Opinions

Euhm…mag ik? Voorstel tot tagline: “you can’t beat what you hate.” Of: “you cannot conquer through hate.” Lees: wat je haat, kan je nooit overwinnen. Door het te bestrijden en eventueel zelfs te doden, blijft het immers altijd bij je. Hoezo? Omdat het ware tegendeel van liefde onverschilligheid is. In haat resoneert gefnuikte liefde, ontgoocheling, miskenning – gevoels die, wanneer men ze fataal in de doofpot probeert te duwen, alleen maar intenser worden.

Zetten de makers/schrijvers van ‘The Last Jedi’ daarmee de poort open richting het laatste deel van dit nieuwe drieluik? Zal men Het Kwaad proberen uitroeien – een queeste die per definitie tot mislukking gedoemd is, kortom het ideale recept voor nog een paar delen Star Wars? Of zal Kylo Ren integendeel tot inkeer komen en zal De Liefde in hem ontluiken, als inwendige bron van tegenstand? En wat zegt dat dan over de menselijke natuur – dat Het Kwaad gevoed wordt door negatieve ervaringen, terwijl Het Goede het wezen van de mens uitmaakt?

Een wilde hypothese voor hoofdstuk IX: dankzij prinses Rey zal Kylo Ren zijn haat laten varen, terwijl Finn (de huidig-toekomstige prins die met andere woorden een prinses toebehoort) valt voor de Aziatische heldin Rose - zoiets?

Enfin, we zullen zien. Zeker is ondertussen dat ‘The Last Jedi’, net als ‘The Force Awakens’, verdomd goed in elkaar steekt. Het oubollige en wat rudimentaire Star Wars-universum heeft als het ware de volwassenheid bereikt, waarbij niet alleen het visuele register op punt staat, maar ook de opbouw, de complexiteit van de verhaallijn en de morele dimensie die door de bloedstollende actie heen priemt.

Wat kan een mens meer willen? Vanalles. Maar van de Star Wars-saga? Wat mij betreft: weinig tot niets.

3,5*

Complete kritiek: klik.

Voor de hele recensie: klik.

'Suna no Onna' is in meerdere opzichten een verbazingwekkende film. De visuele experimenten die Hiroshi Teshigahara subtiel door zijn film weeft zijn mysterieus, maar op een bepaalde manier ook van een universele schoonheid. Insecten, lichamen, zandbanken of menig ander (veelal ondefinieerbaar) object sluipen als kleine intermezzi de film binnen, als ware het om bepaalde delen af te bakenen.
Ook de prangende vragen waarmee 'Woman in the Dunes' op de proppen komt getuigen van een intellectuele geest die zijn tijd ver vooruit was: kan men de ethiek of het zelfrespect opgeven in zijn gevecht voor de vrijheid, of voor de illusie ervan?

Tegenover die haarfijne abstracte beeld-experimenten stelt Teshigahara echter een vreemd belichtings'palet': als kijker zat ik ietwat verveeld met de constante overbelichting in ramen en deuren. Functioneel is dat wel, omdat de gebeurtenissen binnenskamers zo des te sterker uit de verf komen. Alleen ziet het er absoluut niet uit, die witte vlekken die van langs alle kanten het doek 'overheersen'.
Bovendien kan 'Suna no Onna' onmogelijk onstnappen aan de tijd waarin hij is gemaakt: de acteerprestaties zijn soms nogal geforceerd (zeker van de dorpelingen), het realistische registreren van bepaalde gebeurtenissen sleept soms te lang aan en in zijn geheel ligt het tempo voor mij veels te laag. En jawel, uiteindelijk is het de mank lopende ritmiek die de film 'nekt'. Op den duur heb je het allemaal wel gezien, maar op zich duurt de film gewoon een vol uur te lang - en interessante ontwikkelingen zijn daar helaas niet tegen opgewassen.

Intrigerende cinema is 'Woman in the Dunes' zeer zeker. Alleen moet ik weer, met spijt in het hart, opbiechten dat ik er niet in geslaagd ben mijn aandacht er volledig bij te houden. Wat afstevende op een fantastische film moet ik uiteindelijk als heel middelmatig beschouwen. Maar zo wordt mijn lijstje van 'veelbelovende' regisseurs alsnog een naam rijker.
2,5*

(Moet ik op een meer gezegende leeftijd maar eens een herkansing geven.)

Supernova. Dat wil zeggen: de explosie van een ster. Een uitbarsting van licht. Het is dat licht dat Tusker op zijn omgeving afstraalt, in wat de laatste etappe van zijn leven is. Dementie, met onderliggend: kanker? En dus: de notie van een nakende teloorgang, hulpeloosheid, meer lichaam dan mens, zijn zonder te zijn?

Harry Macqueen laat opvallend weinig details los over het hoe, wat, wanneer en wat dies meer. Wat hij toont, is enerzijds Tuskers weg, steeds dieper en almaar verder, weg van de dierbaren, diep in de eenzaamheid, geworpen op zichzelf en op Sam, zijn laatste steun en toeverlaat. En anderzijds: emotie. Hoe Sam het perspectief van Tusker uit het oog verliest. Hoe Tusker niet ziet dat hij niet ongezien de bühne die het bestaan is kan verlaten, zonder zijn geliefde(n) een hak te zetten.

Op het laatst groeit het aandoenlijke duo onherroepelijk intens naar elkaar toe, leren ze elkaar via het vergrijp van de woede (louter substraat voor angst en verdriet) grondiger kennen, duurt de verkenning van elkaar en het ontzag voor de omvang van hun gedeelde liefde almaar toe…tot op het orgelpunt, wanneer Tusker het onmogelijke vraagt van Sam, en Sam het al even onmogelijke mogelijk tracht te maken, accepteert, vergeeft…

Jazeker, ‘Supernova’ woelt groot gevoel omhoog. Pathos zonder pathetisch te worden, integendeel: Macqueen toont zich een meester van landschappen, bochten, bomen… ’s Levens wegen, in een film die grote gebaren schuwt, evidenties aanraakt, maar in zijn uitgeklede kaalheid wel degelijk tot essenties weet te komen.

Niets legendarisch aan, en toch: bijna anderhalf uur brok in de keel.

3,25*

Eergisteren gezien op het Filmfestival van Gent, en net als FinkPloyd ben ik er van overtuigd dat vele Kaufman-fans dit (helaas) "filosofische zever" zullen vinden. Misschien is het dat ook, maar eigenlijk behoren we dankbaar te zijn dat er nog een Charlie Kaufman is in filmland, om de doorsnee cinefiel van frisse, gedurfde cinema te voorzien. Geen loodzware arthouse, maar ook geen platvloerse Hollywood: Kaufman manouvreert er zich in zijn regie-debuut behendig tussenin, al vertoont ‘Synecdoche, New York’ helaas wat nefaste trekjes van de meer smakeloze rom-com uit het dozijn.

De film gaat namelijk van start als een verdacht weinig grappige tragikomedie, waar exquise smaak helaas niet het hoogste woord voert. Voor absurde humor pur sang is het wachten tot het tweede deel, en wij moeten in de tussentijd onze honger stillen met “puberale” fratsen of groteske situaties, zij het voorzien van een bizar tintje.

U vraagt zich wellicht, net als ikzelf, af wat Philip Seymour Hoffman in zo’n film doet, maar dat wordt gelukkig nog duidelijk. U vraagt zich waarschijnlijk eveneens af wat Charlie Kaufman bezielt heeft om dit op papier te zetten, maar ook dat wordt nog uitgeklaard.

‘Synecdoche, New York’ evolueert immers tot een universele bespiegeling op het auteurschap. Dat Kaufman de rol van de schrijver graag naar voor schuift (en zichzelf niet kan wegcijferen), bleek al uit het geniale ‘Adaptation’, en in ’s mans jongste scenario zien we alweer een kunstenaar die niet weet wat, laat staan hoe hij moet vertellen. Er is genoeg materiaal voor handen om een diepe reflectie op te zetten rond “de verantwoordelijkheid die de artiest heeft ten opzichte van zijn publiek”, en in die slijmerige zedenkwestie lijkt ‘Synecdoche, New York’ ook te verdrinken. Er worden veel ideeën aangereikt, de één al fouter dan de ander, maar wie zich niet stoort aan de megalomane opzet (een antwoord bieden op “dat soort” vragen), zal voortdurend geprikkeld worden. Charlie Kaufman slaat dus absoluut geen nieuwe weg in, maar tast de grenzen af van een pad waar hij intussen blindelings de weg kent. Zo blijft ‘Synecdoche, New York’ zowel voor de kunstenaar als voor het publiek, een boeiend experiment: absurde humor is geen doel meer, maar een middel om samen met de kijker antwoorden te vinden op belangrijke kwesties. Het echte denkwerk begint eigenlijk pas als de aftiteling het witte doek opvult – vandaar ook dat het typen van een review ongewoon lang heeft geduurd.

In die context wordt voor mij ook duidelijk waarom Charlie Kaufman de regie voor zijn rekening heeft genomen: als er al kandidaten waren om deze enorm complexe film te draaien, dan was er geen enkele meer geschikt dan Kaufman zelf.

Een goede film dus, ja, al sluipen heel wat (schoonheid)foutjes de film binnen: overdreven melige scènes wisselen een soort psychologische ledigheid af, die door een sterke Hoffman (in het tweede deel) godzijdank wordt gecompenseerd. De vernietigende commentaren die hier en daar al te lezen zijn, kan ik dus ook wel begrijpen.

Visueel valt ‘Synecdoche, New York’ overigens heel netjes uit (naar het einde toe krijgen we af en toe een apocalyptisch tableau te zien, maar verder niets) – Kaufman regiseert dus naar aloude traditie, zo zou men kunnen zeggen.

Moet u allen zo snel mogelijk naar de cinema om deze te gaan zien? Daar durf ik geen antwoord op te geven, maar ik geloof dat wie genoeg open staat voor “iets anders” en zich niet kapot ergert aan zwaarmoedig gemoraliseer, hier een redelijk interessante filosofie-les aan zal beleven. Voor de film en louter de film hoeft u het niet te doen, maar dat heb ik intussen al duidelijk gemaakt.

2,75*