Log

Naar ik heb begrepen is dit laatste deel van de officiële negendelige filmcyclus voor veel die-hard-fans een afknapper omdat het aanvoelt als een lappendeken van herkauwd materiaal. Misschien is het omdat ik niet zo'n die-hard-fan ben, en misschien (ook) wel omdat ik niet zo kritisch ben, maar ikzelf heb me in ieder geval prima vermaakt met dit laatste deel, zij het niet zozeer vanwege een typisch Star wars-gevoel alswel vanwege het plezier om het zien van lekkere actie, fraaie FX, een vlot tempo, aardige verrassingen, sterke personages en goede vertolkingen in een script dat netjes alle eindjes aan elkaar breit. Er zijn leuke scènes wanneer we zien hoe goed de cast inmiddels op elkaar is ingespeeld en hoe goed ze kunnen omgaan met de snelle dialogen (bijvoorbeeld in de sekwens "onder" de woestijn), er zijn een paar nieuwe èn oude bekende gezichten, er is warempel ontroering die ik niet zou verwachten bij een goudkleurige robot wanneer die zijn geheugen laat wissen, er is een fraaie achtervolging in de woestijn (die bij mij zelfs een beetje de vieze nasmaak van die stomme race in The phantom menace wegspoelt), en ik moet elke keer weer hardop lachen bij Poe's "I knew it!" (ook precies goed gebracht door Oscar Isaac). Allemaal genoeg voor ruim twee uur prima filmvermaak, en het Star wars-gevoel heb ik er toch ook wel degelijk bij.

Een sterk tussendeel met meer ruimte voor Finn en Poe en met een leuk nieuw personage in de vorm van Rose, maar ook met een uitstekend laatste bedrijf met het actiespektakel op de zoutvlakte en bij de mijn op Crait. Mooie lokaties ook, met het prachtige rood van de paleiskamer van Supreme Leader Snoke, en met Luke's eiland op Ahch-To bijna als een apart personage. Centraal in de film staat opnieuw Rey, en net als in de vorige film heb ik grote bewondering voor hoe naturel Daisy Ridley speelt en hoe gemakkelijk ze de film draagt. Haar ontmoetingen met Luke vormen voor mij het interessantste deel van het verhaal, hoewel de dialogen van Yoda ("Ooh, read them have you? Page-turners they were not!") en Benicio del Toro's DJ ("Live free – don't join") ook niet te versmaden zijn. En dan de mooie momenten waarop Luke zich op het einde doet gelden… Zoals gezegd een sterk tussendeel, met genoeg drama om zelfverzekerd op eigen benen te kunnen staan.

Veel kijkers hier en elders lijken dit als een soort officieuze remake van A new hope te beschouwen, maar ik moet bekennen dat ik hier met té veel plezier naar heb gekeken om in het kritische deel van mijn hersenen vergelijkingen te kunnen maken of zelfs overeenkomsten met die eerdere films te kunnen zien. Wat The Force awakens voor mij daarbij vooral de moeite waard maakt is de introductie van drie nieuwe en goed getekende personages die bovendien gespeeld worden door drie ijzersterke en sympathieke acteurs die uitstekend in hun rollen passen en daardoor het beste acteerwerk in de hele Star wars-franchise leveren, de perfect gecaste Daisy Ridley natuurlijk voorop maar de steeds verbaasd kijkende John Boyega en de wise-cracking Oscar Isaac daar vlak achter.
        Een ander pluspunt is natuurlijk de FX, nu echt state-of-the-art en zowel op groot formaat (ruimteschepen, planeten, explosies) als op detailniveau (Maz Kanata) totaal overtuigend, waardoor de film realistischer en geloofwaardiger dan ooit overkomt. Die voortgeschreden techniek helpt J.J. Abrams ook om het tempo hoog te houden, zodat ik door knullige achtergrondprojectie of flauwe animatie nergens "uit" het verhaal word gehaald.
        Wat mij echter vooral verbaasde was de emotionele impact van het terugzien van de personages uit de oertrilogie. Ik heb de Star wars-manie van eind jaren 70 min of meer bewust meegemaakt maar heb me zelf pas de laatste jaren serieus door dit universum laten "opslokken", en ik was oprecht ontroerd door Han's dood, mede door het uitstekende spel van Driver en Ford (hier beter dan ooit) alsmede de reacties van toeschouwers Rey, Finn en Chewbacca. En bij de laatste minuut zat ik toch weer met tranen in de ogen; je zou kunnen zeggen dat dat gebeurt óndanks het feit dat ik de film inmiddels al vier keer heb gezien, maar die emotionele reactie komt vooral omdát ik hem al zo (redelijk) goed ken, want hoe vaker ik hem zie hoe beter ik kan inschatten wat het belang van Luke Skywalker voor de hele saga is en hoeveel het moet betekenen voor Rey om zo'n mythologische figuur nu in levenden lijve te ontmoeten (en misschien ook wel wat het moet betekenen voor Mark Hamill om 32 jaar later die ikonische rol weer op te mogen pakken en die daarbij nu de jeugdige onschuld achter zich heeft gelaten en juist de ontgoocheling van de teleurgestelde oude Jedi moet overbrengen).
        Enige minpuntjes zijn de vertolking van Domhnall Gleeson (hoe is Hux ooit tot de rang van generaal opgeklommen?) en de slotscènes in de sneeuw – die gevechten met lichtzwaarden heb ik onderhand iets te vaak gezien, en als wapen heeft zo'n lichtgevende buis me nooit erg indrukwekkend toegeschenen, ook al kun je er dan mitrailleervuur mee keren. Het zijn slechts kleine smetjes op een film die verder volkomen bevredigt als nieuw begin van een generatie Star wars-personages èn als SF-actie-spektakel.

"A prophecy that misread could have been..." Een heerlijk begin in medias res met een enorme luchtslag of beter gezegd ruimteslag met prima FX, massale explosies, leuk gevonden buzz-droids en een fraai vormgegeven en bijna onsmakelijke generaal Grievous (doet me doet denken aan Jeff Goldblum in en als The fly). Daarna pakt de film goed door (zij het op een lager pitje) met de eerst morele en daarna fysieke neergang van Anakin Skywalker en de fysieke verwording van de Chancellor, en krijgen we meer inzicht in de politieke verwikkelingen rondom de kring van de Chancellor, de Jedi-raad en Anakin (inclusief het morele dilemma van de laatste). Bij de climax neemt de intensiteit weer toe, en hóé, met de horror van Anakin die de Younglings in koelen bloede vermoordt, zijn expliciet weergegeven gruwelijke transformatie op het einde en zijn operatie die er zo mogelijk nog pijnlijker uitziet – stevige momenten voor jonge kinderen. Ook sterk in de details, zoals de onheilspellende muziek bij het gesprek tussen de Chancellor en Anakin in het operagebouw, de perfect bewegende Yoda en de prachtige visuals van de lavaregen op het vulkanische Mustafar. Alleen het acteren blijft enigszins formeel, maar dat werkt het mythische karakter van de films misschien een beetje in de hand. Al met al een geweldige afronding van de sequel-trilogie, en de piepschreeuw van R2-D2 blíjft grappig.
        Producer Rick McCallum over die opnames van Mustafar: "We had a very lucky break in October 2002 when we were conceiving the whole Mustafar sequence. Mount Etna exploded. So I grabbed Ron Fricke, wonderful cameraman, and we rushed off to Italy and within 24 hours we started filming for a week the extraordinary footage that we have on Mustafar of the volcano planet literally exploding in front of our eyes." (in Paul Duncan, The star wars archives: episodes I-III, 1999-2005)

Het verhaal doet me te veel aan (de film) I robot denken om mij over de hele linie geïntrigeerd te kunnen houden, maar vanwege de visuals van de indrukwekkende post-apocalyptische samenleving (de desolate stad, de radioactieve woestijn, de verlaten fabriek) en de geweldige rol van Antonio Banderas (normaliter geen acteur waar ik graag naar kijk maar hier hélemaal en heel overtuigend opgaand in zijn rol) scoort deze sfeervolle film bij mij toch goed. Grappig dat ik de voornaamste beul Conway herkende zonder hem precies thuis te kunnen brengen: na bestudering van zijn credits op IMDb bleek hij de sympathieke echtgenoot van de verlamde vrouw in Notting Hill te hebben gespeeld.

Natuurlijk: te lang, te veel uitleg tussendoor, te weinig te doen voor sommige personages, te clichématige redding-met-nog-1-seconde-op-de-klok, en stunts die de geloofwaardigheid tarten: eerst Ethan die zwemmen zonder duikpak in de ijskoude Beringzee overleeft, en daarna nog dat hangen aan niet één maar twéé vliegtuigjes… Maar uiteindelijk staan al die grote en kleine bezwaren toch nergens mijn kijkplezier in de weg: de actiescènes zijn van hoog niveau, de thematiek en de vijand zijn zeer goed gevonden want bijzonder actueel, er zitten een paar leuke verrassingen in (de generaal die het pistool van een soldaat inneemt om daarmee eventueel de president te dwingen om een nuclaire aanval in te zetten maar die het wapen uiteindelijk gebruikt om een Entity-aanhanger uit te schakelen, de terugkeer van Bledsoe), Ving Rhames krijgt een paar mooie momenten, en (last but not least) de scène in de onderzeeër deed me bijna letterlijk naar adem happen. Een spectaculaire ervaring van het soort waarvoor ik graag naar de bios ga.

Prima "tussendeel" dat mooi de (ver)wording van Anakin vormgeeft. Hayden Christensen is niet een acteur die mijn ogen aan het scherm gekluisterd houdt, maar hij weet Anakins half-puberale opstandigheid, frustratie en agressie wel goed over het voetlicht te brengen, en Ewan McGregors formalistische Obi-Wan kan hem duidelijk niet in de hand houden. Mooi psychologisch spel, en Natalie Portman wordt steeds mooier.
        De FX zijn variabel van kwaliteit: bij de achtervolging van Zam Wesell door de lucht houden ze leuk het midden tussen min of meer realistisch en opzettelijk cheesy (die kleuren!), de vechtpartij met de drie monsters in de arena is iets teveel CGI, terwijl de slag op de grond daarna dan weer wat grover en overtuigender is. Gelukkig slechts een minimale hoeveelheid Jar Jar, en er is ook een inventieve sekwens op de lopende band met een letterlijke hoofdrol voor C-3PO, maar het hoogtepunt voor mij zijn toch de scènes met Obi-Wan op het zeer fraai vormgegeven Kamino. Na het teleurstellende Phanton menace maakt dit sterke tweede deel benieuwd naar het slot van deze trilogie.

Het onwaarschijnlijke succes van deze film maakte duidelijk dat er ook 16 jaar nadat de oorspronkelijke trilogie was afgesloten nog een enorme interesse in (en markt voor) het Star wars-universum was. Wat mij betreft is dit echter een kinderachtige en simplistische teleurstelling, met als hoofdrolspelers een klein jongetje, de onuitstaanbare Jar Jar Binks en twee toch gelouterde acteurs die eerder hun scripts lijken op te zeggen dan dat ze echt met volle overgave acteren. Daarnaast is de grote slag tussen CG-legers op het einde eerder lach- dan indrukwekkend, en dat de kleine Anakin in zijn grote-mensen-gevechtsvliegtuig een beslissende rol speelt is te kinderachtig voor woorden.
        Gelukkig zijn er genoeg pluspunten om mijn aandacht niet ál te veel te laten afdwalen: Natalie Portman doet het uitstekend, de race heeft een voorspelbare uitkomst maar ziet er prima uit met veel kleine grapjes en spectaculaire crashes, en er zijn veel mooie sets en FX van droideka's, steden, ruimteschepen en explosies, hoewel het jammer is dat Terence Stamp en Ray Park (als de nare Darth Maul) zo weinig te doen krijgen. Al met al is dit in mijn ogen toch geen waardig begin van een trilogie die gewijd is aan de wording van een superschurk, en dat deze film in de "machete-volgorde" uit de boot zou vallen lijkt me goed verdedigbaar.
        Het volgende zou grappig zijn als het niet zo triest was. In zijn boek The Star Wars Archives Episodes I-III 1999–2005 geeft auteur Paul Duncan een gesprek met George Lucas over het maken van deze trilogie weer. Lucas: "The two main themes are ‘How do you become a bad person?’ and ‘How do you give away a democracy to end up with a tyrant?’ Because they give it away – there’s no coup, there’s no rebellion, there’s no nothing." – Paul Duncan: "They vote it in." – Lucas: "They vote it in, which is what happens in real life."

Toch wel een beetje een domper na het fabuleuze tweede deel. Met de plot, de ontwikkelingen van de personages, de thematiek en de emotionele climaxen (Yoda's sterven en Darth Vader die zijn helm afzet en zo de mens achter het monster toont) is helemaal niets mis, en de FX zijn weer een treetje beter (behalve dan de matige achtergrondprojectie bij de achtervolging op "speeder bikes" door het bos), maar twee belangrijke "werelden" zijn gewoon te flauw voor woorden: het hof van Jabba the Hut heeft een erg hoog Muppet-gehalte, en de Ewoks zijn veel te kinderachtig om een serieuze bedreiging voor de keizerlijke soldaten te vormen. Zo wordt wat niet alleen de afronding maar ook het hoogtepunt van de eerste trilogie had moeten worden wat mij betreft enigszins een anticlimax, ondanks de vele goede elementen, het bevredigende plot en de leuke humor (Han: "How are we doing?" Luke: "Same as always." Han: "That bad, huh?").

The Empire strikes back wordt dikwijls als de beste van alle Star wars-films gezien: hier op MovieMeter is hij in ieder geval de hoogst genoteerde, op nummer 55 van de top-250, en bij IMDb staat hij zelfs op nummer 15. Grappig genoeg is dit ook een film met een heel eenvoudige structuur in drie bedrijven: eerst het gevecht op en het ontvluchten van de ijsplaneet, daarna Luke bij Yoda en de anderen op de meteoriet (net zoals in The two towers ook een tweedeling van het Fellowship plaatsvindt), en tenslotte de samenkomst op en bij Lando. Toch blijft de film de hele speelduur lang boeiend omdat de verschillende verhaallijnen zo goed zijn uitgewerkt, en Luke krijgt hier ook alle ruimte in zijn (korte) opleiding bij Yoda en zijn confrontatie met Darth Vader. En temidden van alle plotverwikkelingen, actie en humor zou je het bijna vergeten, maar wat ziet deze film er toch prachtig uit met al die fraaie contrasten in de sneeuw, de open lucht en de invriesruimte. Ook veel aandacht voor de details, zoals wanneer Luke van Hoth opstijgt en we even goed kunnen zien hoe zijn gehavende toestel met allemaal losse metalen platen is opgelapt, en de onthulling dat dat rare krompratende wezentje Yoda is blijft ook na vele malen kijken effectief. Leia tot Han: "You do have your moments. Not many of them, but you do have them." Nou, déze film heeft ook z'n momenten, een helebóél zelfs. Alleen die momenten waarop Billy Dee Williams op zijn discolaarzen probeert te rennen, nee…

Met de eerste 18 Marvel-films uit Phases 1-3 heb ik de fout (of de onhandigheid) begaan om ze niet in de juiste volgorde te zien, zodat veel van de verbindende lijntjes omtrent plot, personages en Infinity Stones mij eigenlijk zijn ontgaan, en pas toen ik de films in de juiste volgorde herzag kon ik ze op hun waarde schatten en waarderen. Met die ervaring in het achterhoofd, en geïnspireerd door de twee fabuleuze en zeer gedetailleerde "Making Of"-boeken van Paul Duncan (The Star Wars Archives Episodes IV-VI 1977-1983 en The Star Wars Archives Episodes I-III 1999–2005), heb ik nu ook de Star wars-saga vanaf het begin gekeken in plaats van lukraak de losse films in willekeurige volgorde tot me te nemen en dan te zeggen "dat ik ze allemaal wel heb gezien".
        Ik ben oud genoeg om de allereerste Star wars in de bioscoop te hebben gezien toen het woord Episode nog niet in de titel zat, maar ik vond het allemaal wat te flauw en te weinig serieus. Desalniettemin is het duidelijk waarom deze film zo populair werd en zoveel ikonische popcultuur-verwijzingen opleverde die zelfs een belletje zullen doen rinkelen bij wie deze film nooit gezien heeft: Darth Vader, "May the Force be with you", R2-D2, Yoda, de stem van James Earl Jones en het krakelingenkapsel van Princess Leia. Het evidente vertelplezier, het tempo, de bordkartonnen maar ijzersterke personages, het contrast tussen de gravitas van Alec Guinness en het cynisme van Han Solo, de humor, en last but not least de opzwepende muziekthema's van John Williams werkten allemaal samen om hier een onvoorstelbare blockbuster van te maken.
        Kritiekpuntjes heb ik genoeg: de dialogen en het acteren zijn soms wat simplistisch, de muzikanten in de kroeg in Mos Eisley zijn enorm flauw, de aanwezigheid van niet één maar twee personages met een onverstaanbare taal die een ander personage de gelegenheid biedt om daar met iets grappigs op te reageren is gewoon dubbelop, de manier waarop Ben de patrouille in Mos Eisley zover krijgt dat die hen doorgang verleent is melig, met die hele Force kan ik niet zoveel, en dat ene shot van het verkoolde skelet van een lid van Luke's familie is eigenlijk te gruwelijk voor de toon van deze film. Maar uiteindelijk vallen al die bezwaren toch weg in de flow van de film, zeker nu ik hem kijk met de voorkennis van wat er later zal gaan komen: het gepraat over de vader van Luke bijvoorbeeld krijgt een extra lading voor wie de rest van de saga kent, en het gekibbel tussen Leia en Han krijgt een extra dimensie als je weet hoe het hen later zal vergaan.
        In de twee voornoemde boeken over de eerste twee trilogieën gaat Paul Duncan dieper in op Lucas' beweegredenen om deze film(s) te maken, op zijn inspiraties (onder andere Joseph Campbells The hero with a thousand faces en Kurosawa's Hidden fortress) en op de thematiek. Wellicht zal de (jonge) bioscoopbezoeker de fijnere nuances van dat laatste aspect niet helemaal hebben meegekregen, maar de mateloze populariteit van de negen officiële films, de spin-offs en de televisieseries (om nog maar te zwijgen van de merchandising) en de mate waarin met name Mark Hamill en Carrie Fisher nooit van hun rollen in deze films zijn losgekomen duiden er allemaal op dat Star wars als fenomeen de film van die naam overstijgt. 48 jaar geleden kon ik hier niet veel mee, maar nu ik me er meer voor openstel voel ik me opeens het kleine jongetje dat ik indertijd had moeten zijn.

vote changed, original voice was 3,5 stars

"Zowel regisseur Trouwborst als actrice van Lunteren zijn om in de gaten houden", schrijft IcU hierboven, maar grappig genoeg heb ik Trouwborst niet via deze film ontdekt maar ben ik Dames 4 juist gaan kijken omdat ik zijn latere Captain Nova zo'n leuke film vond. Even grappig is dat IcU ook Aanmodderfakker noemt, want aan het personage van de onvolprezen Gijs Nber moest ik ook al denken, zij het dat Wyne wat uitgesprokener is en regelmatig ook wel wat directer (arme Frans Fris!). Beide films spelen in op de herkenbaarheid van het niet precies weten wat je met je leven aanmoet, en daar heb ik wel affiniteit mee, zij het niet zozeer met die besluiteloosheid alswel met het non-conformisme van het gekozen pad. Maar ook los van die herkenbaarheid vind ik dit een heerlijke film, met een prima "gewone" hoofdrol van Hannah van Lunteren (ook al sterk in het al genoemde Captain Nova), een hilarische bijrol van Raven van Dorst die moeiteloos elke scène steelt waarin ze verschijnt, een levendige en warme algemene sfeer, en erg grappige dialogen en (zoals gezegd) een mooie moraal uit de pen van Lotte Tabbers. Enige minpuntje: zodra een bekend gezicht als dat van Henry van Loon verschijnt wéét je als ervaren filmkijker al dat dát degene is die Wyne uit haar vertwijfeling zal verlossen – en dan komt hun bedscène… geweldig.

Onderhand begint deze serie steeds minder op Jason Bourne en steeds meer op James Bond te lijken, met een constant terugkerende held, een paar helpende handen, een plot met een hi-tech-bedreiging, verschillende ongelooflijke c.q. onwaarschijnlijke stunts, en altijd een paar knokpartijen waar een normaal mens vermoedelijk diverse gescheurde organen aan over zou houden. De "Macguffin" van de Entity is misschien niet erg origineel (2001, War games, The terminator...) maar wel uiterst actueel en goed uitgewerkt, er zitten weer een paar fraaie hectische scènes in (op het vliegveld, bij de "Mexican stand-off", in een extreem smal steegje en natuurlijk in de gele Fiat), en er zit minstens één mooi onverwacht moment in (de dood van Rebecca Ferguson), dus dat is allemaal dik in orde, maar een belangrijk minpunt is toch wel dat buiten Pom Klementieff de boeven niet zo sterk zijn en niet de impact hebben die je toch wilt zien bij een superschurk die op zoek is naar wereldoverheersing. En of Tom Cruise inmiddels niet wat te oud wordt voor deze rol… het lijkt me wel, zéker als je zijn gezicht in close-ups ziet, maar aan de andere kant slaagt hij er toch ook híérmee weer in om me 2½ uur aan het scherm gekluisterd te houden, en dat is knap.

Nog niet zo lang geleden heb ik de commentaartrack van Anthony Minghella's Truly madly deeply beluisterd, en daarin benadrukte hij hoe hij de liefdesgeschiedenis in die film zich liet afspelen tegen een achtergrond van de op dat moment alomtegenwoordige hoogopgeleide vluchtelingen die zich genoodzaakt zagen om als goedkope arbeidskrachten het hoofd boven water te houden. Wat dat betreft is Minghella consistent, want ook in het 16 jaar later gefilmde Breaking and entering spelen arbeidsmigranten een belangrijke rol, of het nou als naaister is, als schoonmaker, als hoer of als crimineel. De film begint eigenlijk redelijk eenduidig maar komt al gauw in troebeler vaarwater wanneer Will iets begint met Amira, en als er dan ook nog een onverwachte twist plaatsvindt (Amira die belastende foto's laat maken) boort de film opeens meerdere emotionele lagen aan – de relatie tussen Will en Liv komt op het spel te staan, maar tussen Wil en Liv en tussen Liv en Miro ontstaan er eveneens spanningen de dreigen ieders leven te verwoesten. Wat begon als een vrij afstandelijke film spon mij zo na verloop van tijd toch steeds meer in tot en met het emotionele slot. Alleen de rare rol van Vera Farmiga was een vrij serieuze wanklank. Zeer sterk spel van Rafi Gavron als Miro, en een miniem rolletje van Juliet Stevenson uit Truly madly deeply als Livs therapeut.

Sterke oorlogsfilm die de heikele dreiging van de V2's op een mooi onderkoelde wijze brengt. Erg goed geacteerd door de hele cast inclusief Loren (hoe kort haar rol ook is) en Peppard (van wie ik me na een rol als deze afvraag waarom hij geen grotere ster is geworden), maar uiteindelijk is dit toch meer een bijna documentaire-achtige ensemble-film over een gemeenschappelijke onderneming, hetgeen ironisch genoeg helaas ook een zekere afstandelijkheid met zich meebrengt. Speciale vermelding voor Anthony Quayle die altijd goed werk aflevert maar hier wel héél onaangenaam is. Een sobere en sombere film die op het einde terecht aandacht vraagt voor alle naamloze helden die zich in die jaren hebben opgeofferd for the greater good.