Opinions

Bij vlagen imposante film, die in de eerste helft toch het meest indrukwekkend is. Daarna mist A Nagy Füzet de ontwikkeling waarmee hij zo sterk aanving: de jongens zijn inmiddels de wrede, apathische jongemannen geworden en laten dit keer op keer zien in een serie brute scènes. Al die ellende begint na een tijdje een beetje af te stompen, zo leert de film ons in zowel het narratief als in de bioscoopstoel. Zonde, want de verlopen setting en constant dreigende sfeer en dito soundtrack roepen op hun beste momenten herinneringen aan het Russische Idi i smotri op.

Ook knap hoe om het gebruikelijke euvel wordt gemaneuvreerd dat zo typerend is voor adaptaties van boeken waar de aandacht zo dik op het geschreven woord ligt: in plaats van eenvoudigweg de voice overs de dagboekfragmenten te laten oplezen, krijgen we schitterend vormgegeven bladzijden te zien waar de camera overheen zwiert. Het shot waarin van de bladzijden een folioscoop gemaakt wordt laat de slimme transitie naar film goed zien.

Wat zal Larraín Bertolucci's Il Conformista veel moeten hebben gekeken alvorens hij Neruda maakte. Natuurlijk is daar de gehele plot van een politieke dissident die door een regeringsagent wordt achtervolgt; de onbetrouwbare verteller; het exessieve camerawerk; de vervreemdende montage; het gebruik van dat neppe rear projection... zelfs het eindshot in deze film spiegelt het openingsshot in Bertolucci's klassieker.

Net als Bertolucci gebruikt Larraín dit verhaal om iets te zeggen over symbolen: eerstgenoemde toonde ons in de beste Platoonse traditie hoe de geschiedenis niet objectief verbeeld kan worden, zelfs niet door film. Laatstgenoemde laat ons zien hoe we symbolen, afbeeldingen en verhalen uit de cultuurgeschiedenis gebruiken en hergebruiken om hedendaagse helden te scheppen en te aanbidden.

Nu ben ik niet bekend met Pablo Neruda, maar wat maakt Larraín er een onsympathieke megalomaan van! Een narcistische politicus/dichter die alles op alles zet om van zijn politieke situatie een razendspannende achtervolging te maken om zo internationale allure te maken en zijn nagedachtenis tenminste veilig te stellen. Met nog een venijnige sneer naar het saloncommunisme uit de eerste helft van 20ste eeuw erbij. Zijn fans schijnen niet erg blij te zijn geweest met deze interpretatie maar het levert bijzonder fascinerende cinema op.

Minstens zo leuk is Garcia Bernal als evengoed omhooggevallen maar een stuk minder snuggere politieagent, die weigert een bijrol in Neruba's verhaal te spelen en voor zichzelf een rol als held in de traditie van de beste film noir weggelegd ziet. Dus rookt hij sigaretten in slecht belichtte ruimtes en levert hij zelf de voice over. Helaas breekt dat laatste hem zo nu en dan op, met meer Jacques Clouseau dan Sam Spade tot gevolg ("Waar zijn we? We zijn verdwaald.").

Dat de film er ook nog schitterend uitziet door het mooie gebruik van anamorfische lenzen, en op een fijne manier klassieke muziek in de soundtrack weet te integreren maakt de film helemaal een feestje.

Razend benieuwd naar Larraín's Jacky nu!

Na het zien van Fords schitterende, maar af en toe op de rand van kitsch balancerende A Single Man heb ik jaren moeten wachten op zijn tweede speelfilm. En tja... Een teleurstelling is Nocturnal Animals niet echt te noemen, daarvoor is het te vakkundig in elkaar gezet. Toch is het niet het kleine meesterwerk waar ik hoopte.

Ook in Fords tweede film zijn de formele aspecten bewonderenswaardig. De montage van Joan Sobel is even ontwrichtend als haar werk in A Single Man: cuts die expres het ritme verstoren, weinig respect voor de 180*-regel ook. Spanning en ongemak wordt zo eenvoudig opgebouwd in scènes waar ogenschijnlijk niks aan de hand is. De gehele mise-en-scene helpt hier een tandje mee, door zó Kubrickaans perfect te zijn vormgegeven dat het unheimisch wordt. Dit is vooral in de scènes rondom Adams geen gemis, want hoewel zij sterk speelt, biedt het script haar helaas te weinig om echt uit de verf te springen. Knap is haar transformatie van jonge, ambitieuze studente naar kil burgerijdametje, maar deze scènes zijn te kort en ingetogen om echt te beklijven.

Misschien was Ford zich bewust van zijn sterkte en zwakte aldaar, want in de scènes rondom de fictieve roman concentreert hij zich overduidelijk minder op de vormgeving en meer op de acteurs. En dat levert toch een stuk memorabelere scènes op: Ford boft met Gyllenhaal, die eigenlijk nooit teleurstelt in zijn portrettering van getormenteerde personages, en een werkelijk doodenge Taylor-Johnson, die erop losschmiert dat het een lieve lust is zonder een karikatuur te worden. Maar ook zij worden eigenlijk overschaduwt door Michael Shannon, die elke scène waar hij in zit volledig opeist, en elke scène waar hij niet in zit een stuk leger doet aanvoelen.

Nocturnal Animals biedt de kijker veel: zo is daar het intrigerende verhaal over een ex die op koelbloedige wijze wraak neemt op zijn kille vrouw. En dan krijgen we ook nog eens een ijzingwekkend spannende thriller voorgeschoteld (de scène op de Texaanse weg is één van de grootste nagelbijters van dit jaar). Allebei de verhaallijnen hebben hun merites. Maar misschien werkt dit beter in de roman waarop de film is gebaseerd: de puzzelstukjes vallen aan het eind van de film netjes in elkaar, maar toch voelen de scènes en gebeurtenissen rondom Adams te banaal om afgewisseld te worden met alle ellende die in de fictieve roman naar voren komt.

Een onevenwichtige aanrader.

Stroeve horrofilm

Het is zo jammer om te zien hoe zoveel schitterende elementen in deze film totaal onderuit gehaald worden door zoveel andere aspecten. Enkele fantastische surrealistische scènes, zoals het dragen van de kisten naar het plein, en een werkelijk geniale art-direction (het klinisch witgepleisterde kasteel van Dracula is bijzonder veel naargeestiger dan ieder ander gotisch horrorkasteel uit de filmgeschiedenis) worden ondergesneeuwd door Herzog's grootste handicap: zijn onvermogen een consequent ritme te vinden.

De acteurs lijken zich erg ongemakkelijk te voelen en de weinige dialoog die erin zit is zó pretentieus of gewoonweg slecht geschreven dat de film in zijn tempo constant vast lijkt te lopen. De bewust (want eerbetoon aan het zwijgende origineel) theatrale performances helpen ook niet veel en maken de meeste acteurs irritant en veel van hun acteren lachwekkend. Het feit dat veel van deze dialogen in lange takes opgenomen zijn maakt van veel scènes een stroeve bedoening. Alleen Kinski probeert er nog wat van te maken.

Maar goed: een voldoende. Vanwege de enkele toch wel briljante scènes die de film bevat. Maar nergens komt het in de buurt van de nachtmarrie die Nosferatu, eine Symphonie des Grauens heet.

Een film van Lars von Trier. Een pornofilm van Von Trier. Of althans een film met heel veel expliciete seks. Van Lars von Trier. Dat roept verwachtingen op: love it or hate it. Dit wordt twee uur lang met open mond geboeid zijn óf om de haverklap in afschuw de blik afwenden.

Maar Nymphomaniac Vol. 1 voelt als geen van beiden. En is daarom wellicht een teleurstelling: geen barslechte film, maar het mwah-gevoel overheerst. Een grovere belediging is er voor een film van Lars von Trier bijna niet denkbaar.

Maar Joe's verhaal wist me niet te raken en ik voelde nauwelijks enige behoefte om twee uur lang in haar en haar verhaal te investeren. Dat komt misschien doordat er wel érg regelmatig teruggeknipt wordt naar Seligmans appartementje, wat samen met de nogal gekunstelde dialogen over visserij de flow van de flashbacks doorbreekt. Het lethargische acteerwerk van Stacy Martin helpt daarnaast ook niet echt mee.

Ik zat niet met open mond geboeid te kijken dus. Maar ook heb ik geen enkele keer mijn blik in afschuw moeten afwenden. Nu is dat altijd een pluspunt - shockfactors zijn vaak een goedkope poging tot scoren, al is Von Triers eigen Antichrist een mooie uitzondering op die regel - , maar het had Nymphomaniac in ieder geval een stuk interessanter gemaakt. Wat blijkt? De seks, hoeveel slappe of stijve piemels er ook in beeld zijn (of in kader uit beeld verdwijnen, als u begrijpt wat ik bedoel), is prima te behappen en lang niet zo pijnlijk en ongemakkelijk om te zien als bijvoorbeeld in het veel "bravere" Shame van Steve McQueen, over pakweg hetzelfde onderwerp: seksverslaving.

Ik onthoudt me vooralsnog van enige score, daar deel twee nog in het verschiet ligt. Hopelijk is die een stuk beter. Of verschrikkelijker. Hoe dan ook verwacht ik iets beklijvenders van Lars von Trier.