Opinions

Documentaire is, in een gerestaureerde versie van 2013, door de medewerkers van Soda Film Art uitgebracht en komt terug op de "Chris Marker Collection" uit 2014. Die bestaat uit 2 DVD's en 1 Blueray.
Bij de restauratie heeft Soda voor zo ver mogelijk geprobeerd te herstellen, wat door veroudering verloren is gegaan, maar niet te herstellen wat al aan "afwijkingen" in de oorspronkelijke documentaire zat door het gebruik van de apparatuur uit die tijd (1957) door Chris en zijn crew zelf.
Onder het eigen motto van Chris Marker: "do not believe more is better".
Lettre de Sibérie wordt Engels gesproken, niet ondertiteld, Russische spraak is Engels ondertiteld.


De titel van de documentaire vloeit voort uit de kreet "Ik schrijf u een brief uit een ver land" van Henri Michaux (1899-1984), een Franstalige Belgische schrijver, later tot Fransman genaturaliseerd. De film begint en eindigt met een verwijzing naar die tekst.


Met deze documentaire bewijst Chris Marker opnieuw zijn creativiteit. Kleur en zwart-wit worden afgewisseld, stukjes animatie worden toegevoegd (met een kort, maar opmerkelijk gastoptreden van Jerry - van het duo Tom&Jerry), toon is niet louter beschrijvend maar ook cynisch, persoonlijke mening van de regisseur wordt niet geschuwd.


De befaamde herhaalde scène met bus, wegwerkers en luxe (voor die tijd) auto in Iakoutsk is daar een voorbeeld van; drie verschillende commentaren begeleiden die herhalingen. Cynisme keert ook in andere onderdelen van de documentaire terug, zoals bij de beschrijving van de goldrush in Siberië, of in diverse losse opmerkingen. "The (Siberian) forest is made by the devil. He does a good job. The forest is bigger than America. Perhaps he made America as well"; of nog: "Siberia is a poor man sleeping on a mattress of gold".
Een buitenstaander zou misschien ten onrechte zeggen dat de documentaire uit serieuze en niet serieuze onderdelen is opgebouwd.


De documentaire is uiteraard wat gedateerd, maar geeft een goede indruk van Siberië uit die tijd en van het vakmanschap van Chris Marker. Daardoor nog steeds een prettige kijkervaring.

Meeslepende documentaire, die zo vol zit met herkenningspunten uit de films van Marlon Brando (1924-2004) en met intrigerende quotes dat je na afloop bijna opnieuw gaat kijken.

Zijn moeder was een alcoholist.

Zijn vader handelsreiziger, intimiderend, barfighter en eveneens alcoholist; iemand die alleen in geld dacht en eigenlijk verbaasd was dat een "lapzwans" als Marlon met "zo weinig capaciteiten" zo'n carrière wist op te bouwen.

De hypocrisie van (film)opnamen komt duidelijk naar voren als hij en zijn vader samen tijdens een interview voor de camera quasi amicaal grapjes zitten te maken.

Aan zijn opvoeding heeft Marlon een anti-autoritaire houding overgehouden, die hij positief heeft weten om te buigen naar zijn maatschappelijke betrokkenheid.

Zijn filmcarrière heeft hem gegeven wat hij zocht: vrijheid, met als bijbehorende citaten uit de documentaire "acting is surviving" en "people want to be like the person on screen". Die vrijheid vond hij ook terug op zijn atol Tetiaroa in Frans Polynesie. De liefde voor Tahiti werd gecombineerd met de opnamen van Mutiny on the Bounty (1962).

Een ander citaat uit de film, een motto met verwijzing naar de opvoeding in zijn eigen jeugd: "Doe het anders".

In zijn persoonlijke leven heeft hij met zijn eigen gezin helaas een aantal nogal forse downs moeten ondervinden.

Dat heeft alles bij elkaar zijn sporen nagelaten bij hem.

In de documentaire komt tevens zijn docente Stella Adler (1901-1992) van haar Conservatory of Acting in New York naar voren. Stella was verder een actrice en toneelspeelster. Op haar beurt is zij beïnvloed door haar mentor Konstantin Sergejevits Stanislawski (1863-1938), Russisch toneelacteur, toneelregisseur en theatertheoreticus. Invloeden van die twee moeten bij Marlon Brando terug te vinden zijn.

Ondanks het zware onderwerp, zuiver neergezet drama waarbij het betere spel duidelijk van Sotigue Kouyaté in zijn rol van Ousmane komt.

Helaas is hij al in 2010 overleden, vrij kort na uitkomst van deze film.

Brenda Blethyn heeft daarbij wel het nadeel dat ze de rol moet spelen van iemand, Elisabeth Sommers, die in eerste instantie in haar vooroordelen blijft hangen en pas langzaam daar bovenuit groeit. Zij laat zich in dit verhaal ook te sterk door haar emoties bepalen.

Het is duidelijk dat de Franse regisseur Rachid Bouchareb bewust voor een opvallend lengteverschil tussen de twee hoofdpersonen heeft gekozen. Daarmee wordt nogmaals onderstreept dat Ousmane (ook) met zijn gedachten boven die van Elisabeth uitkomt.

Bijpassende muziek, van de Franse componist Armand Amar en het Budapest Symphony Orchestra, voltooit deze film tot een goed geheel.