Opinions

One-Punch Man heeft na 8000+ stemmen op IMDB een 9.6. Is je interesse al gewekt?

Oké, oké, die 9.6 is erg overdreven, en over een jaar zal het gemiddelde vast 0.5-1.0 punt lager liggen. Maar dat betekent niet dat de serie geen goed cijfer verdient. Dat verdient het namelijk welzeker.

De protagonist van One-Punch Man is Saitama, een man die zo sterk is dat hij iedere vijand in één klap kan verslaan. En dat levert een erg komisch resultaat op: waar een serie als Dragon Ball Z bij wijze van spreken een half seizoen besteedt aan het introduceren van Frieza's staart wordt een vijand van vergelijkbare stature er hier in een paar afleveringen doorheen gejast - als het niet een paar minuten is.

Daardoor ligt het tempo van de serie enorm hoog, en dat zorgt ervoor dat het zelden verveelt. En het is ook gewoon een grappig uitgangspunt omdat het zo onorthodox is. Als een gevecht langer duurt komt dat hoogstens doordat andere helden het gevecht aangaan met de vijand. Maar als Saitama het gevecht aangaat, dan is het zo voorbij. Met biografische monologen heeft hij ook weinig geduld.

En de vormgeving is ook niet onaardig. De animatie is zeker niet revolutionair, maar is adequaat, en de actie is heerlijk over the top. De muziek is bovendien verrassend sterk. Af en toe komt er een onnozel popliedje voorbij, maar over het algemeen is de muziek erg passend, en effectief.

De keerzijde van het uitgangspunt is natuurlijk echter dat de vijanden over het algemeen weinig dreiging uitstralen. De enige manier waarop ze kunnen tonen hoe sterk ze zijn is eigenlijk door tegen andere personages te vechten (want Saitama is zo met ze klaar), en zelfs dat gebeurt niet altijd. Daardoor vraag ik me af hoe lang het vermakelijk zal blijven. Maar vooralsnog vind ik het een leuke frisse wind.

Een briljante serie is het niet, en de personages en humor zijn soms wat flauw, maar door het hoge tempo, het frisse uitgangspunt en de spectaculaire actie vermaak ik me er vooralsnog uitstekend mee. 3.75*

Uiteindelijk stelde de serie me toch enigszins teleur.

Zoals bekend beviel de eerste helft van de serie, waarin hoofdzakelijk de wereld van Watchmen en haar personages worden opgebouwd, mij prima. Die wereld voelt meestal als een logisch voortvloeisel uit die in de comic en het behoudt dezelfde kritische inslag, maar tegelijkertijd slaagt de serie erin om een frisse wind in de comic te blazen door zich te richten op de hedendaagse context met haar eigen problemen. Daarnaast zijn de nieuwe personages sympathiek en is dit in audiovisueel opzicht zeker één van de sterkste series van dit jaar, met een hoop sfeer voor een superheldenserie en een behoorlijk aantal memorabele scènes.

Maar zoals bjorn hierboven al suggereerde maakt de serie dat potentieel niet helemaal waar. Zo zijn er een hoop thema's die potentieel interessant zijn - zoals de politie met maskers en meer in het algemeen de gevaren van het verhullen van je identiteit - maar waar verder weinig mee gedaan wordt, en voor een kritische superheldenserie heeft Watchmen bar weinig te zeggen over, wel, superhelden. De nadruk ligt vooral op racisme, en hoewel dat in potentie best een interessante invalshoek kan zijn (zwarte superhelden zijn er ondertussen wel een aantal, maar reflecties over de plaats van ras in het superheldengenre zie je niet veel) had ook daar mijns inziens een stuk meer uit gehaald kunnen worden.

Ten eerste gaat er wat mij betreft wat te veel aandacht uit naar de geschiedenis van het rassenconflict en te weinig naar de invloed van ras in de huidige context: dat in het verleden niet-blanken schandalig werden onderdrukt weten we allemaal wel - veel interessanter, wat mij betreft, is wat voor invloed ras heeft in onze moderne samenleving, maar daarover heeft de serie naar verhouding weinig te zeggen. En daarnaast is de benadering vaak veel te zwart-wit: in de comic waren de schurken getroubleerde individuen die vaak nobele doelen hadden maar die op een obsessieve en autoritaire manier nastreefden. Dat was interessant. Maar hier zijn het primair hatelijke clichés (de koekoeksklanleden) die weinig diepgang hebben of herhalingen van oude trucjes (Veidt neemt zijn oude rol weer in, en zijn dochter treedt in zijn voetstappen).

En dat brengt me - ten slotte - bij het einde. Ook dat mist mijns inziens de ambiguïteit van de comic. Het einde van de comic zette je aan het denken: over de autoritaire en narcistische methodes van superhelden, en over welke middelen gerechtvaardigd zijn om een nobel doel na te streven. Maar dit einde mist mijns inziens de nuance daarvoor: de racistische baddies worden genadeloos afgeslacht en niemand zal daar een traan over laten, Trieu wordt in een paar ogenblikken verslagen door een simpel trucje van haar vader, en even later gaat ook hij aan zijn overmoed ten onder. De good guys winnen, de bad guys zijn verslagen en het hoofdpersonage wordt de opvolger van Dr. Manhattan, met daarbij de suggestie dat zíj die vermogens wel zal gebruiken om de wereld te verbeteren (zonder daar vraagtekens bij te zetten). De morele complexiteit van de comic is ver te zoeken, en dat is gewoon jammer. Watchmen moet je aan het denken zetten, en daar slaagt deze serie onvoldoende in: daarvoor mist het helaas de nodige complexiteit en nuance.

Kortom: Watchmen had mijns inziens absoluut het potentieel om een topper in het genre te zijn, maar uiteindelijk weet het dat potentieel niet helemaal waar te maken. Het is een solide serie met veel stijl en een interessante wereld, en over het geheel genomen heb ik me prima met de serie vermaakt, maar het mist de morele complexiteit, scherpte en variatie om echt een grootste indruk achter te laten. 3.25*

Bijzondere serie.

Ik hou niet van misdaadseries. Het is moeilijk om er precies je vinger op te leggen waarom, maar ze liggen me gewoon niet. Misschien heb ik te weinig voeling met misdaad: ik ben nog nooit slachtoffer geweest van een serieuze misdaad en ervaar misdaad als een vrij marginaal aspect van het menselijk bestaan, iets wat amper speelt in mijn dagelijkse leven, en de hebzucht die er aan ten grondslag ligt aan - dat verlangen om altijd meer te hebben, nooit tevreden te zijn met wat je hebt - is mij grotendeels vreemd. Of misschien staat het beeld van de jacht op een "predator" te ver af van mijn neiging om daders te humaniseren, om te proberen om ze te begrijpen in plaats van ze af te schilderen als monsters die moeten worden gestopt.

Maar wat de precieze reden ook is: misdaadseries liggen me niet. Aangezien The Wire een misdaadserie is heb ik het daardoor - ondanks de lovende kritiek - lange tijd laten liggen. En deels was dat een terechte beslissing. Misdaad (specifieker: drugscriminaliteit, en de aanpak en oorzaken daarvan) is nu eenmaal het hoofdonderwerp van deze serie, en een groot deel van deze serie volgt het kat- en muis-spel tussen de politie en de gangs. Daar loop ik niet warm voor, dus het was voor mij soms moeilijk om door de serie heen te komen. Misdaad is mijn genre niet, dus een misdaadserie zal nooit mijn favoriete serie worden.

Maar The Wire is gelukkig geen gewone misdaadserie, en heeft zoveel meer te bieden dan simpele kat- en muisspelletjes. Wat mij vooral bij zal blijven van deze serie is niet de spanning, actie of sfeer, maar het ontzettend veelzijdige beeld dat het schetst van misdaad in de ghetto's. De gangleden worden (meestal) niet neergezet als monsters, maar zijn mensen die gangs als de snelste en meest realistische kans zien om de sociale ladder te beklimmen vanuit een vrijwel kansloze uitgangspositie. Misdadigers zijn geen simpele monsters die moeten worden uitgeroeid maar zijn onvolmaakte mensen die door slechte omstandigheden waarvoor vele partijen verantwoordelijk zijn gestimuleerd worden om voor het verkeerde pad te kiezen.

Dat uitgangspunt is het meest expliciet in het vierde (en mijns inziens beste) seizoen, waarin een groep kinderen gevolgd wordt. Dan zie je dat de scholen een ontzettend laag niveau hebben en hun financiële positie noodzakelijkerwijs vaak prioriteren boven het onderwijzen en (her)socialiseren van beschadigde jeugd. Je ziet de alomtegenwoordigheid van harddrugs, de gebroken gezinnen zonder vaders, met moeders die hun kinderen pushen om geld te verdienen op straat. Je ziet hoe weinig ze de politie en overheid vertrouwen - zo weinig dat ze liever een drugsbaas om hulp vragen dan een overheidsinstantie om hulp te vragen. Je ziet hoe lastig het is om een degelijke baan te krijgen, en hoe vervreemd ze zijn van van de omgeving die voor ons als "normaal" geldt. En je ziet hoe iedereen - de scholen, de politie, de overheid - de kinderen opgeeft, en hoe iedere poging om de status quo te veranderen gefrustreerd wordt. In The Wire zijn de criminelen geen monsters maar mensen, daders maar ook slachtoffers, en dat is knap.

Dat onvermogen om de status quo te veranderen is trouwens een tweede thema in de serie. Door alle seizoenen heen schetst The Wire hoe dysfunctioneel de Amerikaanse instituties zijn, en hoe iedere poging om ze te hervormen door mensen met strijdige belangen wordt tegengehouden. Bij de politie wordt meer waarde gehecht aan het presenteren van mooie (maar misleidende, of zelfs onjuiste) statistieken en symptoombeleid dat bevredigend is (arrestaties van kleine spelers, de straatdealertjes van de hoeken jagen, de jeugd een pak op de broek geven omdat ze brutaal zijn) dan aan het langzame, moeilijke werk met onzekere uitkomsten waarmee de grote spelers of de onderliggende problemen worden aangepakt. En iedere poging om dat te veranderen stuit op tegenstrijdige belangen of onwil. De burgemeester wil mooie statistieken om de verkiezingen te winnen. De bazen willen mooie statistieken om hún bazen te plezieren en daardoor hun promotie veilig te stellen. En iedereen die niet gehoorzaam is wordt eruit gewerkt. Daarnaast vinden de politiemannen zelf het "echte" politiewerk maar lastig en onbevredigend. Dus verandert er niets. Bij de scholen idem dito. De politiek wil goede cijfers kunnen presenteren en verbindt om die reden de financiën voor scholen aan die statistieken. Dus het management van die scholen zet de leraren onder druk om goede testscores te presenteren, en als ze niet gehoorzamen verliezen ze hun baan. Met de leerlingen - die zo amper iets leren - als collateral damage. Bij het nieuws wordt meer belang gehecht aan publiciteit en verkoopcijfers dan aan journalistieke integriteit en kwaliteit. In de politiek moeten politici zoveel "bowls of shit" naar binnen werken die hun idealen ondermijnen en zijn er zoveel tegenstrijdige belangen dat zelfs idealistische politici na verloop van tijd opteren voor cynisme en zelfbehoud. En zelfs in de misdaad is iedere poging om de drugshandel humaner te maken - meer een kwestie van bedrijfsvoering dan van moord, geweld en repressie - tot falen gedoemd.

En met dat pessimistische beeld eindigt de serie uiteindelijk. Sydner volgt in de voetstappen van McNulty als boze politieman die de status quo trotseert, Marlo volgt Stringer Bell op als zakenman die gedoemd is tot falen, Michael volgt Omar als outsider in de misdaadwereld, Carver volgt Calvin op als "old school" politieman die gewaardeerd wordt maar nooit echte macht zal worden gegeven, Carcetti wordt net als Royce een echte beroepspoliticus die meer waarde hecht aan zijn carrière dan aan het realiseren van zijn idealen, Dukie volgt Bubbles op als drugsverslaafde met een goed hart, Valchek volgt Burrell op als weinig capabele maar politiek vaardige politiebaas, Slim Charles volgt Avon op als gangleider, en ga zo maar door. Het beeld dat geschetst wordt van de Amerikaanse samenleving is dat van een vicieuze cirkel waarin niets verandert en iedere poging tot verandering door de cirkel wordt opgeslokt of uitgespuugd.

Hoe vaardig dat beeld gepresenteerd wordt is knap, maar een beetje frustrerend is het wel. Er is mijns inziens namelijk welzeker hoop op verandering. In een behoorlijk aantal staten zijn drugs bijvoorbeeld al gelegaliseerd en de symptomatische en vaak racistische politie-aanpak ligt (of lag?) onder een vergrootglas. Verandering gaat langzaam en met elke twee stappen vooruit worden vaak één of twee stappen terug gezet, dus scepticisme over vooruitgang is gerechtvaardigd. Maar The Wire is wel érg pessimistisch, en het was mijns inziens beter geweest om op zijn minst te hinten dat langzame vooruitgang welzeker mogelijk is.

Maar over het algemeen is The Wire een erg fascinerende serie. Misdaad is mijn genre niet, en zal dat waarschijnlijk ook nooit worden, maar deze sociologische benadering van het genre, waarin een veelzijdig, ambitieus en realistisch - zij het ook wat pessimistisch - beeld geschetst wordt van de problematiek en alle personages gecompliceerde mensen zijn in plaats van eendimensionale monsters of helden ligt mij een stuk beter dan de gangbare producten. Een dikke 3.5* is deze serie dus absoluut waard. Erg boeiend.