Opinions

De Poolse emigrant is natuurlijk niemand minder dan Adam Mickiewicz wiens romantische heldendicht Mijnheer Thaddeus dat hier verfilmd wordt. Althans wat er na de oorspronkelijke versie van meer dan drie uur nog gevonden is. Het gedicht uit 1834 was de inspiratiebron voor de talrijke Poolse opstanden in de 19de en begin 20ste eeuw. De première van de film in november 1928 was dan ook ter gelegenheid van de viering van de onafhankelijkheid en werd bijgewoond door president Mościcki en maarschalk Pilsudski. Laatstgenoemde zou de film maar niks gevonden hebben. Vermoedelijk vanwege de maar korte gevechtsscène. Ondanks dit gebrek blijft het verhaal wel episch met een fantastische berenjacht (diervriendelijk met een acteur in een berenpak ) als een van de hoogtepunten.

"Jeszcze Polska nie zginęła"

Nog is Polen niet verloren, zo luidt de eerste regel van het Poolse volkslied geschreven in 1797.

Polen verloor haar onafhankelijkheid in de 18de eeuw na opdeling van het grondgebied door de Pruisen, Oostenrijkers en Russen.

Ondanks de germanisatie en russificatie blijft vooral in het Oostenrijks-Hongaarse deel van Polen de hoop op een Hersteld Polen (latijn; Polonia Restituta) in leven.

Na het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog grijpt Jozef Pilsudski zijn kans en veroverd al in augustus 1914 de stad Kielce op de Russen.

In de film die documentaire-achtig aandoed door het veelvuldig gebruik van historische archiefbeelden zijn de Russische soldaten echter afwezig. Het zijn de Duitsers die er van langs krijgen.

Polonia Restituta is dan ook een communistische productie die uitgebreid stilstaat bij de Russische Revolutie en de kortstondige socialistische opstanden in Silezië en Galicië.

Pilsudski was echter beslist geen socialist. Samen met Paderewski en de nationalist Dmowski werd op 11 november 1918 de Poolse onafhankelijkheid uitgeroepen.

De film die uit 7 delen bestaat en een dikke 5 uur duurt is vooral een verslag van de diplomatieke onderhandelingen in Parijs.

De muziek en zang is van Czeslaw Niemen. Het prachtige Litanie van de Bedevaart (Litania pielgrzymska) opent elk deel van de film.

Woow co za arcydzielo!

Een mooi eerbetoon aan Franz Kafka zou ik zeggen. Vooral de zoektocht naar Joseph K in het bureaucratische labyrint was geniaal.

Afgezien van het uitblazen van sigarettenrook in het gezicht van de kat heb ik geen grensoverschrijdend gedrag gezien. De kat leek het wel naar de zin te hebben en werd veelvuldig geaaid en liet dit ook toe. Als ik mijn kat op reis neem miauwt ze ook de ganse tijd. Medelijden? Nee.

Opgemerkt dat de (ingesproken) audiofragmenten, weliswaar gebaseerd op eigentijdse journaals, verslagen en brieven, grotendeels verzonnen zijn. De twee broers, Karol en Witek, zijn kortom fictieve hoofdpersonages die de kijker een beetje manipuleren. Toch doet deze docudrama-vorm geen afbreuk aan de gerestaureerde en ingekleurde archiefbeelden. Het visueel getoonde zegt eigenlijk al genoeg maar het gedramatiseerde verhaal is niet hinderlijk en versterkt het op sommige momenten zelfs. Je gaat echt meeleven met de broers wanneer de hel losbreekt. Het geluid van de gillende vrouw was ijzingwekkend en ging maar door. Evenzo het slotstuk van de briesende losgeslagen paarden in een kapotgeschoten Warschau. Apocalyptischer kan je het niet krijgen.

Halverwege de docu is er trouwens nog een plakkaat van Philips te zien. De directie hielp onderduikers en veel fabrieksarbeiders sloten zich aan bij de verzetsbeweging. De Wysocki-Philips fabriek in Warschau werd net als de rest van de stad na de mislukte opstand door de nazi's met de grond gelijk gemaakt in 1944.

De Opstand van Warschau moet niet verward worden met de opstand in het getto een jaar eerder. Ook al zijn er parallellen, de doelstellingen waren anders. Het was ook niet voor niets dat het Rode Leger, opgerukt tot aan de oostoever van de Wisła, op bevel van Stalin niet mocht ingrijpen, ja zelfs geallieerde bevoorradingsvluchten neerhaalde. Een nationale bevrijding door de Poolse partizanen mocht er in geen geval komen met het oog op de vorming van communistische satellietstaten.

Indrukwekkende, ontroerende en noodzakelijke film om met de woorden te spreken van Jerzy Hoffman, regisseur van de Sienkiewicz trilogie. De film vertelt de Januari-opstand van 1863 bezien vanuit het Poolse perspectief dit keer. En zo hoort het eigenlijk ook. De helden van de opstand verdienen het met bijzondere eer te worden herinnerd. Fabijański zet een briljante Brzóska neer die lang uit de greep van de Russische agressor weet te blijven. Historisch gezien niets op aan te merken. De lage score op IMDb is dan ook een raadsel.

Nog gèèn stemmen voor deze vroege Room? Na bijna 100 jaar of 10 sinds de toevoeging? Aan de korte speelduur van 22 minuten zal het niet liggen. Al eindigt de film abrupt en is er mogelijk wat verloren gegaan... Misschien dat het ontbreken van muziek en een vertaling van de tussentitels een barrière vormen. Zelf regelen dus! Ik heb gekozen voor de walsen van Chopin uitgevoerd door Rubinstein en voor de vertaling mijn lieftallige echtgenote. Het verhaal begint in een bordeel waar de pianist wel erg veel weg heeft van graaf Dracula en de show steelt met een wel geheel eigen uitvoering van Chopin. Ondertussen ontvouwt het plot zich en krijgen we wat NSFW beelden te zien of zijn het poppen? Trotskiaans revolutionair geleuter en uiteindelijk de ontmaskering van de spion.

Prachtige Sovjet-cinema waarin Pudovkin lekker los gaat in de montage met een orkest van neerkletterende regendruppels en bommen. Eigenlijk is het verhaal maar bijzaak. Wel een mooie staredown tussen de vader, zoon en huiskat, die weigert naar de commando's te luisteren en de deur wordt gewezen.

Film is gebaseerd op de Tiszaeszlár-affaire. Regisseur Pabst volgt redelijk getrouw het verhaal van de moordzaak uit 1882. Het virulente antisemitisme wordt dan ook opgediend alsof het de normaalste zaak van de wereld is. Niet alleen het bloedsprookje komt aanbod. Daarom alvast een waarschuwing voor gebruiker zoutzak. De antisemitische trope van de Protocollen van de wijzen van Sion wordt zelfs benoemd door een van de actoren, ofschoon het een anachronisme betreft.

Boeiende film zeker als het onderwerp je interesseert. De Hongaarse film Tutajosok uit 1990 is een wat modernere versie van de moordzaak. Alleen gaat die film gebukt onder zinloos dierenleed waardoor der Prozeß te prefereren valt.

Existentieel portret van een man genaamd Pekosinski die zijn getroebleerde leven probeert weg te drinken. Alleen het schaakspel houdt hem nog enigszins op de been. Bizarre en ontroerende scènes, vooral die met zijn hond, alles onder continue begeleiding van Vivaldi.

Meesterlijk!