Opinions

Ook niet de mijne. Tijdens de episode in het Franse Vreemdelingenlegioen zit je gewoon te wachten op Louis de Funès.

Ik mag van mijn Poolse vrouw echter geen onvoldoende geven.

De filmmakers hadden blijkbaar nog wat rekwisieten van de slag bij Austerlitz op de kop weten te tikken. De helmen van de Oostenrijkse infanterie bestonden in ieder geval nog niet in 1713.

De verdere aankleding is overigens wel voldoende. Echt spannend wordt het verhaal echter niet. Janosik en zijn maatjes hebben vooral een hoop lol voordat ze in de val lopen.

Jaroslaw Dąbrowski niet te verwarren met Jan Henryk Dąbrowski naamgever van het Poolse volkslied, was de leider van de Rode factie tijdens de Januari-opstand van 1863 en legeraanvoerder van de Commune van Parijs in 1871. Weinig obstakels dus wat betreft de communistische censuur voor regisseur Bohdan Poręba. De aanslag op de tsaristische gezant Lüdens wordt weliswaar gepleegd door een nationalistische Poolse opstandeling, de aandacht blijft bij Jaroslaw Dąbrowski. Wel een beetje vlak neergezet door acteur Zygmunt Malanowicz moet ik zeggen. De decor switch naar Parijs maakt het iets opwindender. De barricades zien er realistisch uit en je waant je bijna in het revolutionaire Parijs. De Austerlitz-zuil, de Colonne Vendôme die omvergehaald werd na de belegering door de Franse troepen is zelfs speciaal voor de film nagemaakt.

Jaroslaw Dąbrowski was een van de weinigen in de Commune met militaire ervaring en kon zo dus vrij eenvoudig het commando overnemen. Het Parijse wantrouwen ten spijt stierf hij heroïsch in het harnas nog vol ontzet over de verdachtmakingen die toch de ronde gingen. De verwarring door de Franse vervoeging van zijn naam Jaroslav Dombrowski waarmee hij zich inschreef voor de Raad van de Commune zorgde na zijn dood voor enige confusie. Het portret van de pianist Henri Dombrowski werd spijtig genoeg gebruikt voor vele afbeeldingen op monumenten ter nagedachtenis aan Jaroslaw Dąbrowski.

"Hitler kaputt!"

De slag om Kolberg, het huidige Kołobrzeg vlakbij Gdańsk aan de Oostzeekust was onderdeel van het Pommerenoffensief tegen het einde van de Tweede Wereldoorlog. Een voor de Sovjets belangrijke operatie op weg naar de verovering van Berlijn. De bunker van Adolf Hitler zou al in februari 1945 bereikt kunnen worden mits de voorhoede van het Rode Leger niet afgesneden dreigde te worden. Het Duitse verzet was nog altijd hardnekkig.

Gesteund door het Poolse Volksleger dat samen met de Sovjets optrekt in de belegering van Kolberg tussen 4 en 18 maart 1945 zien we toch wel een aardige verfilming van de grootschalige aanval ter zee, via de lucht en het grondoffensief. Ik heb het aantal burgerslachtoffers even niet paraat maar de colleteral damage moet aanzienlijk zijn geweest. De stad lag na de slag zo goed als in puin. Natuurlijk zien we in de film Duitsers die wegvluchtende burgers neerschieten. Ook al had er vooraf een grootscheepse evacuatie plaatsgevonden, de burgerbevolking was toch min of meer gegijzeld. Ik wil niet perse een misschien wel controversiële vergelijking trekken met de huidige oorlog in Gaza maar ik doe het toch. In een oorlog is de burgerbevolking altijd de klos en vallen er altijd onschuldige slachtoffers. Maar soms is dit onvermijdelijk om het hogere doel te bereiken.

Zoals het plot beschrijft is de montage in de documentaire subliem. Het communisme in werking op een alledaagse dag in Warschau in 1962. Beetje monotoon maar dat versterkt de ogenschijnlijke banaliteit des te meer. Ik kreeg er wel een unheimisch gevoel bij.

Over smaak valt niet te twisten. Persoonlijk vind ik de droomsequentie van Sophie waarin ze de opstand van Boleslas begeleid op de akkoorden van de Dąbrowskimars een absoluut hoogtepunt uit de vroege cinema.