Opinions

Een bijzondere film over diepgeworteld bijgeloof in Afrika dat tegelijk handig financieel wordt uitgebuit, met veel menselijk leed tot gevolg. Een nog zeer jong meisje (wees?), dat later de naam Shula zal krijgen, wordt er door lokale dorpsbewoners van beschuldigd een heks te zijn en wordt na een 'rechtszitting' tot heks verklaard, waarna zij wordt verbannen naar een heksengemeenschap. Shula wordt vervolgens ingezet als een soort medium dat moet helpen bij het oplossen van allerlei ingewikkelde problemen.

Hoewel de film het bijgeloof over heksen in bepaalde delen van Afrika, de willekeur daarbij en de ridiculiteit ervan in beeld brengt, gaat deze film vooral ook over de wrange effecten ervan op degenen die het treft. Hoewel Shula (Maggie Mulubwa) weinig tekst heeft, zegt haar gezicht des te meer. Het is schrijnend om te zien hoe zij schaamteloos wordt uitgebuit en hoe haar kindertijd van haar wordt afgenomen. Ondanks de zware kost die wordt opgediend, biedt de film gek genoeg ook een aantal bijzonder lachwekkende scenes, waarbij het er nadrukkelijk op lijkt dat de regisseur de draak steekt met bepaalde gewoontes en tradities. Het is een keuze die wat mij betreft goed uitpakt, omdat het wat lucht geeft en de film in zijn geheel niet té zwaar maakt.

Idi i Smotri is een oorlogsfilm zoals je ze maar weinig ziet, namelijk door de ogen van een 15-jarige jongen (Florya), dicht op de huid, rauw, smerig, fysiek en confronterend. Sommige gruwelscenes houden lang aan, waardoor wegkijken bijna niet mogelijk is. Elem Klimov dwingt je zo min of meer om die, net als Florya, te ondergaan. Dat levert een heftige, zelfs nare kijkervaring op (een tweetal mensen verliet voortijdig de zaal, al kan dat natuurlijk ook zijn geweest omdat het hen niet kon boeien), waarbij bepaalde scenes niet makkelijk van je netvlies loslaten. De transformatie van een jong, onschuldig kind naar een getraumatiseerde vroegoude jongeman is hier weergaloos in beeld gevangen. Deze film zou eigenlijk verplicht onderdeel moeten zijn van de geschiedeniscanon op middelbare scholen, al zal die daarvoor denk ik te indringend zijn.

Ingetogen liefdesdrama dat vooral uitblinkt in sfeerschepping. Tish (Kiki Layne) en Fonny (Stephan James) kennen elkaar al praktisch hun hele leven, dat zich afspeelt in het Harlem (New York) van de jaren '70. Zij hebben elkaar na al die jaren van hechte vriendschap de liefde verklaard en het geluk lijkt hun toe te lachen. Maar dan wordt Fonny opgepakt wegens verdenking van verkrachting.

In If Beale Street Could Talk, een verfilming van het gelijknamige boek van James Baldwin, staat de relatie tussen Tish en Fonny centraal. Barry Jenkins weet die relatie, die onder druk staat door de hechtenis van Fonny, de onzekerheid over zijn lot, maar ook de verdeeldheid tussen de families van Tish en Fonny over hun onderlinge relatie en de komst van een baby, visueel sterk tot leven te wekken. De non verbale communicatie is daarbij vele malen krachtiger dan de verbale. De vele close-ups van de gezichten van Tish en Fonny - verliefd, ontroerd, gekweld, vertwijfeld - spreken boekdelen. Een krachtige acteerprestatie van zowel Kiki Layne als Stephan James. De jazzy soundtrack versterkt de warme sfeer die de film ademt.

Naast de relatie tussen Tish en Fonny gaat het in If Beale Street Could Talk nadrukkelijk ook over racisme. Racisme dat ervoor zorgt dat Fonny (vermoedelijk) onterecht in de gevangenis is beland, maar dat er bijvoorbeeld ook voor zorgt dat zij niet makkelijk een eigen huis kunnen vinden. Hoe hard verschillende familieleden, geholpen door de witte advocaat van Fonny, ook hun best doen om de onschuld van Fonny aan te tonen, het blijkt vechten tegen de bierkaai. En zo eindigt de film in mineur, of misschien toch niet: de liefde tussen Tish en Fonny overwint per slot alle tegenslagen.

Een wat geheimzinnige film van David Verbeek waarin hij zelf de hoofdrol speelt. Verbeek is in Taiwan waar hij al fotograferend in een armoedige buurt van Taipei in de ban raakt van een jong meisje met een vlieger. Het meisje wordt wat aan haar lot overgelaten door haar ouders, die het druk hebben om de eindjes aan elkaar te knopen met een horeca uitspanning die onvoldoende oplevert. Het meisje, Xiao Han genaamd, doodt de tijd met haar vlieger en beleeft avonturen met haar beste vriendje Hao Hao, die op het punt staat om met zijn ouders te emigreren naar de VS. Dit, tot groot verdriet van Xiao Han.

Lange tijd blijft het gissen waar Verbeek heen wil. De camera dwaalt onderzoekend rond in de krochten van de verloederde woonbuurt van Xiao Han en toont ons onder andere diverse mysterieuze poppen (die soms ook een eigen leven leiden), ronddwalende katten en garages, terwijl we af en toe Verbeek zelf in het decor zien ronddwalen met zijn camera. De film wordt nog wat mysterieuzer als Verbeek in het vliegtuig naar Nederland wordt aangesproken door zijn Chinese/Taiwanese buurvrouw en er in haar verhaal een duidelijke parallel blijkt te zitten met het verhaal van Xiao Han.

De tweede helft van de film speelt zich af in Nederland en dan staat Verbeek zelf letterlijk centraal. Via anderen uit de omgeving van Verbeek en Verbeek zelf komt een en ander aan het licht over de persoon van Verbeek en zijn jeugdjaren, maar wordt ook gereflecteerd op zijn werk en de betekenis ervan, onder andere aan de hand van de foto van Xiao Han met haar vlieger. Is deze foto en het verhaal van Xiao Han symbolisch voor het leven van Verbeek zelf? Iets dat hem (onbewust) heeft getriggerd? Er is namelijk een onmiskenbare parallel tussen de eenzaamheid en het verlies van Xiao Han en de eenzaamheid en het verlies die ook Verbeek lijkt te hebben gekend in zijn jeugdjaren. En zo blijft de film zijn mysterieuze karakter behouden, iets wat Verbeek ook nadrukkelijk lijkt na te streven, aangezien hij zichzelf eerder te 'uitleggerig' vond.

Een aardige film maar niet een die echt beklijft. Daarvoor blijft An Impossibly Small Object in mijn beleving toch ook weer net wat te vaag en is ook het contrast tussen het eerste, geslaagde, deel en het minder uit de verf komende tweede deel te groot.

Een film die mijn sympathie heeft, maar niet bijzonder genoeg is om echt te overtuigen. Christian (Franz Rogowski) begint als vakkenvuller op de drankenafdeling van een groothandel. Hij zegt niet veel en slist als gevolg van een vermoedelijk verholpen hazenlip hij wél wat zegt. Onder de mouwen van zijn bedrijfskleding zijn vervaarlijke tatoeages zichtbaar. Wie is deze Christian? Gaandeweg geeft de film daar mondjesmaat steeds wat brokstukjes informatie over. Christian weet zich te bewijzen tegenover zijn directe collega en inwerker (een mooie rol van Peter Kurth) en wordt al snel gewaardeerd door zijn andere collega's. Vervolgens ontstaat er ook nog een soort van romance tussen Christian en zijn collega van de tegenoverliggende afdeling zoetwaren.

Het script van In den Gängen is mager. De film is naar mijn smaak sterk op de momenten, vooral in de eerste helft, waarin de cultuur van de groothandel en de mores en onderlinge verhoudingen aan bod komen. Dat levert ook een handvol bijzonder grappige scenes op (iedereen die in een supermarkt werkt of dat ooit heeft gedaan, zoals ik, zal een of meerdere van die mores herkennen). Daarna wordt het allemaal wat minder. Er is nog wel een dramatisch hoogtepunt (of dieptepunt zo je wil) maar het komt verder allemaal wat voortkabbelend over en voelt uiteindelijk onaf. Heel veel over Christian komen we per saldo niet te weten en de romance waaraan ik eerder refereerde komt ook niet echt uit de verf. En toch deed de film wel wat met mij: het zijn de personages met wie ik compassie voel en die op een mooie manier gestalte worden gegeven alsook de betrokken en vaak directe manier waarop deze mensen met elkaar omgaan in zo'n bedrijf. Zo'n introverte en intrigerende Christian, die een verleden met zich meedraagt, of zo'n Marion, een leuke meid die uiterlijk wel wat weg heeft van Cate Blanchett, ik heb er op de een of andere manier een zwak voor. Maar ik had wel meer over hen te weten willen komen.

Een bij vlagen onderhoudende film, die helaas te vaak afdwaalt en uiteindelijk mijn aandacht niet kon vasthouden. In Something Useful is Leyla (Basak Köklükaya) per trein onderweg van Istanbul naar Izmir voor een reünie van haar middelbare school. Onderweg neemt zij de jongere reisgenoot Canan (Öykü Karayel), een verpleegster met de missie om een grotendeels verlamde man met een doodswens te helpen, onder haar hoede. De reis en het contact met Canan levert inspiratie op voor de wat uitgerangeerde dichter Leyla.

Een sterk punt in deze roadmovie is zonder twijfel de visuele component: vanuit de traag voortrollende trein zien we het ene na het andere prachtige landschap en krijgen we een inkijkje in het hedendaagse Turkije. Het scenario vond ik echter wat minder: er zijn te veel zijpaden waarvan mij niet duidelijk werd welk doel die dienden. De film heeft ook een (typisch Turkse?) mystieke/sprookjesachtige sfeer die ik niet helemaal kan duiden. Het deel van de film waarin de treinreis centraal staat vind ik redelijk onderhoudend, het deel erna 'ontspoort' in mijn beleving door een onnavolgbaar filosofisch/poëtisch getinte verhaallijn, waardoor voor mij ook niet meer duidelijk was welke kant de regisseur nou eigenlijk op wilde met deze film.