Opinions

Een kloddertje roze hierrr en een kloddertje roze daarrr!

Ik heb echt mijn best gedaan om deze film door een roze bril te bekijken. Het eentonige kleurenpalet van lichtroze tot zuurstokroze was nog wel behapbaar. Ik had mij daar natuurlijk op ingesteld evenals de oppervlakkige humor. Dat hoort er nu eenmaal bij.

Barbie ontspoord echter volledig in de real world. Het moralistische gezemel gaat maar door en door.

Überkitsch ten top. Je moet er van houden.

Duizelingwekkend surrealisme met een absurdistische schanssprong als hoogtepunt.

De barrière van de vastgebonden eend heb ik niet kunnen overwinnen. Voor deze nodeloze dierenkwelling een halve ster aftrek

De opening van deze film is toch wel majestueus. Als de begintitels nog lopen zien we onder begeleiding van de Wellington Sieg, de marcherende Engelse en Franse soldaten richting het slagveld bij Vitoria in 1813. Ondertussen zien we ook Beethoven die de première van deze mars uitvoert in de grote zaal van de Weense Academie. Terwijl de strijd los barst met een cavalerie charge van de Poolse lansiers ontvangt Ludwig een staande ovatie om vervolgens over te schakelen naar het bekende beeld van de berooide Beethoven. Ondanks de tegenslagen zien we gedurende de film wel een opgewekte Beethoven die langzaam toewerkt naar een volgende climax: de 9de symfonie!

Wat een duizelingwekkende roetsjbaan om maar eens in MovieMeter terminologie te vervallen. Regisseur Marcin Koszalka houdt de vaart er in, remt af en schroeft het tempo en de spanning nog verder op. Bij mijn weten de eerste verfilming over de lotgevallen van de Górale, de Hooglanders van het Tatra-gebergte, tijdens de Tweede Wereldoorlog. Een toch wel aparte en onbekende episode. De markante kop van Joachim Assböck in de rol van Hans Frank, de slachter van Polen, geeft gek genoeg een vertrouwd gevoel. Zo, en dan straks nog de avondvoorstelling van The Zone of Interest om even bij te komen (of juist niet?)

Een documentaire over de corruptieschandalen van een politiek leider. Als dat geen pleonasme is.

Op zich wel interessant al zijn de onthullingen nu ook weer niet zo schokkend. Steekpenningen van 10.000 sjekels, Cubaanse sigaren van $ 1100 per doos, dure champagne en een kitscherige armband van $ 42.000 voor mevrouw Netanyahu. Sara die zo blijkt is de kwade genius achter Bibi. We zien haar de politieverhoren overschreeuwen en komen erachter dat ze in nuchtere toestand niet te genieten is. Bibi ondertussen blijft redelijk kalm ontkennen en heeft geen actieve herinneringen aan de beschuldigingen.

De rechtsextremistische zoon Yair wordt vervolgens opgevoerd als een andere beïnvloeder van de premier. Door het creëeren van een onstabiele politieke toestand, oorlog en een alliantie met extreemrechts hoopt Bibi in het zadel te blijven zitten om zo een rechtszaak te ontlopen. Zo is de suggestie van de commentatoren die op een jeugdvriend na louter bestaat uit tegenstanders en criticasters. Ja, eenzijdig is het wel. Dat de documentairemaakster het nodig vond om de politieke koers van Netanyahu te illustreren door een spotprent met Smotrich en Ben-Gvir als poppenspelers getuigt van een bijzonder slechte smaak. Invloedrijke joden die de overheid bespelen is een aloude antisemitische trope. De documentaire komt dan ook niet veel verder dan wat geroddel en dubieuze complotachtige theorieën.

Ja, af en toe schokkend racistisch. Een Polenmeldpunt hadden ze destijds nog niet in de States. Dat regelde men toen zelf of via de Klan. Ik kwam hier trouwens niet voor Bogart maar voor zijn tegenspeler Joe Dombrowski. Jan van Eyck op zijn Vlaams. De naam Dombrowski is afgeleid van Dąbrowski. (Een dąb is een eik in het Pools). Een veelvoorkomende naam maar laat ik niet afdwalen. Ik kwam dus voor Joe Dombrowski die jammergenoeg al snel van het toneel verdwijnt. En dan begint de grote Bogie show. Ik moet zeggen dat de jonge Bogart mij beter bevalt dan in zijn latere werk. De arrestatie vond ik wel ronduit knullig en tenenkrommend oubollig. En fan van rechtzaken in een film zal ik ook nooit worden waardoor ik toch ga twijfelen over een vol- of onvoldoende... Dankzij Egon Brecher als de immigrant met traditionele Poolse snor en gebrekkig Engels (hoezo racistische karikatuur) krijgt Bogie en de film dan toch 3 sterren.

Alvorens de film te bekijken heb ik een paar hoofdstukken gelezen uit Hemingway's novelle Death in the Afternoon. Om op te warmen zeg maar. Hierin rechtvaardigt de schrijver het treiteren, verminken en doden van de paarden en stieren in de arena. Gereguleerde oorlog zoals Hemingway het noemt. Wel, sinds tijden niet zulke bullshit (pun intended) gelezen. Zo beweert hij dat Iemand die zich louter met de dieren identificeert wel gewelddadig richting andere mensen kan zijn terwijl iemand die zich met de stierenvechters vereenzelvigd wel van een paard, hond of kat zou kunnen houden. Mja, het een sluit en andere niet uit. Een argument zou ik het niet willen noemen. Hemingway lijkt de wreedheid van de stierengevechten voor zichzelf goed te willen praten. Overtuigend is het bepaald niet.

Dan de film die zoals gezegd opent met het schijnheilige geklets van de regisseur hoe wreed en bloeddorstig dit sadistische volksvermaak wel niet is om vervolgens een Hemingway versie te tonen waarin de matador een zogenaamd heroïsch en tragisch gevecht levert. Het einde van de film is dan ook zwaar onbevredigend. De komische noot van de picador ontging mij overigens totaal maar dat terzijde.

De liefdesperikelen van Valentino voeren gelukkig de boventoon anders zou de beoordeling nog lager zijn uitgevallen.

De machtsstrijd tussen Kerk en staat was in de middeleeuwen al tot een climax gekomen in 1077 met de tocht van de Duitse keizer naar Canossa. Bekend is ook het conflict tussen de Engelse koning en de aartsbisschop van Canterbury culminerend in de moord op Thomas Becket in 1170. Mooi verfilmd in Becket (1964) hoewel de al te lamenterende Peter O'Toole mij iets te veel deed irriteren, maar dit terzijde.

In Polen speelde dit natuurlijk ook. De koning die steeds meer macht naar zich toe trok ten koste van Kerk en adel. Bolesław die in 1076 gekroond was begon aanvankelijk coulant en verkreeg al snel de bijnaam de Gulle. Een buitenechtelijke affaire leidde het conflict met Stanisław, de bisschop van Krakau in. Ook al speelde er meer zoals de politieke toenadering van Bolesław tot Moskovië wat niet in goede aarde viel bij de Poolse adel. Niettemin was de ontrouw al reden genoeg voor excommunicatie. In een woedeaanval geeft de koning dan in 1079 opdracht om de bisschop om te brengen. Er bestaat een bron waarbij Bolesław het zwaard zelf ter hand neemt maar regisseur Lesiewicz kiest voor de meest gangbare weergave.

Eigenlijk wordt er tussen de regels door ook partij gekozen voor de koning, de staat en tegen de bemoeizuchtige bisschop. Wat naar communistische maatstaven wel te begrijpen is. Bolesław die na de moord de bijnaam Śmiały, de Stoute verkreeg zien we in een open einde te paard wegvluchten naar Hongarije. Dat hij een paar jaar later zal worden vergiftigd door zijn tegenstanders wordt de kijker niet verteld.

Doordringende documentaire geproduceerd door ARTE met een erg prettige voice over. Scènes uit Wajda's Katyn mogen ook niet ontbreken natuurlijk. Onthutsend vond ik het toegeven van Churchill tijdens de Conferentie van Teheran in 1943 aan de eisen van Stalin om de afspraken uit het Molotov-Ribbentroppact na het verslaan van nazi-Duitsland te respecteren. De Britse premier liet Polen achteloos opschuiven naar het Westen door het verplaatsen van een van drie luciferstokjes. Mede daardoor bleven de massagraven lange tijd verborgen.