Opinions

Ruim twee en een half uur in intense vervoering doorbrengen…en achteraf toch een gevoel van ontgoocheling moeten doorslikken. Dat betekent: rotverwend zijn.

Rotverwend door Denis Villeneuve, die met deze prima verfilming in zekere zin zijn “slechtste” sinds ‘Prisoners’ aflevert. Kijk, ik ben geen Frank Herbert-adept, geen fantasy-fanaat tout court, en niettemin behoorlijk vatbaar voor het universum dat Villeneuve hier tevoorschijn tovert. Kortom, missie geslaagd?

Ah, wat verklaart dan de zogenaamde ontgoocheling? Is het je reinste begoocheling, spijt omdat de film eindigt waar ‘ie eindigt – kortom een gevolg van het net wel genoten hebben? Of mist, zoals ik onderweg meende aan te voelen, deze adaptatie de psychologische verfijning en de universele menselijkheid die op de een of de andere manier wel doorheen Villeneuve’s andere films sluimert – hoe vreemd ook de situatie waarin de karakters zich bevinden?

Lang verhaal kort: erg van genoten, ja zelfs door begeesterd, maar van Villeneuve verwacht je nu eenmaal een buitengewone magie die hier mankeerde. Maken we de cineast daarmee een slachtoffer van zijn reputatie?

3,5*

Meer van hetzelfde? Bloedstollend, meeslepend, hypnotiserend: het is sci-fi op z’n best. Met als interessante morele onderstroom, de latente vraag naar de werking van macht. Verandert gezag, zelfs als het wordt opgedrongen, mensen in geweldenaars. Is autoriteit verslavend, en werkt heerschappij een intrinsieke neiging tot tirannie in de hand? Daarvoor is de trilogie nog niet ver genoeg gevorderd, maar Paul Atreides’ worsteling wordt meer en meer voelbaar. Kan hij compasieus humaan blijven in omstandigheden die van hem het tegendeel lijken te verlangen? Of leeft ook hij naar het dictaat van zijn illusoire dwingelandij?

Intrigerend is bovendien dat er naast Pauls quasi opgedrongen positie als messias andere machtsspelletjes in beeld komen. Dat zelfs het keizerlijke gezag onderhevig is aan gekonkel in de coulissen, stelt de verhoudingen op scherp: het uitbreiden van de invloedsfeer is een proces van stelselmatige strategische consideratie, door uiteenlopende allianties gelijktijdig te overwegen. Daarmee wordt ‘Dune’ misschien een metafoor voor het gevaar van ondoorzichtige geopolitieke dynamieken: als vriend en vijand niet vanuit een morele afweging doch vanuit het eigenbelang worden bepaald, in wat voor wereld komen we dan terecht? (Lees: de VS steunt Israël?)

Tegenover de schijnbaar obligate terreur van Paul, plaatst Chani echter de puurheid en oorspronkelijkheid van het geloof in verbinding en naastenliefde. Benieuwd hoe dat spoor zich in het derde luik zal ontwikkelen…

En verder? Vakwerk, uiteraard. Veel geweld, alle toeters en bellen, bombarie tot en met…wat je noemt, guilty pleasure?

3,5*

In een romantische bui durf ik wel eens beweren dat Wong Kar-Wai en Christopher Doyle op elk plekje van deze aarde een reeks prachtige shots zouden kunnen draaien. ‘Ashes of Time’ is daar eens te meer een bewijs van. Na gedebuteerd te hebben met een harde actiefilm over straatbendes in Hong-Kong, en na een poging om gevoelige cinema te maken (‘Chungking Express’), keert Wong Kar-Wai terug naar het geweld, deze keer in authentieke martial arts-stijl.

De mensen zonder ervaring in het genre (waaronder ondergetekende) denken dan meteen aan ascetische helden in lange gewaden, maar Wong Kar-Wai heeft zich (volgens mij) mede laten inspireren door de Amerikaanse cowboy-film. De woestijn waarin het verhaal zich afspeelt, is een kader van onvruchtbaarheid en droogte dat fel afsteekt tegen de gevechten in bamboewouden, zoals in ‘House of the Flying Daggers’ of ‘Crouching Tiger, Hidden Dragon’.

Ook lopen in ‘Ashes of Time’ quasi geen helden rond, maar alleen hopeloze personages die gevangen zitten in hun eigen kooi en door de tralies heen contact trachten te maken. Wie het oeuvre van Wong Kar-Wai een beetje kent, begrijpt dat we hier te maken hebben met zijn steeds terugkerende thema.

Op papier klinkt dat poëtisch, maar in realteit breidt Wong Kar-Wai er nog een hopeloos complex verhaal rond, dat ik doodgewoon niet kon volgen. Meerdere personages blijken plots samen te vallen tot één, en bovendien lijken die Aziaten nog steeds genoeg op elkaar om de verwarring nog te vergroten. Gooi daar ongeloofelijk flitsende gevechten bovenop, die te snel gemonteerd zijn, en je zit vaak met de wenkbrauwen gefronst.

Bijgevolg hoeft u ‘Ashes of Time’ absoluut niet te zien om het verhaal, integendeel, maar wel om de barokke, zowaar bombastische beeldtaal. De landschappen lopen immers over van kleur, en de film bevat meer dan één verbluffende compositie. Kitsch is nooit veraf - zo moest ik af en toe denken aan Zack Snyders ‘300’ - maar wie zich daarover heen zet krijgt een zuiver poëtische film te zien.

Prachtig (in beeld), en tegelijk ook pijnlijk (in verhaal). Middelmatig dus.

2,25*

Helmen op een strand – stille getuigen van een niet te bevatten verschrikking.

Een geluidsloze schreeuw onder water – verzet tegen de onpersoonlijke willekeur van oorlogsvoering.

Een soundtrack die pulseert als een hart, die tikt als een kolk, die beklemt als nooit ofte nimmer tevoren – wij, gekooide dieren in de bioscoop, meer en meer verstoken van hoop.

Een narratief dat concrete psychologie uit de weg gaat om universele portretten te kunnen tekenen – jazeker, dat zijn u en ik op dat strand, in die boot, daar ergens levenloos dobberend op de deining van een onverschillige oceaan.

Een deconstructie van de vertelde tijd tegenover de verteltijd – drie settings, drie verschillende metrums, drie soorten gruwel, of gewoon drie exemplaren van een ongelofelijke slachtpartij.

Het geheel een ervaring die grenst aan fysiek ongemak – fluitende kogels, zwetende handpalmen, hart bonzend in keel en borstkas, oren tot het uiterste gespitst, ogen gericht op wat voorbij de einder ligt…niet de droom van het vaderland, maar de wens dat het ophoudt, ophoudt, alsjeblieft, ophoudt.

Kortom: hoe Christopher Nolan nog maar eens de grenzen van cinema verlegt, met een film die het publiek midden in de horror dropt – fenomenaal. Maar ook: hoe Hans Zimmer met Edward Elgars ‘Nimrod’ aan de slag gaat en op die manier een symbool van het Britse muziekwezen verbastert – als melomaan word je er wild van. Zimmer vertraagt het bekende thema, rekt het uit, schaaft het bij, voegt chromatiek toe, zoekt dissonanten op, weigert de klassieke harmonieën te laten overwinnen…met als resultante: filmmuziek zoals filmmuziek moet zijn – een prikkelende laag die met de beelden in dialoog gaat enerzijds, een 'intertekstueel' hoogstandje dat iets aanvangt met de klassieke traditie anderzijds.

En toch: misschien herhaalt de gruwel zich naarmate de film vordert iets te frequent. En, bovenal: in de finale lijkt het alsof Nolan dan toch een oorlogsfilm heeft willen regisseren die gaat over het buitengewone van de gewone mens, met een wat vieze nasmaak van verheerlijkt kameraadschap en ongepast patriottisme. ‘Dunkirk’ lijkt eerst een bittere aanklacht te worden tegen zinloos geweld tout court, maar het feit dat de weinige verhalende eindjes aan het slot alsnog netjes geknoopt worden, heeft iets ongepast. Iets dat de ontzettend sterke morele lading van de film aantast.

Edoch, desondanks, niettemin: Nolan maakt dat in de laatste twee seconden goed. Churchill speecht zijn speech, waarna Fionn Whitehead (Tommy) een pauze laat vallen waarin zijn blik het allemaal zegt – het is de blik van de verlorenen, die na Duinkerke nooit meer zullen kunnen terugkeren naar de regelmaat van hun leven voordien.
Of hoe een shellshock in een paar ogen besloten kan liggen.
Of hoe ‘Dunkirk’ als cinema-ervaring het equivalent vormt van een shellshock.

Meesterlijk, althans 80% van de film – maar niet om meteen een tweede keer te gaan zien.
Oh, ja. Oh, nee.

4*