Opinions

"Polen hat heute Nacht auf unserem eigenen Territorium auch mit bereits regulären Soldaten geschossen. Seit 5.45 Uhr wird jetzt zurückgeschossen! Und von nun ab wird Bombe mit Bombe vergolten!"

Adolf Hitler was naar verluidt erg nerveus voordat hij deze bekende redevoering hield op 1 september 1939. De provocatie van Gleiwitz die de aanval van het Derde Rijk op Polen moest rechtvaardigen en inmenging van Engeland en Frankrijk diende te weerhouden. In die zin was de valse vlag operatie maar ten dele een succes. Je vraagt je dan ook af waarom dit toneelstuk zo gründlich opgevoerd moest worden.

Ik kan verder weinig meer toevoegen aan deze Oost-Duitse film die ik wat artistiek camerawerk betreft erg kan waarderen. De Poolse versie uit 1979 is veel meer in de stijl van een documentaire met iets meer achtergrond en ook de aanwezigheid van de Führer zelf. Propagandistisch is de Oost-Duitse film allerminst. Het team SS'ers wordt geportretteerd zoals ze waren. Wat historische correctheid betreft valt er ook weinig op aan te merken. Ik mis wel wat Poolse uniformen tijdens de overval en vermoedelijk werd er geen Duits meer gesproken. Het bericht op de radio werd louter in het Pools uitgezonden en niet in beide talen.

De soundtrack is soms bizar en nadrukkelijk aanwezig maar stoort niet.

De regisseuse maakt er een potje van. De Haganah die het vuile werk van de Irgun milities opknappen? Je moet maar durven. Propaganda en geschiedvervalsing tot en met. Niet onaardig uitgevoerd maar wat heb ik daaraan.

Een Palestijnse regisseur die het aandurft om een film over 7 oktober te maken dat zou wat zijn.

Deze is inderdaad beter te doen dan Der ewige Jude. Geen antisemitische nazipropaganda dit keer. Minder propagandistisch is het allerminst. De propagandafilm opent schaamteloos met het nepnieuws dat de Duitsers de Poolse aanval op 1 september 1939 hebben afgeslagen en nu terugschieten. We zien de historische beelden van de beschietingen door het Duitse oorlogschip de Schleswig-Holstein en de aanval op het postkantoor van Danzig. Het begin van de Tweede Wereldoorlog. Echt spectaculair wordt het overigens niet. Ondanks dat de Polen moedig weerstand bieden worden ze simpelweg overrompeld. De vertekende gezichten van de Poolse krijgsgevangenen laten de chaos van de eerste week goed zien. De Volksduitsers begroeten vanzelfsprekend met luid enthousiasme de bevrijders. En de Führerverering gaat zo ver dat Hitler als een Napoleon wordt voorgesteld in de Poolse Veldtocht. De propaganda tiert welig voort wanneer de leugenpers bericht over de verwoesting van de Zwarte Madonna van Częstochowa. Hetgeen niet het geval was al hadden de nazi's niet door dat ze met een copie te maken hadden ( het icoon was door de monniken veiliggesteld). Warschau werd al vanaf 1 september gebombardeerd wat de documentairemaker er niet van weerhoudt om de Polen de schuld te geven door het niet ingaan op het ultimatum om zo de burgerbevolking te sparen. Een goedlachse dikke Poolse officier is een wrange komische noot die de overgave op 28 september voltrekt.

Wat zie ik, nog geen stemmen voor Franz Schubert?

Wel, het Ave Maria loopt niet helemaal synchroon en tis wat langdradig en kitsch maar de muziek is wonderschoon. Mooi hoe Franzl op het einde dirigeert naar het laatste slotakkoord.