Opinions

Psychologie van de koude grond

Sterke Joaquin Phoenix, maar toch bestaat de film uit niet heel veel meer dan een serie fragmentarische hoogte- en dieptepunten uit Cash' leven, waarvan de makers dachten dat deze wel voor zichzelf konden spreken door alles te linken aan een tragische gebeurtenis uit zijn jeugd.

Fun fact: vervang bovenstaande namen met respectievelijk Jamie Foxx en Ray Charles en deze recensie slaat ook op Ray van het jaar ervoor.

"All artists are anarchists in some way," zegt Phillipe Petit halverwege de film tegen zijn fotograaf in spé. Nu is dat een beetje een lege uitspraak die het voornamelijk van de romantische beelden van kunstenaars en anarchisten moet hebben, maar intuïtief voelt iedereen wel aan wat ermee bedoeld wordt. Kunstenaars zijn rebels, autonoom, onafhankelijk van anderen in het verspreiden van hun visie.

Nu schaar ik Robert Zemeckis niet onder deze definitie. En al helemaal niet met The Walk. Daarvoor is de film te veel volgens het boekje gemaakt, bedoeld om een zo groot mogelijk publiek te pleasen en om vooral nergens te schuren. Zemeckis is geen rebel, maar een hardcore conformist.

Daar is op zich weinig mis mee: met dezelfde instelling heeft de beste man een heerlijke trilogie gemaakt over tijdreizen en zette hij Tom Hanks op de kaart met een paar heerlijk charmante rollen. Maar hier slaat hij de plank met een iets te grote regelmaat pijnlijk mis.

Het begint meteen met het eerste shot van een karikaturale, met dik Frans accent sprekende Jospeh Gordon-Levitt. Nu spreekt de beste jongen nagenoeg perfect Frans, en is zijn mimiek een bewonderenswaardige kopie van de daadwerkelijke Petit, maar of het werkt als raamvertelling, daar boven op het Vrijheidsbeeld? Niet echt. Daarvoor is het allemaal te dik aangezet, te cartoonesk en daar bovenop: te uitleggerig. Zemeckis lijkt hier te veel te vrezen voor een afwetend publiek en houdt ze daarom maar goed aan het handje, waardoor alle cruciale scènes in sneltreinvaart afgegaan worden. Groot nadeel hiervan is dat alle bijpersonages nergens enige diepgang kunnen krijgen: hun functie in het verhaal is tot het minimale beperkt, namelijk tot het dienen van Petit's doel.

Geen wonder dat de film naast irritant ook nog eens dodelijk saai blijkt te zijn: met zo'n haastig tempo waar nergens bij stilgestaan wordt en zo weinig personage-ontwikkeling is het een kleine kunst om alle spanning uit deze artistieke misdaad van de eeuw te spoelen.

Bovendien blijft de vraag hangen waarom er voor een gepancakete, bepruikte Gordon-Levitt en niet voor één van die ontelbaar getalenteerde Franse acteurs gekozen is om de rol van Petit te spelen. En waarom spreekt niemand Frans? Het excuus dat de al perfect Engels sprekende Fransozen hun Engels moeten oefenen is zó stompzinnig dat het voelt als een belediging naar de kijker.

Het is fijn als de daadwerkelijke wandeling plaats gaat vinden: niet alleen weet de film dan eindelijk de kijker op het puntje van zijn stoel te krijgen, maar er wordt minder gepraat. Gordon-Levitt legt nog altijd te veel uit ("En toen ging ik het koord op, en toen keek ik omlaag, en toen kwam er een vogel"), maar voor het eerst in de anderhalf uur dat de film nu bezig is heeft Zemeckis de kijker dan toch echt te pakken. Jammer dat het zo lang geduurd heeft.

De échte aanrader omtrent dit onderwerp blijft natuurlijk de sublieme documentaire Man on Wire.

Een dikke, bebrilde gangster met een nekbrace: wie had kunnen voorspellen dat het één van de meest iconische personages uit de Nederlandse filmgeschiedenis zou worden? Toch is dat precies wat Yorick van Wageningen van Ronnie gemaakt heeft. Samen met nog enkele andere kleurrijke personages - zoals Jeroen Willems' geniale Mr. Joyce - geeft hij de magisch realistische wereld die Guido van Driel neerzet invulling.

En wat een schitterende wereld is het: cameraman Lennert Hillege weet van het Friese Dokkum een adembenemend mooie locatie te maken. Zijn camerawerk varieert van simpele pracht (Ronnie die van buiten door een kamerraam gefilmd wordt terwijl hij een forel eet) tot pure poëzie (de Angolese asielzoeker Eduardo die op zijn achterwiel door de polder fietst).

Het vormt een perfecte omlijsting voor het vreemde verhaal. Of voor de twee vreemde verhalen, moet ik zeggen. Ronnie, die na een bijna-dood-ervaring de wereld op een bijna bovenzintuigelijke manier waarneemt en Eduardo, die een verschrikkelijk verleden in Angola met zich meedraagt en met veel moeite zijn plek in Friesland probeert te verdienen en te vinden. Twee fascinerende verhalen die niks met elkaar te maken hebben, en tegelijkertijd door Van Driel als twee puzzelstukjes in elkaar passen.

Op z'n eigen manier valt alles in de indrukwekkende slotscène samen, waarna je desalniettemin met meer vragen dan antwoorden opgescheept zit, maar dat is eerder de kracht dan een zwaktebod van de film: De wederopstanding van een klootzak zit stampvol met thema's, dubbele lagen en visuele details (de rode vlinder uit Ronnie's mond). Van Driel reikt de oplettende kijker genoeg aan om mee aan de slag te kunnen, waardoor de film aan het eind niet onbevredigend aanvoelt. Integendeel: zelden heb ik zo verzadigd de bioscoopzaal verlaten.

Een degelijke film die makkelijk de volle drie uur boeit, maar op momenten ook irriteert. Gerhard Richter, op wiens levensverhaal Werk ohne Autor gebaseerd is, weigerde altijd te vertellen 'waarover' zijn kunst ging - echte kunst spreekt immers voor zichzelf. Von Donnersmarck mist die bewonderenswaardige schroom en legt alles haarfijn aan de kijker uit: alle drama uit het leven van Richter verwordt op die manier tot een wat eenvoudige verklaring van zijn oeuvre. Daardoor wordt er uiteindelijk niets nieuws, en veel dubieus', over de aard van kunst verteld.

Fantastische film. De keuze om Bearing in de camera te laten kijken terwijl ze haar fantastische monologen geeft is dapper maar effectief: het maakt de film confronterend en pijnlijk. Een voice-over, wat de meest logische keus was geweest, had de film waarschijnlijk sentimenteel gemaakt. De kale regie, naast de onvoorstelbare acteerprestatie van Thompson, maakt het grauwe plaatje af.

Erg komisch, sterk geacteerd (vooral DiCaprio verraste me met een indrukwekkend fysieke performance) en met veel flair geregisseerd, maar toch is Wolf of Wall Street niet de knaller waar ik hoopte.

Misschien dat de film daar gewoon iets te lang voor duurde (zeker in de eerste helft), maar ik heb voornamelijk het vermoeden dat Scorsese hier misschien iets te veel achter de feiten heeft aangelopen: het absurdistische wereldje van Wall Street - met drugs, hoeren en andere extravaganza - is de afgelopen jaren zó veelvuldig in het nieuws geweest dat Scorseses visie nauwelijks verassend meer is. Hoe grotesk hij het allemaal ook neerzet.

Ouderwetse horror

Erg sfeervolle, bij vlagen zelfs zeer mooi geschoten horrorfilm. De openingsscène (zelfs alleen het openingsshot al, trouwens) belooft veel goeds en het eerste half uur is dan ook een heerlijk opgebouwd, ouderwets eng spookverhaal. Hartverzakkingen genoeg.

Helaas houdt Watkins deze opbouw niet vast. In plaats dat het plot zich hierna verder ontwikkelt en de personages uitdieping krijgen blijft alles nogal vlakjes. De schrikmomenten houden aan, alleen daar lijkt het dan ook bij te blijven: de personages bewegen zich als marionetten door het oude, krakende spookhuis, samen met ons wachtend om weer eens de stuipen op het lijf gejaagd te worden. Het verveeld mede dankzij de prachtige art direction niet heel snel, maar desalniettemin bekruipt je na een uur toch wel het besef dat The Woman in Black voor een spookverhaal wel erg afgezaagd is.

Radcliffe doet zijn best en dat is te zien, maar het script biedt hem gewoonweg te weinig om aan vast te houden. Zijn personage is niet heel veel meer dan verdrietig en daar worden we in het eerste kwartier dan ook mee doodgegooid: hij ziet zijn overleden vrouw in de spiegel; zijn zoon heeft zijn moeder als engel getekend; hij kijkt mistroostig toe hoe moeders hun kinderen in hun armen sluiten en hij heeft een foto van zijn vrouw in zijn horloge. Rouw wordt hier door Watkins tot karaktereigenschap verheven.

Het voelt als een teleurstelling dat de film niet meer durfde te worden dan het zoveelste gotische geestverhaal, maar het neemt niet weg dat The Woman in Black sporadisch prettig ouderwets aanvoelt: geen liters bloed, geen gillende maagden en geen moordenaars met geslepen metaal. Heel veel stilte, enkel onderbroken door af en toe een krakende vloer of een piepende deur.

Gekmakend spannend

De speelduur van tweëeneenhalf uur had makkelijk een blok aan het been kunnen vormen, ware het niet dat de fenomenale rollen van Gena Rowlands en Peter Falk en de spitsvondige dialogen de aandacht zonder problemen vasthouden.

Bovendien zijn het juist die lang uitgesponnen scènes die voor een ondraaglijke spanning zorgen. Iedereen loopt op zijn tenen, en de kijker zit op het puntje van zijn stoel, ook wanneer er ogenschijnlijk niks gebeurt of wanneer de mensen lachen, zingen, dansen of grappen vertellen. Eén verkeerde zin, één verkeerde blik of één verkeerde beweging en het is genoeg om wie dan ook in de kamer te laten ontploffen. En op dat moment valt het doek, en worden de personages echte mensen, met echte emoties en echte problemen. A Woman Under the Influence is een regelrechte thriller in een huiselijk jasje.

De film bevat verder perfect uitgekiende kadreringen, met soms bijna abstracte handheld close-ups of misleidend rustige statische totaalshots. Cassavetes is ondanks zijn rauwe uitgangspunten een stilist.

Man, wat blijft er na een tweede kijkbeurt weinig van deze film over. Enkele spectaculaire momenten, maar het geheel is zó fragmentarisch opgebouwd - met een verveeld spelende Pitt die van scène naar scène vlucht - dat het allemaal maar weinig indruk maakt.

De laatste twintig minuten wordt het iets beter, wanneer er eindelijk eens de tijd wordt genomen om de spanning op te bouwen (dat Gerry's wilde theorie gebaseerd lijkt te zijn op het dunste en belachelijkste bewijsmateriaal ooit laten we maar even achterwege). Maar een opzichtige Pepsi-reclame en een flauwe afwikkeling later maken het er allemaal niet beklijvender op.

Hij is weer leuk, de afsluiter van de Cornetto-trilogie. Dat viel te verwachten, maar het moet gezegd worden dat dit verassend melancholische derde deel wel wat inconsistent in tempo en toon aanvoelt.

Het eerste half uur is nogal slepend, en is het een beetje onduidelijk welke kant de film op wil gaan. Dat was in Shaun of the Dead en Hot Fuzz wel anders: daar wist je al vanaf het begin dat er iets stond te gebeuren en bouwde het verhaal lekker subtiel onsubtiel op naar de ontdekking dat Londen vol zat met zombies of dat er een seriemoordenaar in Sandford rondwaarde.

Hier mist die opbouw, en komen de pubcrawlers er nogal abrupt en bij toeval achter (in een overigens meesterlijk gechoreografeerde actiescène) dat robots-die-geen-robots-zijn Newton Haven hebben overgenomen. Dat voelt ietwat geforceerd en lui aan, maar anderzijds komt de film nu wel op zijn beste punt: de heren moeten gaan bedenken hoe ze deze situatie aan gaan pakken, wat de ruimte biedt voor enkele hilarische dialogen zoals we die kennen van het trio Wright-Pegg-Frost. Het helpt enorm mee dat de cast bestaat uit sterke acteurs, met Pegg en Frost als absoluut middelpunt.

Het keerpunt zorgt er ook voor dat de dynamische beeld- en acteursregie van Wright beter tot zijn recht komt: met alles een standje hoger lost de frictie tussen toon ten tempo op, wat er voor zorgt dat het middenstuk het beste deel van de film vormt. De climax, de confrontatie met het hogere wezen (Bill Nighy), blijkt namelijk nogal een anti-climax, met dan wel een heerlijk Pythonesque dialoog maar helaas ook een nogal flauwe, gemakkelijke afsluiter. De afwikkeling die volgt is wel weer leuk en ergens voelt het, ondanks de matige opbouw en de onduidelijke toon, ook jammer dat de film dan plots is afgelopen: ik had best nog even willen doorgenieten, maar de Cornetto-trilogie is dan nu toch echt ten einde.