Opinions

Een wat saaie documentaire over de laatste bewoners van één van de Rabotflats (sociale woningbouw) in Gent, die toentertijd op de nominatie voor sloop stond en inmiddels niet meer bestaat. Je zou hier een parallel kunnen trekken met de Bijlmermeer in Amsterdam, waar destijds ook veel soortgelijke flats zijn gesloopt. Flats die na de oplevering eind jaren '60, begin jaren '70 in goed aanzien stonden, maar die gaandeweg steeds meer vervielen in armoede, achterstallig onderhoud en naargeestigheid. Dit komt in de documentaire ook naar voren bij beluistering van enkele van de oudere bewoners, die er vanaf het begin woonden: in het begin groette je elkaar en had je oog voor elkaar, maar door demografische verschuivingen en met de komst van allerlei verschillende bevolkingsgroepen, met veelal financiële, sociale en psychische problemen, is die onderlinge solidariteit verloren gegaan en is er verloedering voor in de plaats gekomen, een ontwikkeling die overigens breder in de maatschappij zichtbaar is.

Rabot maakt deze ontwikkeling haarscherp zichtbaar en biedt een portret van een keur aan heel verschillende mensen, met als grote gemene deler hun sociale isolement en vaak (heftige) onderliggende problemen. Jammer genoeg blijft de documentaire aan de oppervlakte en wordt er niet dieper ingegaan op die onderliggende problemen. Dit komt door de hoeveelheid bewoners die een gezicht moeten krijgen in deze documentaire. Persoonlijk had ik het interessanter gevonden als er op een handvol van deze bewoners was ingezoomd en het dus smaller was ingestoken.

Sociaal drama dat van Mike Leigh had kunnen zijn, ware het niet dat hij net met het epos 'Peterloo' is gekomen, waarvan ik nog maar moet zien of ik dat wat vind. 'Ray & Liz' van debuterend regisseur Richard Billingham vind ik in elk geval een geslaagde film. Billingham blikt met Ray & Liz terug op zijn jeugd bij zijn getroebleerde ouders (Ray en Liz) in Birmingham in de jaren '70 en '80, waar hij opgroeide in miserabele omstandigheden. Richard en zijn broertje Jason moesten al van jongs af aan hun eigen boontjes doppen en hoefden op hun alcoholistische vader en kettingrokende moeder met kort lontje (en beperkte intelligentie) niet te rekenen: die waren alleen maar met zichzelf bezig. Billingham brengt dit alles met precisie en compassie haarscherp in beeld, waarbij hij een bijzonder oog voor detail heeft. Dit levert soms bijzonder mooie contrasten op, waardoor bepaalde beelden en scenes meer dan anders raken. Ik kan het niet treffender verwoorden dan De filosoof hierboven en haal graag zijn woorden nog eens aan: Ray & Liz is een indringend en mooi gefilmd portret van een disfunctioneel gezin uit de Engelse onderklasse.

Een interessante en op feiten gebaseerde, maar iets te lang uitgesponnen film over de gevolgen van een (verboden) buitenechtelijke seksuele relatie tussen een Israëlische vrouw en een Palestijnse man. De Israëlische Sarah (Sivane Kretschmer) heeft stiekem seksueel contact met de Palestijnse Saleem (Adeeb Safadi). Alsof dat al niet ingewikkeld genoeg is, heeft de man van Sarah ook nog eens een hoge positie in het Israëlische leger. De illegale activiteiten van Saleem in de nachtelijke uren, bedoeld om een centje bij te verdienen, raken verweven met geheime operaties waarbij de man van Sarah betrokken is. Saleem wordt er zodoende ook van verdacht Sarah te hebben gerekruteerd voor inlichtingen en Sarah komt zodoende in een moreel lastig parket.

The Reports on Sarah and Saleem toont nog maar eens hoe ingewikkeld de situatie in Israël is tussen de Israëliërs en de Palestijnen en hoe gevoelig contact tussen deze twee groepen ligt. Er is niet veel voor nodig om de situatie te laten ontvlammen en politieke gevolgen en irrationaliteit zijn nooit ver weg. Hoewel de hoofdpersonen (Sivane Kretschmer en Adeeb Safadi) hun rol overtuigend spelen, ben ik toch vooral onder de indruk van Maisa Abd Elhadi, die de vrouw van Saleem vertolkt. The Reports on Sarah and Saleem kent vele plotwendingen en is daardoor ook wat aan de lange kant. Dat had wat mij betreft wat korter gemogen en, denk ik, ook gekund.

Bij momenten indringende film over zaken als huiselijk geweld, trauma en schuld. In dit niet lineair vertelde drama staat Mette centraal. We zien haar in verschillende scenario's die compleet door elkaar worden getoond, waarbij de kijker de puzzelstukjes in elkaar mag leggen. Op zich leuk en het houdt je scherp, maar het voelt toch ook allemaal wat gekunsteld. Verder was ik niet zo gecharmeerd van de muzikale begeleiding en ook het acteren was soms 'over the top' en daarmee niet altijd geloofwaardig. Los van de soms ook indringende momenten, vooral ook doordat de film steeds vanuit het hoofd van Mette wordt getoond, alles bij elkaar had ik er meer van verwacht.

Een hallucinante trip richting hel. In Revenge volgen we Jen (Matilda Lutz) die als buitenechtelijke 'scharrel' is meegenomen door de welgestelde Richard (Kevin Janssens) naar zijn buitenverblijf in de woestijn voor een weekendje seks en jagen. Dat blijkt al snel een al te mooie voorstelling van zaken zodra twee jachtgenoten van Richard aansluiten en Jen niet meer blijkt dan een lustobject dat niets heeft in te brengen en na bruut geweld voor dood in de woestijn wordt achtergelaten. Jen overleeft echter op wonderbaarlijke wijze en opent de jacht op haar belagers, opdat haar wraak zoet zal smaken.

Revenge is geen film voor tere zielen en zwakke magen. Het geweld wordt zeer expliciet in beeld gebracht, waarbij schaamteloos wordt ingezoomd op wonden en niet kinderachtig wordt gedaan met bloed. Hoewel de plot wat ongeloofwaardig is, heeft de film veel moois te bieden. Revenge is visueel een lust voor het oog, met een bijzonder oog voor detail en een kleurstelling die het hallucinante karakter van de film versterkt. Dit geldt ook voor de auditieve component, met een score die zich in je hoofd nestelt als een opkomende migraineaanval. Het desolate woestijnlandschap, dat mooie plaatjes oplevert, doet de rest. Met name Matilda Lutz zet een geweldige tweezijdige rol neer: aanvankelijk de wat naïeve en verleidelijke vrouw die de mannen het hoofd op hol brengt en later de nietsontziende, taaie vrouw - een soort mix van Lara Croft in Tomb Raider en "The Bride" in Kill Bill - die uit is op vergelding. Ze heeft daarbij weinig woorden nodig. De film lijkt, zoals al door anderen genoemd, op een passend moment te komen gezien de #MeToo perikelen, waarmee de film ook enige urgentie meekrijgt. Conclusie: een zeer geslaagd filmdebuut van Coralie Fargeat!

Wat mij betreft een bijzonder mooie film over onder andere vriendschap, verlies en rouw. Het proces waarbij de hoofdpersoon afscheid moet nemen van datgene wat hem het meest dierbaar is en de acceptatie daarvan, vind ik op een indrukwekkende manier in beeld gebracht en heeft mij niet onberoerd gelaten. De wereld van cowboys is vaak omgeven door machismo en wordt meestal ook als zodanig in beeld gebracht (in ieder geval in films). Deze film, echter, laat ook een heel andere kant zien (die naar mijn idee ook aansluit bij de realiteit), waarbij ook ruimte is voor emotie en de hoofdpersoon in al zijn kwetsbaarheid naar voren komt.

De titel van deze film doet wellicht romantisch aan, de inhoud van de film ontnuchtert echter snel. The Road to Mandalay is een indringende film van regisseur Midi Z over illegale (arbeids)migranten die vanuit Myanmar naar Thailand zijn gesmokkeld en de beproevingen die zij keer op keer moeten doorstaan. De hoofdpersonen leven feitelijk tussen hoop en vrees en worden steeds geconfronteerd met uitbuiting, corruptie, afwijzing en onverschilligheid. De film vraagt wel wat van de kijker: er wordt ingetogen geacteerd, timide en bijna op het nederige af, wat ook wel passend is bij de cultuur van deze bevolkingsgroep. Ondanks de constante ontberingen zijn er bijvoorbeeld geen grote emoties zichtbaar, waardoor je meegesleept kan worden. Dat wil echter niet zeggen dat die grote emoties er niet zijn (getuige ook de ontknoping van de film). De kracht van de film zit voor mij met name in de kleine, subtiele gebaren en gebeurtenissen. Het vraagt dan ook wat van je inlevingsvermogen om deze film op waarde te kunnen schatten. Cinematografisch is deze film ook sterk: de fraaie landschappen contrasteren bijvoorbeeld treffend met de niet fraaie praktijken waaraan de hoofdpersonen worden blootgesteld.

Wie hoopt op een film met een positief einde komt bij deze film bedrogen uit. Een film als deze kan eigenlijk alleen maar slecht aflopen. Als het de bedoeling van Midi Z was om met deze film aandacht te vragen voor de kwetsbare positie van vluchtelingen in het algemeen en de Myanmarese vluchtelingen in het bijzonder, dan is zij daarin aardig geslaagd. Een minder rigoureus einde had daaraan niet afgedaan.

Ik kan alleen maar in superlatieven schrijven over dit overdonderend en verbluffend mooie familieportret van een Mexicaanse familie begin jaren '70, waarin een centrale rol is weggelegd voor het kindermeisje Cleo (een bijzonder fraaie rol van debutant Yalitza Aparicio). Alfonso Cuarón heeft met Roma (vernoemd naar de wijk Colonia Roma in Mexico Stad) een eerbetoon aan zijn kindermeisje uit zijn jeugd willen maken en is daarin waarachtig geslaagd. Gedurende de hele speelduur kijken we vanuit het perspectief van Cleo naar allerlei dagelijkse gebeurtenissen in het gezin en in haar eigen leven, groot en klein, emotioneel en afstandelijk. Dat levert ook een aantal bijzonder mooie en/of emotionele scenes op, die ook echt weten te raken, zoals de scene waarin Cleo in een roes in de operatiekamer ligt terwijl op de achtergrond haar doodgeboren kindje wordt gereanimeerd. De cinematografie is van een buitenaardse schoonheid: niet alleen is Roma in prachtig zwart-wit geschoten, ook de locaties en de cameravoering zijn voortreffelijk. Tel daarbij een superieure geluidsmontage op en je begrijpt eigenlijk niet waarom Roma in eerste instantie alleen maar op Netflix te zien zou zijn geweest. Een bijna kapitale blunder die gelukkig tijdig is voorkomen.

Roma is een film die je moet ondergaan op een groot doek in een filmzaal met een goed geluidssysteem. Ik zelf heb de film gezien in zaal 1 van Eye (zeer prettige zaal). Deze film op je tv'tje of pc'tje thuis bekijken is mijns inziens een belediging voor de film en de maker en doet in het geheel geen recht aan dit meesterwerk, het beste tot nu toe naar mijn mening van Alfonso Cuarón. Een stevige ingreep in mijn huidige top 10 van 2018 is op zijn plaats.