Opinions

Natuurlijk hadden/hebben de Amerikanen verplichtingen tegenover de tolken die ze in Afghanistan gebruikt hebben, en die door hun zogezegd ‘collaboratie’ paria’s zijn geworden voor de Taliban! Daar een film over maken, lijkt een daad van politiek engagement. De coming of age van Guy Ritchie, die het grove geschut en de humor-onder-de-gordel van de voorbije jaren achter zich laat?

Vergeet het.

Onder het mom van “een verhaal dat vertelt moet worden”, is ‘The covenant’ de zoveelste verheerlijking van Amerikaanse superioriteit, zowel in moreel als in fysiek-gewelddadig opzicht. Jake Gyllenhaal zet het torment van zijn personage weliswaar doorleefd neer, maar in essentie lijkt de hele plot vooral een excuus voor heroïsch exces: de grootsheid van een onwaarschijnlijke tocht door een onbarmhartig landschap, het nimmer aflatende geloof in genoegdoening en finaal een weerzinwekkend bloedbad dat voor louterende catharsis moet doorgaan. Nou, hier valt dus wel een en ander aan te verbeteren…

Onderhoudend? Misschien, maar meer ook niet. En is net dat geen gruwelijke belediging voor een thematiek die duizenden reële levens heeft getekend, en tot op vandaag vermoedelijk definieert?

2,5*

Er zijn ruim voldoende bezwaren te maken tegen 'Cowspiracy': de kitscherig-Amerikaanse stijl, de egotripperij van zelfverklaard poster boy Kip Andersen, het nadrukkelijk belerende karakter van de voice-over, het totale gebrek aan esthetische visie...en toch. Toch heeft de film wereldwijd impact gehad. Misschien wel door het laagdrempelige opzet: een kerel in korte broek en teenslippers besluit om z'n leven eens om te gooien, tot hij een gigantisch 'complot' op het spoor komt. Kuifje voor de skateboardgeneratie, zoiets?

Hoe dan ook: it works. De vragen die Kip Andersen zich stelt zijn de juiste, er valt amper een speld tussen zijn pleidooi te krijgen, en de conclusie is zodanig eenvoudig dat toeschouwers zich het comfort niet kunnen veroorloven aan het appel van de makers voorbij te gaan.

Veganistisch worden, nou. Daar blijf ik toch even op (her)kauwen...

3*

Het is nu bijna 3 jaar geleden dat ik op dit forum een lang betoog neerschreef om jullie, lieve collega-gebruikers, de genialiteit van deze film te doen inzien. Nu ik de film heb herzien, een stukje volwassener en hopelijk ook weer wat rijper, begrijp ik dat ‘Crash’ een veel persoonlijker film is dan welk ander dan ook. Paul Haggis schrijft zeker verhalen die een universele reikwijdte hebben, maar ik geloof dat het uiteindelijk de kijker zelf is die kiest hoe ver hij / zij meegaat in de gevoelens van de personages.

Belangrijk om weten is dat veel analyseren ons nergens heen leidt - dat zou immers slechts af doen aan de kracht van het kunstwerk zoals Haggis dat voorschotelt. Toch moet het gezegd dat ‘Crash’ wat betreft de gelaagdheid van de personages (en bijhorende sociale betrokkenheid) zijn weerga niet kent. Ik kan mij in de recente filmgeschiedenis geen enkele productie herinneren die de vreemdelingenproblematiek dusdanig opentrekt, en tegelijk toont dat geen individuen schuldig zijn, maar bevolkingsgroepen in hun totaliteit aan racisme doen.

Haggis is echter intelligent genoeg om niet zomaar mensen met de vinger te wijzen, maar het systeem in vraag te stellen waarin wantoestanden allerhande kunnen floreren. Als zelfs de rechercheur (om dan toch maar concreet te gaan) het recht afzweert uit eigen belang, blijkt dat werkelijk niemand nog een strikt idee heeft van nu eigenlijk goed of kwaad is op deze wereld. Geweld wordt buiten alle proportie met geweld terug betaald, en op de achtergrond wappert de Amerikaanse vlag vrolijk mee.

Ondanks alle pijn legt Haggis echter pleisters op de wonden. Niet alleen boetseert hij een hoopvol einde aan zijn roetzwarte film, ook de meeslepende soundtrack in combinatie met de haast journalistieke cinematografie maken al dit menselijke lijden pijnlijk dragelijk (om in contradictoire terminologie te spreken).
De wereld ís een tranendal, maar het fundamenteel menselijke dat elk van ons met de ander verbindt, is het wonder waarvoor wij ons moeten openstellen (cfr. de politie-agent die de vrouw redt). ‘Crash’ is één van die films die een mens de ogen opent.
Hulde…
4,75*, en toekomstig top10-materiaal.

Ik weet haast niets over de figuur Sam Peckinpah, behalve dan dat hij vooral bekend staat om zijn rauwe westerns, die een soort tegengewicht vormen voor de oudere klassiekers uit het genre die het cowboy-leven verheerlijken. Het mag dan ook niet echt verbazen dat ‘Cross of Iron’ van precies dezelfde regisseur afstamt: de film laat zich diagonaal lezen als een groot actie-spektakel, een pompeus festijn voor al wie prat gaat op een harde oorlogsfilm - ondanks de nogal chaotische en overdadige mise-en-scène.

‘Cross of Iron’ is echter veel meer dan dat, of beter, is dat eigenlijk vooral niet. Peckinpah probeert mijns inziens vooral te vertellen over de gekmakende spiraal van geweld, de zucht van de mens naar verwoesting…en hoe niemand eraan weet te ontsnappen. Tussen alle ontploffingen door is dus een psychologische horror-film geënsceneerd; de analogie met ‘Apocalypse Now’ dient zich bijgevolg onverbiddelijk aan.

Toch verpakt Peckinpah zijn anti-oorlogs”pleidooi” op een heel eigenzinnige manier. De ironische intro doet een persiflage op de genrefilm vermoeden, maar al snel wordt via de experimentele montage en het hand-held (Dardenne-achtige) camera-werk duidelijk dat Peckinpah ons nader bij de feiten wil betrekken. Misschien is ‘Cross of Iron’ wel een aanklacht tegen de afstand die bestaat tussen cineast, thema en kijker, en laat Peckinpah ons daarom rechtveren bij het sadistische slot, waar een stevige portie pseudo-heroïsche cowboy-dialogen en dito acteerwerk het ambigue karakter van deze film nog maar eens in de verf zetten.

Bovendien kijkt ‘Cross of Iron’ ook over de grenzen heen naar andere kunst-takken. De aanzwellende score bijvoorbeeld. Of de prachtige fotografie in de aftiteling...terwijl Steiners sadonische lach ijzingwekkend doorklinkt.

3,25*