog een half uur Alien-remake te climaxen dat werkelijk iedere spanning mist. Het overigens prima gekozen einde komt ook al niet tot zijn recht omdat Scott zich gedwongen voelde er een een belabberde verrassing van te maken die van mijlenver weg te zien is.

Ik had het prima kunnen stellen met David: Covenant, met twee uur Fassbender die op een vreemde planeet met gekke monsters aan het experimenteren was geslagen, Aardse kolonisten lokt om als proefdieren te gebruiken en zichzelf zoent en fluit leert spelen. Jammer dat er blijkbaar mensen waren die dachten dat de wereld nòg een inspiratieloze Alienfilm nodig had.

Stuk beter dan Aliens: hoewel Fincher net als Cameron niet meer dan een B-film van het materiaal weet te maken (iets dat Scott, overigens ook in het prima Prometheus, met gemak wist te overstijgen) voegt hij er wel een stuk meer sfeer aan toe.

Waar Ridley Scott met het concept van een monsterfilm aan de haal ging en zo één van de meest sfeervolle en engste horrorfilms van de afgelopen decennia maakte, daar weet James Cameron's Aliens de status van B-film eigenlijk niet te overstijgen. Zijn niet al te subtiele hand weet alles wat de alien uit het eerste deel zo eng maakte teniet te doen: Aliens bevat nauwelijks sfeer, een matig tempo, een alien die de lift pakt en bovendien verschijnen de monsters te pas en te onpas en met zo weinig spanningsopbouw dat er zelfs van goedkope schrikeffecten geen sprake is.

Niet eng, nauwelijks spannend, maar wel veel platte actie, bordkartonnen personages waar je eigenlijk niet om kan geven, irritante oneliners en een afwikkeling die volledig uit de eerste film gejat lijkt te zijn.

Waar de consensus vandaan komt dat dit tweede deel beter is dan het origineel is mij een raadsel.

Doodeerlijk

Nooit zien we ze elkaar kussen. Nooit zeggen ze dat ze van elkaar houden. Het is ook niet nodig: de liefde tussen de twee hoofdpersonages in Amour is vanzelfsprekend. Anne en Georges zijn al decennia bij elkaar en hebben alleen elkaar nodig. De intimiteit wordt duidelijk uit kleine aanrakingen en blikuitwisselingen.

Maar dan wordt Anne getroffen door een beroerte, waardoor ze aan de rechterhelft van haar lichaam verlamt het ziekenhuis verlaat. Met zijn belofte dat Georges haar nooit meer terugstuurt zijn de twee meer dan ooit op elkaar aangewezen.

Amour laat, zonder een seconde sentimenteel te worden, het langzame afscheid tussen twee geliefden zien. Haneke schroomt niet het publiek de onmenselijke aftakeling van Anne’s lichaam en geest te tonen, met lange shots, in het trage tempo van het bejaarde stel. Het voeren; het verschonen; het kwijlen; het stotteren: niks blijft ons bespaard en dat maakt Amour één van de eerlijkste films over ouderdom en de dood ooit gemaakt.

Het statische camerawerk, met een minimale hoeveelheid cuts, brengt alle aandacht naar de interactie tussen Jean-Louis Trintignant en Emmanuelle Riva, en geeft vooral de laatste de kans te schitteren. Riva geeft op een magistrale en hyperrealistische wijze een vrouw met één been in het graf weer. De vertolking wordt nergens aangedikt en nergens wordt er op de emotie ingespeeld, maar toch weet het ellenlange shot waarin een aan bed gekluisterde Anne zich maar niet verstaanbaar kan maken aan haar dochter je met een immens brok in de keel achter te laten.

De verschijningen die dochter Eva maakt, sterk gespeeld door Isabelle Huppert, zijn de weinige momenten waarin Georges en Anne nog contact met de buitenwereld hebben. En als Georges zijn vrouw bezoek wil besparen zijn ook die momenten snel verleden tijd. De stilte, hand in hand met shots van het lege interieur, gaat overheersen in dat immense appartement.

Toch wordt het nergens ondraaglijk. Daar is de film te warm voor. “Het leven is mooi,” verzucht Anne, wanneer ze haar geschiedenis in een fotoboek doorbladert. Het is een verrassende uitspraak om tegen te komen in een Haneke-film, maar je kan er na het zien van Amour alleen maar mee instemmen.

Wat The Da Vinci Code al deed wankelen doet Angels & Demons totaal instorten. Een stel wetenschappers die van hot naar her rennen terwijl ze elkaar de vorderingen van de plot uitleggen: saai doch onrustig.

De schitterende fotografie en de fenomenale montage worden op bijna spectaculaire wijze door Resnais toegepast om een droom te reconstrueren. Meer dan eens deed het me allemaal denken aan de schitterende schilderijen van René Magritte.

Desalniettemin dreigt de film in het middenstuk een beetje in de herhaling te gaan vallen, en zodoende ietwat te gaan slepen. De ontoegankelijke dialogen en de orgelsoundtrack maken het er niet makkelijker op, wat van L'Année Dernière à Marienbad toch een flink pittige film maakt om doorheen te komen.

Voor nu een nette 4 sterren, maar dit schreeuwt om een herziening.

Hoewel de film er mooi uitzag, en de onbekende en inheemse acteurs die met dito taal spraken een groot gevoel van authenticiteit ademden kreeg ik halverwege toch het gevoel dat Gibson me niet veel meer te bieden had dan een clichématige avonturenfilm.

Deze zijn zeker niet zelden te genieten, alleen stelde deze ontdekking me in dit geval teleur omdat Gibson zichzelf tegelijkertijd duidelijk probeert te verkopen als een arty regisseur. Helaas: mooie plaatjes alleen zijn niet genoeg om me daarvan te overtuigen.

Oerdegelijk

Het eerste kwartier van Argo weet meteen de juiste toon voor de rest van de film te zetten: nagelbijtend spannend is het als we moeten toekijken hoe Iraanse demonstranten de veiligheid van de ambassade en de inzittenden steeds meer bedreigen: terwijl de druk buiten de ambassade gestaag toeneemt, stijgt het adrenalinepijl van de kijker.

De verdere eerste helft heeft een goede balans tussen komedie en thriller, maar laat vooral de fascinerende opbouw van een bizar plan zien. John Goodman en Alan Arkin weten dondersgoed raad met de komische dialogen, en laten hun personages de comic relief overstijgen.

Bovendien bewijst Affleck zich weer als een zeer bekwaam regisseur, en geeft ons mooie beelden die de feel van de vroege jaren tachtig sterk neerzetten. Meer dan dat nog blijken hij en William Goldenberg een uitzonderlijk goed gevoel voor montage te hebben: de sublieme cross-cutting tussen het hoofdkantoor van de CIA en de uitvoering van het plan in het Midden-Oosten maakt van Argo een zenuwslopend geheel.

Naast een capabel regisseur weet Affleck zich bovendien te profileren als een goed acteur. In de prijzen zal hij voor zijn activiteiten vóór de camera wellicht nooit vallen, maar desalniettemin past de rol van Mendez hem perfect. Een rustige oogopslag en minimale gelaatsuitdrukkingen geven zijn personage de juiste soort mystiek, die intimiderend werkt zonder dat het onmenselijk wordt. Zelfs het voorspelbare sentiment rondom het huwelijk tussen Mendez en zijn vrouw is aanwezig, al is het wel binnen de acceptabele grenzen gevallen en beperkt zich tot wat wringen aan de huwelijksring.

Al met al een film waar eigenlijk niks mis mee is, al wordt er wel heel keurig binnen de lijntjes gekleurd.

Boy meets girl. Met zo'n eenvoudig, bijna naïef uitgangspunt is het verrassend hoe sterk The Artist als zwijgende film in zijn schoenen staat. Maar de vormgeving is dan ook meer dan een trucje. Het gebrek aan synchroon geluid biedt de mogelijkheid aan enkele slimme vondsten, leuke grappen en simpelweg erg mooie scènes waar de vaak erg sterk geschoten beelden en bijna zonder uitzondering sterk geacteerde gelaatsuitdrukkingen meer dan genoeg spreken. The Artist verschuift daarmee moeiteloos van simpel liefdesverhaal, naar interessante metafilm, naar pure filmkunst. Had op momenten zo uit de jaren twintig kunnen komen, en is tegelijkertijd een puur 21e eeuws product.