Log

Een film over de eerste oorlog. Je weet wel, toen mensen dingen nog in een weckfles deden om het houdbaar te maken. Toen Nederland nog neutraal was.

Enerzijds is het wel een grappige en onderhoudende film, met ondanks het motief van de 'helden' wel iets van een hart op de juiste plaats. Maar zeker met de historie van de tweede oorlog en hindsight, is het ook wel precies dit soort gedrag waarmee de VS zich zo onsterfelijk impopulair gemaakt heeft in de hele wereld.

Maar dit is dan ook wel weer de film die de oorsprong was van de titel Trained Professional die ik op mijn werk jarenlang gebruikt heb. Voor het stereotype soort mensen dat dan wellicht een titel of een papiertje had, maar verder te dom om te weten waar pleepapier voor dient. Elke gelijkenis berust vanzelf louter op toeval, en dat is zeker in dit geval waar, want ik zag dat ik de quote zelfs verkeerd onthouden heb.

Indertijd geloof ik vrij origineel geloof ik, maar ondertussen struikel je over de variaties van dit script, al zijn de meeste niet in een romcom gegoten en ook niet zo aardig gelukt als deze. En wat een cast ook, met Christopher Walken, Sissy Spacek en Alicia Silverstone. Je zou je gaan afvragen hoe Brendan Fraser zich daar bij naar binnen gespooft heeft. Zelfs in een rol als deze die om een weirdo vraagt houdt hij zich maar met moeite staande.

Verder is het idee goed, maar de uitwerking wat te suf en vooral veel te braaf en te Hollywooderig. Had dit idee aan een van die oude Franse of Italiaanse regisseurs gegeven met de vrije hand er wat van te maken. Aan de andere kant, dan hadden we waarschijnlijk nu allemaal nog in een schuilkelder gezeten en Gitanes gerookt.

Met alle lovende berichten hierboven in acht genomen, tsja, ehh, nou, nee. Ik had een heleboel gehoopt van deze film, en dat kwam dus alllemaal niet uit. Het plot is oersimpel: een stel in- en in-vervelende mensen vervelen zich. Sorry hoor, dan kan ik net zo goed thuis blijven, ik ben zelf namelijk ook best vervelend.

De enige verrassing is dan dat Garfunkel prima speelt. Nicholson ook wel, maar die zet zoals wel vaker zo’n onsympathiek figuur neer dat ik moeite heb daar waardering voor op te brengen. Je zou denken dat hij niet speelt maar gewoon zichzelf afdraait.

Hoe dan ook, de lust ontgaat me om er verder in te duiken. En dat verdient deze film ook niet.

Misschien niet heel baanbrekend of grensverleggend, maar toch wel een leuk filmpje met fraaie vormgeving en een goed idee dat grotendeels ook gewoon goed uitgewerkt wordt. Sowieso altijd leuk om een film te zien die in Afrika speelt, daar zijn er veel te weinig van.

Berenice Marlohe brengt daarbij ook de nodige intensiteit. Jammer dat Lee Pace als tegenspeler daar niet precies aan gewaagd is.

Afterburn.

De F16. Indertijd, begin jaren 80, een vast onderdeel in mijn jongenskamer - zowel in schaal 1:72 als 1:32. Maar wat toen nog nauwelijks bekend was was dat er wat subtiele probleempjes waren met schroeven en kabelbomen. En ja, op termijn gaat dat dus mis.

Daar gaat deze wat gemakzuchtige en goedkopige tv-productie over - maar aan de andere kant, ook wel een erg fraaie cast, de ambitie was er echt wel om er wat meer van te maken. En een film met Laura Dern in de hoofdrol kan toch nauwelijks minder dan geniaal zijn. Nou ja, de muziek bij de end credits doet er toch wel serieus aan af. Kennelijk was niemand minder dan Stuart Copeland verantwoordelijk voor de rest van de soundtrack - en wat een volstrekt gebrek aan indruk daarmee, maar ook daarin toch wel een blijk van dat de ambities eigenlijk hoger lagen dan een film in het kansloze 4:3 formaat. Eigenlijk wel jammer.

Verder geeft de eind credit nog wat prijs over de 'echte' gang van zaken. Er is in de VS zo'n wetje dat het actieve militairen onmogelijk maakt om een zaak aan te spannen over hun dienst, of iets in die richting. En er zijn ook talloze contracten die defensie-leveranciers vrijwaren tegen ondeugdelijke producten. Voer voor de wappies hier in de coronatijd, want die dachten dat dat ook wel zou gelden voor vaccins in de EU. Nee, dus. Evengoed een kwalijke praktijk, en overduidelijk onwettig - en iets wat een functionerende Supreme Court in een paar minuten zou moeten kunnen afhandelen. Maar in de VS kennelijk toch weer niet. Jammer, maar ook, wat hebben we het toch goed hier in de EU.

Leuk.

Ik maakte me eerst wel wat zorgen of het met de casting van Pattinson niet te veel op die film van Denis zou gaan lijken, maar daar is gelukkig absoluut geen sprake van. Bong Joon Ho is wellicht niet heel erg origineel met deze film - doet een leuke mix van een serie genrecliches met een snufje Hunger Games en Starship Troopers. Daarmee lang niet zo geniaal als Parasite, maar wel fijn kijken. En met wat fijne maatschappijkritiek subtiel er tussen door.

Wat me niet heel duidelijk werd is wat de rol van Anamaria Vartolomei - Kai Katz - nou precies toevoegt. En man man man wat is die Ruffalo toch een irritante vent. Perfect gecast, dat dan weer wel.

En natuurlijk jammer van de overdosis voiceover.

Niet echt een vrolijke film, maar wel een film met een boodschap. En daarbij valt me in dat dit verhaal eigenlijk verplicht kijkvoer zou moeten zijn voor al die mensen die zo gauw klaar staan met hun oordeel over alles en iedereen die niet precies in hun straatje past. Leer eens hoe weinig er voor nodig is - en kijk ook de film die ik gisteren zag eens, over hoe hard de meeste mensen hun best doen om hun hoofd boven water te houden, om zichzelf op het droge te hijsen: Mobile Homes (2017), en ook met Imogen Poots in een hoofdrol. En nee, 'law and order' zijn daar niet de oplossing voor, dat weten we al heel lang. Iets meer sociaal gedrag wél.

Met die inleiding gedaan, de cast is fraai en vooral Alex Wolff speelt overtuigend. Kennelijk deed Neve Campbell ook mee, niet opgemerkt. De beelden zijn passend grauw en donker, geen greintje vrolijkheid aan te bekennen, net als aan de donkere soundtrack.

Een tijdje geleden zag ik Nomadland (2020), over de mensen die in de VS aan de zelfkant leven - uit 'keuze' of uit noodzaak, het is maar een beetje hoe je het uitlegt. Ik was bepaald niet onder de indruk, ondanks het aardige spel van Frances McDormand. Deze film is het volledige en complete, onweerlegbare antwoord op dat gevoel van onvrede - dit is de film die Zhao hàd moeten maken. Het is de eeuwenoude tragie van iemand die voor een dubbeltje geboren is en nooit een kwartje worden zal, de fabel van de mamabeer die haar jongen tot het uiterste toe zal verdedigen. Helaas, de werkelijkheid is onverbiddelijk. In de VS is geluk iets dat alleen voor de allerrijksten is weggelegd, de rest zijn slechts figuranten.

Dat de film werkt is grotendeels dankzij Poots die weer eens een erg fraaie rol speelt - timing, dictie, nonverbaal alles enorm sterk over weet te brengen. Daar hangt de rest dan maar een beetje bij, al is het jochie Oulton ook best goed bezig. In de gang van het verhaal is de grote actiescene voor mij wat ongepast, die had ook best geimpliceerd mogen worden. Maar aan de andere kant is de soundtrack wel weer erg fijn, het s/h bliepje blijft makkelijk hangen en voelt ook als enorm toepasselijk in de simpele eenvoud.

Nogal onbegrijpelijk dat deze film geen tractie heeft gevonden - je zou verwachten dat de rode loper overal uitligt en regisseur De Fontenay van gekkigheid niet weet welke aanbiedingen hij accepteren moet. Maar nee, kennelijk dus niet.

Wat een strontvervelende film.

Als er een ding nog erger is dan een film van Woody Allen, dan is het wel dat iemand probeert Allen na te doen. Overspannen gedoe van vervelende mensen die zichzelf heel, héél interessant vinden maar dat absoluut niet zijn. Flauwe dialogen met veel te veel gezeur, cliche situaties, en als uitsmijter Tarantino in een cameo. En dan ook nog zo'n lettertypetje en muziekje bij de aftiteling, en met een paar treppenwitzen zodat het plezier dat de film ten einde is en je verlost bent ook nog teniet gedaan wordt. Man man man. Erger dan dit wordt het toch nauwelijks.

Het enige positieve wat ik er nog over melden kan is dat Poots meedoet. Maar ja, ook Aniston.

Bogdanovich had zijn eerste successen begin jaren-70 - net als Allen, overigens. Het was misschien beter geweest als ze toen met pensioen waren gegaan.

Het poppenspel van Punch and Judy, of Jan Klaassen en Katrijn.

In dit geval een spel in een spel, waarin de draak wordt gestoken met de domme massa die zich liever laat verleiden door gladde praters dan door de werkelijkheid die in hun oog steekt. Een parabel op een spel voor kinderen dat tot een spel voor volwassenen geworden is, en waarvan de samenvatting in de eindgeneriek wordt gegeven. Een spel voor volwassenen, omdat die vaak dingen niet lijken te begrijpen die kinderlijk eenvoudig zijn. Als een soort voorspelling van de volksbewegingen die we via QAnon, de wappies en nu extreemrechts zouden gaan meemaken.

Wie denkt dat dit een nieuwe zienswijze of een herbewerking van de aloude traditie van Jan Klaassen en Katrijn is heeft toch echt nooit een van de originele voorstelllingen gezien, of de boodschap daarvan niet begrepen. En zo moeilijk is het allemaal echt niet. Het basisgegeven volgens de traditie is tenslotte dat Jan dom is en wellicht wat kwaadaardig, en dat Katrijn misschien niet het buskruit uitgevonden heeft, maar het hart op de goede plaats heeft en van daaruit geen enkele moeite heeft om rondjes rond Jan te maken. En maar goed ook, want het is aan haar om alle gedoe weer recht te zetten. Bij voorkeur met de deegroller.

En zo ook in deze film. Met wellicht als enige moderne variatie dat Katrijn Jan niet weer in haar armen sluit, maar dat was ook wel wat teveel gevraagd nadat hij haar zo ongeveer doodge-puncht had. Wie daar een politiek motief of een poging tot het cancellen van de mannelijke helft van de mensheid in ziet, mag zich van mij echt laten nakijken. Ik kan er echt niks manonvriendelijks of militant-feministisch in zien.

Wel gewoon een fijne film, met een fijn verhaal en een perfecte cast. Van een walgelijke onderkruiper die belangeloos wordt neergezet door Herriman, tot een super fijne heldin van Wasikowska.

En met alles wat er bij hoort om het tot een perfecte film te maken, van fraaie beelden tot de Air-on-a-G-string. Bach, doe dat eens na.

Dag van de Oekraïense Cinema, #8



Ter ere van 13 September, de dag van de Oekraïense Cinema kwam de Kiev Independent twee weken geleden met een lijstje bijzondere Oekraïense films - in chronologische volgorde, en met deze dus op nummer 8. Op nummer 7 overigens Winter on Fire (2015) die ik al gezien had, en gisteren maar eens herzien; en op nummer 6 Mamay (2003) die ik nergens vinden kon.

Klondike lijkt misschien grotendeels verhalend niet zo sterk, maar bevat aan de andere kant een weelde aan subtiele details en bijzonder fraaie cinematografie - al zijn de beelden vaak ook eigenlijk onaangenaam en ongemakkelijk om naar te kijken. Een haast terloops beeld waarbij je in de verte een oplegger met daarop een BUK installatie ziet langsrijden, de zogenaamde separatisten die aan hun kleding en taalgebruik overduidelijk Russische beroepssoldaten zijn. Het doden van de koe, de vliegtuigstoel met passagier en al. Zelfs de meest onoplettende kijker zou die boodschappen toch moeten kunnen duiden.

We vergeten door de tijd en met alle ontwikkelingen in Oekraïne wellicht wat al te makkelijk wie er precies achter het neerschieten van MH17 zat - niet degene die de trekker overhaalde, maar degene die de omstandigheden schiep die dat mogelijk maakte. Zoals er vanuit Rusland zo vaak beslist is als het over Oekraïne gaat, en precies analoog aan de pedantische discussie of de Holodomor nou wel of niet een genocide was - maar het punt is dat het de grote man in het Kremlin de opdracht gaf, en de uitvoering hem geen donder kon schelen. Net zoals de hele ellende van de oorlog de grote man in het Kremlin van nu geen donder kan schelen. Hij denkt alleen aan zijn eigen doelen.

Door die bril krijgt het gekibbel van Irka en Tolik ineens een heel andere lading, een ander kader. Dan valt het misschien niet precies als een puzzelstukje hoe Tolik zich gedraagt tegenover zijn met de Russen heulende buurman, of dat de soldaten hem wel kennen. Maar het wordt wel invoelbaar. Net zoals het invoelbaar wordt dat Irka zich niet wil laten meenemen. Het einde van de film is daarmee niet over the top, zoals ik hier iemand zie schrijven, maar de enige mogelijke manier om de film af te sluiten, tot een einde te brengen.

Een van de beste anti-oorlogsfilms die ik ooit zag.

Dag van de Oekraïense Cinema, #5



Ter ere van 13 September, de dag van de Oekraïense Cinema kwam de Kiev Independent vorige week met een lijstje films. Met deze op nummer 5. De lijst is chronologisch overigens, het schoot me pas vandaag te binnen dat het wellicht zinvol is om dat er bij te melden.

In 1991 was het een overwinning op zich om een film te maken over dat er wellicht toch iets aan de hand geweest was in Oekraïne in 1933, en dat wellicht misschien daar zelfs een oorzaak in menselijk handelen voor aan te wijzen zou kunnen zijn. Dat verklaart wel zo'n beetje dat deze film een status heeft die je niet precies terug ziet in de production values - of toch tenminste niet in het eerste uur of zo. Het is ook niet precies een eenvoudige opgave, hoe film je tenslotte de achteloos geplande moord op een paar miljoen mensen.

Dat er ergens in de achterkamertjes van de geschiedeniswetenschap nog steeds mensen zijn die argumenteren over of het nou wel of niet precies genocide was is voor ons gelukkig niet zo relevant, de Nederlandse overheid heeft daar een officieel standpunt over en dat is eenduidig bevestigend. De argumenten van de tegenstanders zijn ook niet zo sterk in mijn ogen - was het omdat Stalin dit bewust en planmatig zo bedoeld heeft, of was het dat het hem niets kon schelen omdat het toch 'maar Oekraïeners' waren, en dat het niet uitmaakte dat er ook wat collateral damage in andere streken zou optreden.

Als film is het wel iets wat wellicht alleen voor Oekraïeners, en dan ook nog Oekrainers uit die tijd te volgen is, er zit nogal wat in waarvan ik het gevoel heb dat ik daar tegen een 'lost in translation' aan zit te kijken, waarvan de betekenis of de significantie me ontgaat. Pas in het laatste half uur of zo werd ik er een beetje wijs uit, tot die tijd zat ik me vooral af te vragen of ik wel naar de goede film zat te kijken.

En wellicht is het ondertussen ook gewoon zo dat er betere films zijn over dit onderwerp. En dat is beslist geen trap na naar de makers van deze film, alle eer voor hoe zij hun werk hebben gedaan met alle beperkingen die daar toen op van toepassing waren - en waar wij gewoon redelijkerwijs geen idee van hebben hier. Het zwart-wit komt niet echt over als een artistiek gemotiveerde keuze, om maar de meest voor de hand liggende open deur in te trappen.

En hoe dan ook is dit zelfs ondanks het huidige conflict tussen Rusland en Oekraïne veel te veel een onbekend en onbelicht onderwerp. Als ik bedenk hoe lang het geheugen in mijn familie is, dan had ik deze verhalen uit eerste hand gehoord als mijn wieg ergens anders gestaan had. Het kan dus niet anders dan dat het overal in meespeelt.

Dag van de Oekraïense Cinema, #4



Ter ere van 13 September, de dag van de Oekraïense Cinema kwam de Kiev Independent vorige week met een lijstje films. Met deze op nummer 4.

En wat zal ik er van zeggen. Deze film is voor mij geen vrijblijvende kijkbelevenis.

Oppervlakkig gezien is het gewoon een soort coming of age filmpje, maar dan met meer aandacht voor de latende partij, de moeder, en de moeite die zij heeft om haar zoon zijn eigen leven te gunnen, zijn eigen weg te laten zoeken. En wellicht is dat ook precies wat er uit komt als je alle denkbare diepere lagen doorwrocht, begrijpt en tot in je botten voelt. Niet precies een onbeladen onderwerp met dat mijn eigen dementerende moeder precies op dat punt elke keer elk contact op scherp drijft. Maar wat voor mij vooral enorm meespeelt is dat de moeder in het verhaal Yevgenia heet - Jenya als familiaire variant. Misschien niet een heel bijzondere naam, maar wel precies de naam van een Oekraïens meisje-nu-vrouw-en-moeder die ik heel graag mag. Zo iemand waarmee het onuitgesproken is dat als ze wat dan ook maar nodig heeft, je daar hemel en aarde voor beweegt zonder dat ze dat maar hoeft te vragen. En eenzelfde soort iets dan ook nog eens met Oleg Vladimirsky die de zoon Sasha speelt. Daar is het dan niet de naam maar de fysieke gelijkenis met een Oekraïense gozer die ik erg graag mag, en zijn moeder die ik bewonder al is het dan uit de verte - op zo'n manier waarvan je weet dat dat wederzijds is.

Wat ik maar zeggen wil - het is dus geen vrijblijvende kijkbelevenis, maar een met haken en ogen. Om maar een open deur in te trappen, de soundtrack is - zoals wel meer films uit Oekraïne tijdens de Sovjet-onderdrukking - op zijn best en in alle redelijkheid gewoon verschrikkelijk; de Russische dub lijkt nergens op qua timing en soundscape. Men was toen niets beters gewend is het makkelijkste antwoord, maar zelfs dan is het nog een absurd irritante kakofonie van ontoepasselijke stemgeluiden en achtergrondgepruts. Echt ver beneden de maat. Voor de normen van toen al, en voor nu helemaal gewoon echt absurd slecht.

Hetzelfde heb ik eigenlijk ook wel met het beeld. Was het een keuze om in zwart-wit te werken, of was dat een gevolg van de beperkingen van het Soviet regime? Ik kom er zo direct niet achter, maar ook daarmee - net als met het geluid - mis ik het genie dat de beperkingen omzeilt en eerder tot iets bijzonders maakt. Terwijl dat met de scenografie dan weer wel lijkt te werken, want daar is af en toe echt geen speld tussen te krijgen.

De vertelling mist voor mijn gevoel wat teveel de scherpte, maar met daarbij de afstand van een jaar of vijftig en de luxe van vrije meningsuiting. Hoeveel van de boodschap precies verborgen blijft in de vertaling en de onderstroom is daarbij een openstaande vraag - lost in translation is echt een ding wat speelt bij dit soort films, en het is echt erg lastig om dat naar waarde te schatten.

Waar ik al mee begon, het is niet een makkelijke of vrijblijvende film voor me. Maar dat betekent niet precies dat het ook een goede film is. Ik hou me met mijn stem maar even op de vlakte.

Dag van de Oekraïense Cinema, #3

Ter ere van 13 September, de dag van de Oekraïense Cinema kwam de Kiev Independent vorige week met een lijstje films. Deze dus op nummer 3.

Naar een boek uit 1911 door Mykhailo Kotsiubinsky, die in de Hutsul regio was geweest en daar kennelijk genoeg van onder de indruk was om deze variant van het aloude Romeo- en Julia-verhaal op te tekenen. Kennelijk niet ver van zijn gebruikelijke onderwerp, als je zijn Wikipedia bio geloven mag. Super interessant om te zien hoe het leven in de Hutsul was - alleen haal ik er niet heel duidelijk uit of dat ten tijde van Kotsiubinsky's bezoek was, of dat het verhaal vroeger speelde. Wellicht maakt het ook niet zo veel uit, de beelden zijn sowieso prachtig en ergens halverwege herkenbaar-maar-anders en volstrekt vervreemdend.

Wat vooral in het begin opvalt is hoe sprekend - maar niet precies verzadigd - de kleuren zijn. Lijkt me dan geen kwestie van simpelweg een wat kleurige emulsie als Kodachrome of Velvia, en het is ook net wat anders dan de niet helemaal kloppende kleuren van de jaren-50. Ik denk daar dan toch een bewuste artistieke keuze in te zien, en af en toe levert het erg fraai beeld op waar we met alle color grading van nu maar nauwelijks in de buurt komen.

Even opvallend is het gebruik van verlichting en deels komt de kleurstelling denkelijk ook daardoor. Meestal vrij subtiel, maar soms ook echt heel lomp, je ziet af en toe gewoon duidelijk dat er een mega schijnwerper recht in het smoel van de acteur staat. Als het wat beheerster en consequenter geweest was had ik het zonder meer geniaal genoemd, maar daar is het net wat te slordig voor. Wellicht moeten we Parajanov daar het voordeel van de twijfel meegeven, kennelijk werd hij door het toenmalige politbureau op zijn vingers gekeken qua budget. Ja, dit was dus een staatsfilm, geproduceerd door de Dovzhenko Film Studios - in 1957 vernoemd naar de regisseur van de film van gisteren dus. Zo ongeveer de enige film in de Oekraïense taal uit die hele periode ook, en ook in dat opzicht dus heel bijzonder.

Het verhaal viel me wat tegen - het is op zich wat simpel en wordt eigenlijk ook niet heel erg vlot en vloeiend verteld, laat staan dat je het meeslepend of spannend kan noemen. Wat het vooral tot een wat lange en vermoeiende zit maakt is de soundtrack die soms echt enorm irritant is. Overweldigend aanwezig, waarbij ik ietwat moest denken aan die absurde Japanse film over de kamikazes A Kessen Kokutai (1974) - met ondertitels boven, onder en midden in beeld om alle aspecten maar goed uit te leggen. Zo is het geluid in deze film: de enorm aanwezige zangmuziek, met dan daar doorheen de stem van de hoofdpersoon, en daarbovenop nog de vertelstem. Een babylonisch gekrakeel van jewelste, en voor mij vooral enorm storend, te overweldigend..

Als ik het optel, het is beslist een enorm indrukwekkende en interessante film, en ook een heel bijzondere. Maar of een woord als 'goed' er bij past is toch wat heel anders. Ik zou wel graag eens in die regio gaan rondkijken, dat beslist wel.

In het lijstje van de Kiev Independent ter ere van 13 September, de Dag van de Oekraiense Cinema is dit de tweede van acht. En met de opening van Man with a Movie Camera (1929) waren de verwachtingen toch wel hooggespannen.

Zemlya is het derde deel van een drieluik - Zvenigora (1928), Arsenal (1929), en deze Zemlya (1930) van de hand van regisseur Dovzhenko, die toch als een van de meest invloedrijke regisseurs uit de periode van de overheersing van Oekraïne door de Sovjetunie geldt. Dat impliceert dan natuurlijk dat ik die andere delen eigenlijk ook zou moeten zien, maar wellicht ga ik daar oompje roepen. Zemlya ligt me al wat zwaar op de maag eigenlijk, in tegenstelling tot Man with a Movie Camera is dit een erg traditionele film uit het tijdperk van de stomme film - titeltjes, een wat moeizaam verhaal uit het Sovjet-tijdperk, moeilijk kijkende acteurs en grotendeels ernstig oninteressante beelden vergezeld van ernstig dramatische muziek. Daar wordt dan nogal lyrisch over gedaan, over dat de circle of life zo fraai gebruikt wordt - maar ik kan toch echt niet onder de indruk zijn van zo'n plat en voor de hand liggend narratief. Wat zal ik zeggen. Kennelijk vond Stalin het een mooie film.

Wat de film beslist ook niet helpt, de kopie waar ik mijn vingers op kon leggen is wellicht ook niet al te best in technische zin - geen vergelijk met de fraaie restauratie van Man, waar ik van de ene verbazing in de andere viel met als hoofdlijn 'niet te geloven dat dit meer dan honderd jaar geleden gemaakt is'. Van Zemlya is dat wel te geloven - sterker, dat kost me geen enkele moeite.

De status van de film, ik zou haast denken dat dat wellicht meer te danken is aan de politieke connecties die Dovzhenko kennelijk had. In vergelijk met andere films uit dezelfde tijd kan ik deze toch echt met de beste wil van de wereld niet bijzonder vinden, en de kennismaking met Vertov's werk van gisteren dreunt daar nog eens extra bij na. Plaatjes van ossen, paarden en oude trekkers vind ik ook wel in mijn familiealbums - dat maakt daarmee weinig indruk. Verklaart dat mijn vraagtekens bij de status van deze film als meesterwerk? Zeg het maar.

Dag van de Oekraiense Cinema, #1

Ik volg op Insta de Kiev Independent - als een soort van steunbetuiging om mijn Oekrainse vrienden en kennissen een hart onder de riem te steken, en ook om het nieuws door die bril te volgen. Nou komt dat behalve de vanzelfsprekende focus eigenlijk best aardig overeen met de meer gebruikelijke media hier - nouja, de extreemrechtse sh*t daargelaten. Maar toch, soms kom je daar ook interessante dingen te weten. Zoals vorige week, 13 September was het de Dag van de Oekraiense Cinema, en daar hadden ze vanzelf een lijstje films bij als suggestie. Met deze op nummer 1.

Wat een ontdekking blijkt dat te zijn. Vrijwel perfect gerestaureerd, met medewerking van 'ons' eigen Eye Filmmuseum, die kennelijk de enig overgebleven volledige 35mm kopie in hun kelder hadden. Ziet er perfect uit, je moet behoorlijk je best doen om met alle gemak van nu een film beter op het scherm te krijgen. Zowel de kwaliteit van het beeldmateriaal qua krassen en strepen vond ik ongekend, maar ook de kwaliteit van de opnames zelf al. Technisch zo'n beetje perfect, en toch uit de tijd dat de camera misschien echt nog wel een slinger had. Zelfs de beelden die vanuit een rijdende auto gemaakt zijn zien doen niet onder voor wat we nu goed genoeg vinden.

Daar begint het eigenlijk pas mee, want Vertov trekt daadwerkelijk alle trucs uit zijn hoge hoed qua cameravoering en montage. Alsof je een filmstudent van nu een opdracht meegeeft zo van 'hier heb je het lijstje technische trucjes dat je moet kennen, laat ze allemaal maar zien in een film'. Met een klein verschil - Vertov is grotendeels degene die die trucjes heeft uitgevonden, en wat hij hier laat zien bewijst dat hij daar beter raad mee wist dan 90% van de meest gevierde vakbroeders van nu. En dat allemaal in een tempo waar zelfs een telg van de MTV-generatie als ik af en toe wat draaierig van wordt. Geen wonder misschien dat Vertov's genie indertijd niet unaniem begrepen werd. Zoals hij het zelf al aankondigt, een film zonder titels, zonder theater, een experiment.

Maar er is nog zo veel meer. Want behalve dat ik stil word van de technisch overweldigende krachttoer, de film geeft ook nog een buitengewoon interessant beeld van het leven in Oekraine bijna honderd jaar geleden - opvallend modern, van de cameraman die bij de beelden aan het strand toch even koud afspoelen moet, tot het prijsschieten op de blikken nazi op de kermis. Naast technisch enorm knap, kloppen de beelden ook eigenlijk allemaal heel, heel erg goed in het verhaal - het verhaal dat geen verhaal genoemd wordt, maar wel degelijk is - en is de cinematografie ongekend fraai. Ik kan de film zonder enig probleem drie keer achter elkaar zien zonder verveeld te raken - sterker, ik zie er nog steeds nieuwe dingen in, meer details om te ontdekken. Om maar te beginnen, hoe oneindig fascinerend is het om de cameraman zijn jaren-20 camera te zien bedienen, hoe oneindig fascinerend om de projectionist zijn koolstoflamp te zien aansteken. Hoe hebben ze die beelden met die klapstoelen dan in 's hemelsnaam zo gemaakt. Kom daar nu eens om, zulke beelden.

De soundtrack op de bluray is wellicht net ietsje te eigentijds. Maar ook aan de andere kant wel weer enorm passend, en vergelijkbaar met de voor de hand liggende films die deze stijl - zoveel jaar later - zo fraai nabootsen, maar toch eigenlijk niet in staat zijn het origineel te verbeteren.

Met deze opening ligt de lat voor het vervolg van mijn Oekraiense-Cinema-week alvast ongekend hoog. Morgen deel 2, ik ben benieuwd!

De filmwereld houdt zichzelf eventjes een spiegel voor.

Dat is wel eens vaker gedaan, en vaak schiet de gevoelde zelfimportantie die daar uit spreekt me nogal snel verkeerd. Maar deze versie werkt voor mij wel, het blijft leuk absurd en lichtvoetig, al ben ik bang dat het ook pijnlijk dicht bij de normale gang van zaken komt, en dus ook wat betreft het sexisme en de discriminatie. Het lijkt me een illusie om te denken dat dat na een korte schrik via Weinstein en #metoo ineens verdwenen is, en al helemaal met hoe het in de VS ondertussen gaat buiten de filmwereld.

En het punt van kritiek is wel ietwat terecht. Als creatievelingen hebben we vaak last van een volstrekt gebrek aan respect, maar we doen daar zelf ook wel wat al te makkelijk aan mee, en we laten het ook allemaal gebeuren. Tenminste, dat haal ik er dan maar even uit.

Winterbottom doet maar weer eens een stukje geschiedenis.

Dit keer maakt hij het zichzelf echt niet makkelijk met de keuze voor een ietwat obscuur detail uit de wording van de staat Israel in de tijd dat dat nog het mandaatgebied Palestina heette en namens de VN door het VK bestuurd werd. Een nogal moeizame periode, en daarbij nog dat zo ongeveer alles wat je daarover probeert te vertellen door minstens een van de partijen (en dat zijn er natuurlijk beslist meer dan twee) als aanvechtbaar beschouwd zal worden.

Misschien met uitzondering van precies dit verhaal dan overigens - want behalve dat de relatie tussen Shoshana en Tom Wilkin redelijk goed gedocumenteerd is, het vormt ook een soort miniatuurversie van het conflict en neemt daardoor de critici bij voorbaat grotendeels de wind uit de zeilen. Helaas is de weerszijde daarvan dan ook weer dat de film niet echt bijster spannend of boeiend wil worden.

Wat wel erg goed zit is hoe de film er uitziet. Niet alleen de cinematografie is erg fijn, met een overdaad aan de architectuur van net voor de tweede wereldoorlog in beeld en een listig vermijden van alle denkbare cliche's in de omgeving. En behalve dat erg fijn spel, waarvan vooral Starshenbaum met haar hoofdrol, en de af en toe ietwat akelige rol van Harry Melling er positief uit springen. Booth aan de andere kant vond ik wat te licht voor zijn rol, en wellicht ook dat zijn karakter wat meer ruimte had kunnen krijgen.

After a century of colonialism, isn't it in part a deformed image of ourselves that Idi Amin Dada reflects?

Een nogal absurde documentaire over Amin - inderdaad, een zelfportret, met alle bemoeienis die Amin zelf met de wording had. Zijn zelfbeeld geprojecteerd op de wereld, en aan ons als kijker om daar een mening over te vinden met schaarse hulp van de vertelstem. Pijnlijk om hem de geschikte peer te zien uithangen, flauwe grappen te zien vertellen - waarbij zijn publiek krampachtig op de juiste momenten lacht, uit doodsangst eerder dan vrolijkheid.

Als rariteitenkabinet voldoet de film wel enigszins, maar net als The Last King of Scotland (2006) vind ik dat de film behoorlijk tekort schiet in de behandeling van Amin en zijn tijdperk als dictator. Hoewel het misschien ook wel onmogelijk is om zoveel absurditeit in een film te vatten. Toch, de karakterisering als joviale oom met een tikje schiet voorbij aan dat zijn regime aan 100.000 tot 500.000 mensen het leven gekost heeft, en dat hij daar naar verluidt eigenhandig graag aan mocht bijdragen.

Too soon.

Aster zet op zich een fraaie schets neer van hoe hopeloos de enshittification van de samenleving doorgeslagen is - je kan dan denken 'ach het is Amerika maar' maar we zitten er zelf ook niet ver vanaf. Gedurfd, zowel in de ambiguiteit van het hele spel als in de keuze om de hoofdrol en meest gevierde acteur zo'n abject, kotswaardig uitwerpsel te laten neerzetten. En vervolgens fijn over the top, en dan nóg wat verder.

Ik kan het niet laten om me daarbij af te vragen voor wie hij deze film dan nog maakt. Niet voor het volk wat in naam of dagelijkse praktijk achter de fijne sheriff staat - ik vraag me zelfs af of zij wel in de verte begrijpen zullen waar de film uberhaupt over gaat. En ook niet voor de andere kant, waar ik mezelf bij reken. Het enige wat het bij mij echt oproept is een herinnering aan alle ellende en leed dat de wappies, de ik-doe-niet-meer-mee mensen en de complotzaaiers precies veroorzaakt hebben. We hadden de kans om ze uit de samenleving te verwijderen, waarom hebben we die niet gepakt, dat is wat het bij mij achterlaat.

Meer polarisatie dus. Was dat echt je doel, Ari Aster?

Verhalend is het allemaal een beetje meh, te vaak over de rand van geloofwaardig, en ja, in het echt is het nog veel erger, maar dat is geen excuus om er in je film maar een rommeltje van te maken. Veel te veel losse draadjes en wat lijkt op plotholes ook, en de lust ontgaat me volledig om daar echt in te duiken. Maar erger nog, de film heeft niets te vertellen wat we niet allang wisten, maar doet daar wel zowat drie uur over.

Misschien was het over een jaar of tien, twintig tijd geweest om deze film te maken. Nu voelt het echt als te vroeg.

Elordi heeft de vibes van Brando en Dean, Daisy Edgar-Jones doet Nathalie Wood.

Qua vormgeving vind ik het echt een enorm sterke film, alles klopt gewoon precies en de acteurs passen daar ook naadloos in - inclusief de hoofdrollen die met de jaren-50 kapsels meer zichzelf lijken dan in hun normale haardos. Het verhaal is dan wel wat moeizamer, het loopt niet echt van de vlugge paarden die beloofd zijn. Maar het einde is dan wel weer erg fraai, al moet ik even een twijfeltje wegpinken bij het wellicht metafysische paard in die scene. Net zoals ik wat twijfel bij het gerook - ja dat was een ding in de tijd waarin de film speelt, maar toch voelt het fout. Deze acteurs horen gvdgvdmme in de rookvrije generatie, gun mij dat, al is het wellicht paternalistisch.

Extra mooi is de soundtrack - origineel en ondersteunend aan het verhaal, zoals het hoort. Een kunstvorm die haast vergeten leek te zijn, en wat ben ik blij dat die toch nog blijkt te bestaan.

Je zou denken dat het genre van de whodunnit toch wel een beetje frisse lucht kon gebruiken.

Maar nee hoor, de makers van dit stuk tijdsverspilling lopen het betreden pad liever nog wat verder uit. Ondanks de enorme cast, de overvloed aan talent en naam, komt er helemaal niks nieuws uit. Nul.

De Nobel-prijs voor energieverspilling. De Edison voor wat al eerder gedaan was. De Oscar voor de verleden tijd.

Oh, Canada.

De voor ons Europeanen wellicht wat abstracte geschiedenis van de draft dodgers in de VS - de hippies die niet als grunt naar Vietnam gestuurd wilden worden, geen rijke ouders hadden, niet op de universiteit zaten om iets 'zinvols' te worden, geen familiale betrekkingen hadden, en ga zo maar door met het lijstje smoesjes en excuses. Zo lang als mijn arm en die van iemand anders, want net als nu had de VS toen bepaald geen gebrek aan kansarme jongeren voor wie het leger ondanks een gerede kans op sneuvelen een uitweg was. Het land wordt er zo ongeveer door gedefinieerd tenslotte - het grootste, meest moderne leger van de hele wereld. En waarom? The economy, stupid.

Maar die kant gaat het verhaal dus niet op, en daarmee is het me eerlijk gezegd een beetje onduidelijk wat nou precies de bedoeling was - allerlei erg hoogdravende maar out-of-band verwijzingen naar Russische literatuur ten spijt. Show, don't tell, denk ik dan. Wat in ieder geval lukt is om de hoofdpersoon te duiden als een extreem onaangenaam en zelfzuchtig persoon - maar precies waarom, en welke boodschap draagt dat in het gepolariseerde politieke landschap van nu. Ik zie er zo direct niet iets in wat me het gevoel geeft dat de mensheid er iets mee opschiet, maar wellicht mis ik daar allerlei dog whistles bij.

Kijk ik dan naar de rollen van Gere en Thurman, dan komt Gere er bijzonder onbaatzuchtig uit met zijn beginscene in zijn tena outfit. Maar waarom. En Thurman, ja, wellicht is ze mooier dan ooit nu, maar ook daar vraag ik me bij af waarom ze in deze film spelen wilde.

Waar het uiteindelijk wellicht gewoon op neerkomt is of de boodschap die de film erg subliminaal probeert te brengen je goed ligt. Maar als ik heel eerlijk ben weet ik niet zeker of ik wel goed begrijp wat die boodschap dan precies is, en meestal is dat een teken dat het er een is waarmee we het allemaal heel, heel ernstig mee oneens zouden moeten zijn.

Als we het over Canada hebben, laten we er dan eerst eens bij stilstaan dat in de tweede wereldoorlog meer dan 1 op de 10 Canadezen hun leger diende - vrouwen, kinderen en bejaarden meegeteld. En als we het over de VS hebben, laten we er dan eerst eens bij stilstaan dat de economie van de VS eerst en vooral op oorlog draait. Vrijwel alle wapens in de wereld komen daar vandaan, de VS heeft verreweg het grootste leger, en nooit gebrek aan nieuwe rekruten. In het land of the free, home of the brave is de enige uitweg maar al te vaak om te tekenen.

Zet de film daar tegen af, en er blijft alleen een onsmakelijke geur over.

Indertijd was dit een wereldberoemde en veelgeprezen film, ik herinner me bijvoorbeeld dat mijn latere schoonzus er de poster van in haar appartementje had hangen. Niettemin was het me tot dusver gelukt om 'm nooit te zien, wellicht geholpen doordat ik nooit fan van Streep geworden ben.

En dat blijkt nu ook wel weer, want haar spel is niet heel indrukwekkend vond ik. En nou ben ik bepaald geen linguist of talenwonder, maar ik heb wel heel veel met Poolse mensen gewerkt, en die spraken beslist allemaal met een accent - maar wel heel anders dan Streep doet, en ook hun woordkeuze is nogal kenmerkend anders. Verder is het wat minder aanwezig dan meestal bij Streep, maar ook hier zit het te vaak over de rand van overacting al kan dat aan mij liggen, de tolerantie daarvoor is in het geval van Streep niet zo groot. Ook met Kline in de bijrol ben ik overigens niet zo blij. Toch een nogal beperkte acteur die eigenlijk altijd een beetje hetzelfde doet, en dat is ook in deze film gewoon niet erg passend. Blijft over Peter MacNicol - die met zijn 58 actor credits nog nooit in mijn geheugen is blijven hangen. En wellicht ook nu weer niet. Wat hij doet is op zich best goed, en goedbeschouwd ook veel beter dan Streep en Kline. Maar het valt nauwelijks op.

Blijft over het verhaal en de aanleiding voor de titel. Dat laat nogal wat draadjes liggen geloof ik, en het geeft ook niet echt inzicht in het karakter van Sophie of het hoe en waarom - en eigenlijk haalt dat ook precies de bodem onder de film vandaan. Ook daarbij jammer, er zijn zoveel films in het genre die ik veel indrukwekkender vind, het werd me niet precies duidelijk waarom deze film dan zo'n naam heeft.

De visch wordt duur betaald.

En nergens ooit zo duur als in deze film, als je tenminste op de tot in het absurde overdreven soundtrack af gaat. Een volstrekte minachting van de kijker, die kennelijk zelf niet in staat geacht wordt om de 'juiste' emoties te vinden. Net zoals het af en toe toch echt al te kolderieke script dat is, zowel hoog over als in de details. Ja hoor, met een brandende acetyleenbrander een stukje klimmen op een uithangende boom, met windkrachtje twaalf of zo, tuurlijk. En als je dan een minuutje onder water blijft brandt je snijvlam natuurlijk nog steeds rustig door op half gas, lust u nog peultjes. Ja, voor de scheikundig onderlegden onder ons, het is in theorie nog mogelijk ook - maar niet met zo'n zeetje, en niet met zo'n beschaafd vlammetje. Ik geloof er helemaal niets van, net als van de rest van de film. Het absurde gedoe van de coast guard helikopter, de zeilboot, de gang van zaken op de vissersboot - niets maar dan ook niets klopt er van.

Maar het is erger dan dat. De cliche testosteronmannetjes van Clooney en Markie-Mark zijn zum Kotzen, net als de vrouwelijke vrouw van Lane dat is. Als je hoofdrollen al zo plat zijn als een pannekoek, dan kan je maar beter heel, heel goede effecten hebben - maar ook die zijn zeker met het oog van nu gewoon lachwekkend.

En in diezelfde gedachte voort, als je zo'n dramatische soundtrack nodig hebt, dan is je film dus kennelijk gewoon slecht. Op volle zee heb je geen violen, laat ik het daar maar bij houden.

Een volslagen onzinnig feelgood-filmpje, waarin een stelletje wannabes probeert een fijne vakantie te combineren met wat gehobby in de drugshandel. Het slaat allemaal nergens op, maar de beelden zijn fraai en flitsend, de meiden zijn bloedmooi en alle fouten verdwijnen als vanzelf in de volgende scene.

Met Luss, Day, Fuhrman en Jackson in de cast en ongetwijfeld evenveel budget voor kleding en optutting als er ruimte voor hun gage was? ziet het er allemaal fraai en vlot uit. Verder moet je niet willen kijken, zo'n film is dit echt niet, maar binnen wat je verwachten kan is het gewoon perfect op orde. Fijn kijkvoer.

Tsja, het is wel allemaal niet echt bijster goed, wat deze film probeert te doen. Ondanks de aanwezigheid van een Don Johnson, of zelfs maar een Isabelle Fuhrman. Beide verdienen veel, veel beter.

Toch, als je het geduld hebt, er komt uiteindelijk wel een beetje iets uit, al is het misschien te laat en te mager. Heb ik normaal gesproken nogal een aversie tegen mindfucks, deze film doet precies dat ene ding dan wel weer goed. Al is het nog steeds lang niet genoeg, het is tenminste iets.

Verder hangt het wel volledig op de sproeten van Fuhrman. Voel je die gunfactor niet, dan is dit wellicht een film om over te slaan.

The horror! The horror!

Dapper om deze film te maken, en zeker om dat in deze vorm van tv-film te doen met de daarbij horende beperkingen. Dat in ogenschouw levert Roeg eigenlijk gewoon een meesterwerk af.

Ja, in de directe vergelijking met Apocalypse Now valt deze toch wel wat tegen, maar dat is natuurlijk ook niet een heel eerlijke vergelijking. Wat in ieder geval geniaal gelukt is is om een bijzonder vervreemdende sfeer neer te zetten, met wat erg fraai werk in de soundtrack. En ook heel, heel erg fijn hoe de vormgeving in alle details gewoon overtuigt.

Sterk spel van Roth en De Bankolé, wel erg jammer dat Malkovich toch wat tegenvalt - niet zozeer dat hij niet goed speelt, maar hij kan zoveel beter. En dat had de film echt af kunnen maken, terwijl het nu wat blijft hangen op de sterke sfeer.

Ik zie overigens toevallig dat er een animatie in ontwikkeling is van hetzelfde boek. Misschien moet ik dat dan toch maar eens gaan lezen.

Jij bent niet de man waar ik oud mee wil worden.

En met die zin ben ik de film alweer kwijt - vanaf dat moment zit dat stemmetje in mijn achterhoofd, met opmerkingen als 'ja maar lieve Katja kijk dan eens in de spiegel, je bent al oud'. Maar dan ook de rest van de film nog. Het doet me nogal denken aan lang geleden, toen ik twee van mijn buurmeisjes tegenkwam op de terugweg van hun kroegtocht. Nee, het was niet echt een leuke avond, want er waren geen leuke mannen - waarop ik maar net binnen kon houden 'ja maar jullie zijn ook geen leuke meiden toch?'.

De hele film druipt van de arrogantie die de vrouw van nu leert van de tv en haar vriendinnen. Het idee dat ze een of andere godin zijn die van alles 'verdient', op van alles en nog wat recht hebben, of nog erger, dat ze een man wel even kunnen 'verbeteren'. Net als de Katja in de film - in de intro is haar karakter nog wel leuk en enigszins aimabel, maar zodra het plot van start gaat is ze gewoon de zoveelste volstrekt oninteressante kloon van een of ander programma op de televisie. En vooral ook zonder de zelfkennis die daar een uitweg uit zou kunnen zijn - of de realisatie dat met de hopeloze zoektocht naar de volgende man om op te leuken, het toch vooral aan hunzelf is om eens wat leuker te worden.

Ongekend goed gespeeld door Katja vanzelf, en ze zet ook volstrekt geloofwaardig een dronken bartype neer wat over haar eigen woorden struikelt. Maar evengoed wordt ze gewoon overklast door Georgina Verbaan - 's Vaderlands meest miskende actrice die ook hier weer een in alle opzichten kloppende rol speelt. Wat doet zij toch in zo'n bij voorbaat mislukte productie, vraag ik me af. Jammer. Het was kennelijk weer dat moment in de maand dat de hypotheek betaald moet worden, en alle principes van tafel verdwijnen.

Ruim, heel ruim twintig jaar geleden gaf Diesel al een perfecte samenvatting van deze film. Ja, het verhaal is waardeloos, het script is beroerd, en de acteur die Doug speelt kan er niks van. Net als de andere acteurs, goedbeschouwd. Het blijft toch ietwat raadselachtig wat Louis Gosset Jr. bewogen heeft om nog maar een deeltje te maken, want hij steekt toch met kop en schouders boven de hele productie uit.

Totdat je bedenkt dat het daar niet om gaat. Het gaat om het sentiment, en dat is er wel degelijk. Chappy is gewoon de man, en daar is dan geen speld meer tussen te krijgen. Dan geeft het niet meer dat er niks klopt van de hele film, dat Phantoms als Migs worden gebruikt, dat als een F16 gaat schieten het klinkt alsof je op de kermis bent. Dan geeft het niet meer dat de film op niets trekt.

Deel 2, met weinig nieuws ten opzichte van het eerste deel. Maar aan de andere kant wel met dezelfde cast - kennelijk vond iedereen het wel de moeite om nog eens op te draven.

De klucht is wellicht ietsje leuker dan het eerste deel zelfs, en de grappen werken misschien ook wel wat beter. En behalve dat, Mireille Darc heeft bijna dezelfde jurk aan weer, al komt die wat minder fraai in beeld. En die scene is ook wel het leukste van de hele film.

Ergens in de jaren-70 zag ik deze film, en ik vond hem toen hilarisch - wellicht in vergelijking met wat je toen op de Nederlandse tv zag, en de walmende spruitjeslucht waarmee dat vergeven was. Kennelijk was ook dat een relatieve schaal, want nu vind ik er maar weinig aan, meer dan een flauwe glimlach zat er niet in. Toch was de film indertijd best succesvol, en aanleiding tot een hele serie vergelijkbare films met Richard in de hoofdrol - tot de dag van vandaag zelfs. Gelukkig (denk ik dan maar) komen de meeste daarvan het Franse taalgebied niet uit. Toch is er kennelijk nog steeds ruimte voor, een vaste schare van trouwe fans die dit soort klucht graag blijft zien. Het Franse antwoord op onze spruitjeslucht, zeg maar.

Echt slecht is deze film ook door de ogen van nu niet, overigens. Al was het maar doordat Jean Rochefort er in meespeelt, en wat een strakke rol is het weer. En de jurk van Mireille Darc maakt elke film de moeite waard.

Wat de film erg knap maakt is hoe de verwikkelingen op elkaar gestapeld worden, zonder daarbij de grens te overschrijden waarbij het stemmetje achter in mijn hoofd zó hard gaat zeuren dat ik de ondertiteling niet meer kan verstaan. Maar het zit er wel erg, erg dicht bij. Echt zo'n film waar je achteraf niet over moet gaan nadenken.

De setting in de auto klopt op zich wel in het verhaal, maar is aan de andere kant ook wel eens eerder en wellicht beter gedaan - ik herinner me Locke (2013), en er kriebelt nog iets over nog een andere film maar dat komt niet door. Toch, waar ik in het begin het gevoel had dat er kennelijk geen budget gerekend was voor behoorlijke belichting, valt dat lopend het spel wel weg, zo spannend is het wel.

Het einde geeft dan vervolgens een fraaie maar ook wat makkelijke verklaring voor alle metafysische onderdelen. Toch wel zo'n beetje de ergste nachtmerrie van een ouder, en al helemaal als je de familieperikelen er bij rekent waardoor het meiske precies met een doorgesnoven hoofd midden in de nacht in het enge bos aan het rijden was. Je zal er maar zitten, achterin zo'n busje van de forensische dienst. Ik ga van een stuk minder al spoken zien.