Opinions

Waar in het te vergelijken Dead Man van Jim Jarmusch de gedichten van William Blake centraal staan, daar ademt Valhalla Rising de sfeer van diens schilderijen.

Ik kan me geen film voor de geest halen die dichter in de buurt van een nachtmerrie komt. Valhalla Rising is een surrealistisch en naargeestig portret van de menselijke psyche tegenover een genadeloze natuur waar de stilte overheerst. Dat Refn's personages nauwelijks een woord spreken maakt de wereld nog gekmakender.

In tempo, sfeer en thematiek doet de film naast Dead Man nog het meest denken aan Antichrist van Lars Von Trier. Spiritualiteit, natuur en geweld verworden bij alledrie tot een onlosmakelijk geheel.

Rising grijpt je vanaf het begin naar de keel en laat tot aan het eind niet meer los. Het tempo van de film is daarentegen rustig en voortkabbelend, maar desalniettemin gunt het je als kijker geen rust. Daarvoor zijn de beelden in combinatie met de bezwerende soundtrack te wrang en af en toe zelfs misselijkmakend.

Uniek.

Voordat ik ga spreken over het absurde experiment twee uur en een kwartier in één take in een wereldstad te filmen, wil ik even zeggen dat vooral Frederick Lau alle lof van de wereld verdient. Allemachtig, wat een acteerprestatie levert die man. Tussen alle onwaarschijnlijkheden (Victoria heeft in drie maanden Berlijn nog niemand leren kennen? En na een half uurtje met een paar vreemden te zijn opgeschoten stort ze zich meteen in een wel héél dubieus avontuur) en cliché's (gangsters die lijken te zijn weggelopen uit een mafiafilm; een auto die natuurlijk op precies het verkeerde moment afslaat; Sonne die zijn fatale kogelwond tot het bittere einde verborgen houdt) is het volkomen begrijpelijk dat Victoria smoorverliefd op die jongen wordt. Dit is zonder twijfel de meest romantische film van dit jaar.

Sowieso leveren alle acteurs een wereldprestatie: grotendeels improviserend weten ze zonder moeite de aandacht van de kijker vast te houden, wat voornamelijk nodig is wanneer ze van de ene naar de andere locatie wandelen en er verder vrij weinig gebeurt. Hun ritje van de avondwinkel naar het dak is sowieso misschien wel het mooiste moment uit de film en wist me, om de één of andere reden, tot tranen te roeren.

Dan had Sukoerov het met Russian Ark (in dat opzicht dan) makkelijker doordat het tempo daar bewust laag gehouden is. Die enkele take doet de film als een droom voelen waarin het wegzakken is, terwijl editing hier juist een moment van rust betekend had in een verder nagelbijtend spannende misdaadfilm. Nu blijft de spanning hoog en zuigt Schipper je hoe langer hoe meer vast in zijn film. Dan neem je hem die paar cliché's en toevalligheden in het plot allang niet kwalijk meer.

Vier welverdiende sterren.

Hoewel Videofrome origineel is en een pakkend uitgangspunt heeft, haast Cronenberg zich er veel te snel doorheen en wil veel te veel in korte tijd vertellen.

Af en toe een rustmoment nemen, om de kijker de tijd te geven alle informatie tot zich te nemen zou zijn film goed doen. Anderhalf uur blijkt gewoon niet lang genoeg en ik kon het gevoel niet van me afschudden dat er zoveel meer in had kunnen zitten.

Daar staat natuurlijk een sterk, surrealistisch plot tegenover, met zeer degelijk acteerwerk en heerlijke smerigheid uit de jaren '80.

Schitterend getekende animatie, maar helaas is het verhaal veel te slap waardoor het nergens écht goed wordt. Zonde: de arbeid die in het tekenwerk is gaan zitten had het ook verdiend om door volwassenen bekeken en gewaardeerd te worden, maar met zo'n gebrek aan echte spanning en interessante personages is het hooguit een film voor de kinderen.

Mooi debuut

The Virgin Suicides blinkt uit in kleuren en tijdsbeeld, maar de voice over doet de film niet veel goeds. Waar de fascinerend mysterieuze zelfmoorden van de zusters al tot de verbeelding spreken, laat de verteller geen kans voorbij gaan om ons ook daadwerkelijk te herinneren aan de vraagtekens die we moeten zetten. De sfeervolle beelden worden er een beetje door overschaduwt.

Maar als we dit aan de kant schuiven, kunnen we concluderen dat Sofia Coppola een heerlijke anti-tienerfilm neerzet, waar eens niet getracht wordt de tragiek van het puberleven te verklaren, iets waar natuurlijk ook schrijver Jeffrey Eugenides voor te danken is. Daarentegen probeert Coppola ons in haar debuut te laten zien wat de jaren '70 nu echt inhield voor de jonge generatie, met schitterende fotografie en een meeslepende soundtrack.

Het is vooral mooi om te zien hoe ze zich na dit mooie debuut heeft weten te ontwikkelen.

Vozvrashchenie is een bezwerende, bijna Bijbelse vertelling. De schitterende fotografie en magische soundtrack maken het een absoluut metafysisch werk en de vele vergelijkingen met Tarkovski zijn dan ook volledig gegrond: net als die andere Andrej zet Zvyagintsev het leven neer als een droom.

De opening is alvast briljant: een groep jongens duikt van een uitkijktoren in een meer. Alleen kleine Ivan durft niet. De anderen maken hem uit voor lafaard, behalve zijn oudere broer Andrej, die Ivan niet opgeeft maar hem onder groepsdruk uiteindelijk wel alleen achterlaat om met zijn vrienden terug te keren. De verhouding tussen de twee jongens wordt meteen duidelijk.

Dan keert, na twaalf jaar afwezigheid, hun vader terug. Waarvandaan? “Hij is gewoon teruggekomen,” zegt hun moeder. Helemaal blij met de terugkeer lijkt ze niet, of laat ze in ieder geval niet blijken. De man is dan ook afstandelijk en zwijgzaam, en hij verwacht door de jongens met vader aangesproken te worden, alsof hij er altijd geweest is. Een dagritje om de familiebanden weer op te pakken leidt naar een uitgestorven eiland, waar de jongens angstvallig de toorn van de natuur en hun vader ervaren in een constante beproeving van hun mannelijkheid.

“We laten hem koud,” merkt de weerbarstige Ivan kwaad op. Maar dit lijkt niet helemaal het geval te zijn: Vader wenst als vader gezien te worden, ziet Ivan en Andrej oprecht als zijn zoons en laat af en toe zelfs een vertederde glimlach zien. Maar zijn jarenlange afwezigheid in een onbekend oord heeft hem gehard en de ooit breed glimlachende man op een twaalf jaar oude foto heeft de grootste moeite de relatie met zijn kinderen weer op te bouwen. Enkel Andrej kijkt in eerste instantie op tegen de norse beer van een vent die zijn vader is.

Die situatie wordt al lang en breed gesuggereerd in het shot waar Ivan de bovengenoemde foto vindt: in een boek vol Bijbelse prenten. De foto laat een kleine Andrej en pasgeboren Ivan zien, terwijl Vader de laatste lachend omhoog houdt. Moeder staat ernaast en ook zij lacht in de camera. De pagina waar de foto op te vinden is laat een prent zien die Abraham’s offer van Isaak toont.

Vader lijkt de hele film lang heen en weer te schommelen tussen enerzijds zijn liefde voor de jongens en anderzijds zijn onvermogen dit te kunnen tonen. De tedere glimlach laat zien wat er over is van de lach op de foto. In de climax duwt hij Andrej als Isaak tegen de grond en dreigt hij als Abraham zijn hoofd in te slaan met een bijl. Als de engel uit het verhaal komt Ivan tussenbeide.

De tragische gevolgen hiervan trekken de hele film met het grootste gemak naar een bijna mythisch niveau. Thema’s als leven en dood, opgroeien, mannelijkheid en natuur versus mens krijgen een ongekende spirituele lading die je niet alleen moet zien en horen, maar moet ervaren. Zoals de grootste films.