Opinions

Zoveel films die zich afspelen tijdens de Tweede Wereldoorlog zitten in het collectieve geheugen, zo weinig over de Eerste Wereldoorlog. Dus is het een goede zaak dat Sam Mendes deze 1917 maakt. Op een gedurfde manier ook: in één lang shot worden we meegesleurd door de loopgraven, het niemandsland en de ruïnes. Je voelt de ratten over je heen kruipen, je ruikt de modder en het zweet, je ervaart de honger, de angst en de ontreddering.

Maar zo sterk als 1917 op visueel gebied is, zo zwak is het scenario. De twee protagonisten werken voor mij simpelweg niet. Ze hebben geen karakter, geen persoonlijkheid, geen 'vlees'. We komen ook nergens iets over hen te weten. Ze zijn enkel en alleen bedacht om de plot op gang te trekken, dus valt er ook moeilijk met hen mee te leven. Bovendien zijn McKay en Chapman als acteurs ook niet sterk genoeg om met hun tweetjes een film van deze afmetingen te trekken. Of ligt het vooral aan de gebrekkige dialogen die ze te debiteren krijgen? Als een generaal twee soldaten bij zich laat roepen, heb ik geen personage nodig dat verduidelijkt 'Oh, de generaal wil ons spreken! Dan gaat het vast over iets belangrijks!' Als twee Britse soldaten op geheime missie in een verlaten Duits kamp belanden en op een emmer kolen stuiten die nog aan het nasmeulen zijn, heb ik genoeg aan dat beeld om te beseffen dat de vijand nog niet lang vertrokken is en de spanning te voelen. Dan moet er geen personage zijn dat zegt 'Oh, een emmer kolen die nog nasmeulen! De Duitsers kunnen niet ver uit de buurt zijn!' Dit is een volwassen film over de absurdste periode van zinloos bloedvergieten uit onze aan absurde perioden van zinloos bloedvergieten niet arme wereldgeschiedenis, geen avontuur van Jommeke.

Een topfilm moet op alle fronten top zijn, visueel en inhoudelijk. 1917 laat me op mijn honger zitten. Zo jammer, zoveel kansen worden gemist. Een visuele tour de force, een narratief zorgenkindje.

Hm, toch gemengde gevoelens bij deze film. Visueel is het een meesterwerk. Die ruimteschepen, dat inktzwarte heelal, die kleuren, lichten, planeten en hun prachtige oppervlak, die badkamer op het einde, die baby in die vruchtzak, ... Stuk voor stuk fenomenale (soms zelfs héérlijk surrealistische) scènes die tot in het oneindige gekopieerd zijn (net als het gebruik van Strauss' Also sprach Zarathustra en de andere Strauss' Am die schöne blaue Donau). Maar net als bij zoveel andere visuele meesterwerken (WALL-E, Out of Africa, Dr. Caligari, ...), kon het verhaal mij nauwelijks boeien. Heel wat scènes worden onnodig lang uitgerekt en uitgesponnen, tot vervelens toe. De proloog met de apen, bijvoorbeeld, duurt véél te lang, er zitten heel wat onnodige stukken in. Ook al dat gedoe met HAL duurt véél te lang, de nodeloze dialogen in het ruimteschip op weg naar de maan, ... Het wordt te lang gerekt. En er had ook wat meer suspense in mogen zitten. Maar afgezien daarvan is dit een fenomenale film. Gemengde gevoelens, dus. Een terechte klassieker, die het vooral moet hebben van het visuele.