Opinions

Ondanks het algemene imago van meesterwerk onder het publiek, zijn critici altijd verdeeld geweest over Festen, met reacties variërend van 'beste' tot 'meest overschatte film van het jaar'. Ik hang daar een beetje tussenin. Inhoudelijk zit dit verhaal over verborgen schandalen en het verzwijgen daarvan tegenover de buitenwereld erg sterk in elkaar. Wanneer de speeches elkaar opvolgen, elk met een perfect afgemeten gevoel van nuance, zwarte humor (de ceremoniemeester is fantastisch) en onderdrukt zeer, val je als kijker van de ene verbazing in de ander, opbouwend tot een heerlijk dubieus einde.

Het sterke van Festen is vooral dat Vinterberg de kijker nooit aan het handje meeneemt. Moralistisch gezien handelen vrijwel alle familieleden zeer dubieus, maar dit oordeel mag de kijker zelf vellen. Of het 'morning after' ontbijt wel zo zuiver is... je mag het zelf bepalen.

Stilistisch gezien heb ik meer moeite met de film. Hoewel het Dogme principe ervoor zorgt dat Festen het karakter krijgt van een homemade familievideo en daardoor aan impact wint, zorgen de strak opgestelde regels er ook voor dat de film iets sterk geforceerds meekrijgt. Vinterberg heeft zich tijdens de opnamen andermaal in onmogelijke bochten moeten wringen om zijn visie op het scherm te brengen. Niet omdat er geen betere oplossing voorhanden was, maar omdat de Dogme Nazi's hem deze verboden. Dan streeft het zijn doel voorbij en krijgt het iets pretentieus.

Oke, dergelijke regels dwingen de regisseur tot inventief handelen, maar dat geforceerde straalt van Festen af en doet nadenken hoe hij eruit had gezien wanneer de Dogme regels slechts een lijstje richtlijnen waren geweest. Komt nog eens bij dat het acteerwerk wisselt tussen geniaal (Christian, vader en moeder) en theatraal geforceerd (andere familieleden). Het maakt het lastig beslissen of de uiteindelijke impact het wint van mijn frustraties, maar gezien de film blijft rondspoken doet Festen toch iets beduidend goed.

The Edukators is duidelijk een low-budget independent film, wat uitgestraald wordt door een zeker amateurisme. In de cameravoering; de editing; het acteerwerk; de dialogen; het plot, en met name de geforceerde plotwendingen. Ook het gebruik van uitsluitend Engelse songs in een Duitse film blijf ik raar vinden.

Dat amateurisme heeft meteen ook zijn charme, wat mooi samengaat met de jeugdige naïviteit van de hoofdpersonen. Hun idealisme, strijdend tegen (zoals zij het noemen) de kapitalistische dictatuur, is in de kern nobel, maar kent ook zo zijn tegenstrijdigheden. Met al hun fouten worden de hoofdpersonen menselijk en valt er achteraf voldoende te bediscussiëren. Zo zwart/wit is het allemaal niet.

Maar dat geforceerde in het plot gaat de film uiteindelijk parten spelen. De jongelingen maken irritant foute keuzes en verklaren dit via soms knullige dialogen om de film maar voort te stuwen, wat het meeleven en daarmee ook de spanning in de weg zit. Om nog maar te zwijgen over de 'verplichte' driehoeksrelatie, die de aandacht alleen maar afleid van de werkelijke boodschap. De laatste minuut haalt daarnaast een belangrijk punt weer onderuit.

Door het knullige van het geheel heb je nergens het idee naar een echt geweldige film te kijken, maar uiteindelijk is de leuze van het groepje ook hier van toepassing; alleen de sterke ideeën blijven overeind. De film is het sterkst tijdens de gesprekken over recht en onrecht in de wereld en de verantwoordelijkheid die bij de gewone mens ligt.

Deze algemene boodschap blijft dan ook hangen en werkt ergens motiverend, in ieder geval om te bespreken na afloop. Alles eromheen voelt aan als een wat onzorgvuldige maar gelukkig ook sympathieke kapstok die nu eenmaal gecreëerd moest worden om deze gesprekken aan op te hangen. 3*

Gruwelijk slecht vervolg op het toendertijd verfrissend sterke origineel. Door veel te ver door te slaan in de 'zelfbewuste knipogen' maken ze niet alleen zichzelf volslagen belachelijk, het is ook nog eens een belediging op het origineel. Is dit eigenlijk bedoeld als een parodie...?

Het ene 'ongeluk' volgt op het andere, wat zo overdreven is dat niets meer serieus te nemen valt. Totaal geen creatie van spanning, letterlijk enkel voor degenen die graag slachtoffers zo gruwelijk mogelijk dood willen zien gaan. De personages worden dan ook zo irritant en onsympathiek mogelijk neergezet. Maar ook die 'spectaculaire' kettingbotsing, wat iedereen zo geweldig vond, deed mij totaal niets.

Het einde sloeg echter alles, door zichzelf ook nog eens tegen te spreken. Verder is elk horrorcliche prominent aanwezig. Dachten de makers echt iets goeds af te leveren, of raffelden ze het bewust zo af?

Marc Forster levert met Finding Neverland een aardig maar wat stijfjes kostuumdrama af dat een redelijk beeld geeft van schrijver James Barrie. Hoewel onderhoudend, lukt het Forster echter niet om in de laatste akte de benodigde emotie op te wekken bij de kijker. Misschien omdat hij het zo hard probeert.

Winslet is goed en warm als altijd, maar hoewel Johnny Depp zich prima redt met het accent en karakter, concentreert hij zich meer op het technische acteeraspect dan dat hij enige emotionele verbintenis krijgt met ofwel zijn eigen personage ofwel die om hem heen. Zijn Barrie gaat hierdoor nooit leven, wat afstandelijk overkomt. Technisch is het een knap staaltje acteren, maar er is een chronisch gebrek aan charme.

De muziek van Kaczmarek kent ditzelfde euvel: prima composities, maar echte warmte of emotie roept het nooit op. Mede hierdoor neigt het einde sterk naar sentimentaliteit. Forster tikt uiteindelijk alle To-Do's van zijn lijstje af met een vakkundig biografisch drama tot gevolg (doet het voorspelbaar genoeg goed bij de Oscars), maar verder niets gedenkwaardigs.

Friday Night Lights trekt zich net boven het gemiddelde uit door treffend te tonen hoe een stadje sociale druk kan leggen op een stelletje 19-jarigen.

"I got straight A's... in football, 'cause nothing else matters" roept een scholier, zodat wanneer hij zijn knie blesseert hij zichzelf heeft klemgezet. Ook de filmsterstatus die de stad hen geeft is iets waar ze maar moeilijk mee overweg kunnen, terwijl de constant dronken vader van een van de spelers aantoont wat mogelijk ook hun toekomst is.

Uiteindelijk mondt het geheel uit in een standaard finale, en de epiloog die toont dat het toch wel goed met ze is gekomen gooit teveel water bij de wijn, maar de bizarre kant van sport is wat uiteindelijk blijft hangen.