Opinions

Tantura was een Palestijns dorp aan de kust van nu Israël, ten zuiden van Haifa. Tijdens de Nakba heeft hier een massaslachting plaatsgevonden van de bewoners door de Alexandroni Brigade van wat toen nog de zionistische strijdgroep was, maar wat later het Israëlische leger zou worden, met ergens tussen de 'tientallen' en ongeveer 250 doden. De etnische zuivering werd gecomplementeerd door de overlevenden te deporteren en, wat later, het dorp af te breken.

De Joods-Israëlische historicus Teddy Katz van de universiteit van Haifa schreef hier in 1998 een scriptie over, met keurig op tape vastgelegde interviews met daders en overlevenden. Er is ook wat aanvullend documentair bewijs, maar niet veel. Katz kreeg een 9,7 voor de scriptie. Aanvankelijk ging de scriptie in de bibliotheek en gebeurde er niet veel. Maar een aantal jaar later kwam een journalist op het spoor van de scriptie, publiceerde erover, wat leidde tot een grote, gecoördineerde actie Katz en zijn reputatie kapot te maken. Dat lukte, ook omdat de veteranen coördineerden om hun verhaal bij te stellen.

In 2022 kwam deze documentaire uit, die de zaak weer oprakelde. Het is een Israëlische documentaire en de nadruk ligt dan ook op de pogingen tot witwassen van de geschiedenis van de staat Israël, in het bijzonder de Nakba, en het ondermijnen en tegenwerken van historici die de waarheid boven willen krijgen. Schwarz doet dit goed en bouwt duidelijk en gestructureerd zijn casus op hoe Ben Gurion al meteen besefte dat dit een belangrijk project was voor legitimatie van de staat Israël, dat nu nog steeds voortduurt.

(Gezien op Prime)

Voor het eerst deze Scorsese klassieker in de bioscoop gekeken. Beetje lastig om hier nog iets over te zeggen wat niet al gezegd is, maar wat me opviel:

- In mijn hoofd had deze film echt die typische jarenzeventig Eastman Color look, met van die beetje matte kleuren. Dat klopt wel voor de dagscenes, maar de film speelt zich natuurlijk vooral 's nachts af en dat is het juist allemaal heel verzadigd en contrastrijk.

- Duidelijk ook echt in New York opgenomen, zo te zien tijdens zo een beruchte hete zomer.

- Scorsese overtuigt al acteur. Harvey Keitel dan weer niet.

- In mijn hoofd is dit de ultieme bozewittemannenfilm geworden, maar daar is Travis Bickle ondanks zijn behoefte "de stad schoon te maken" toch net te raar voor. Dat rare wordt heel ver doorgevoerd, tot die voor een alcoholistische oud-marinier heel aparte voorkeur voor perziklikeur als favoriete drank. Maar dat maakt hem dan weer geloofwaardiger als zo een soort lone wolf met heel idiosyncratische ideeën. Ook omdat Scorsese en Schrader heel ruim de tijd nemen het karakter neer te zetten en Robert DeNiro daar natuurlijk ook op zijn methods heel erg in ging duiken. Ik voelde ook wel connectie met echte types. Uiteraard John Hinckley die man die na het zien van Taxi Driver Reagan probeerde te vermoorden om indruk te maken op Jodie Foster, maar ook, meer recent, die man die Charlie Kirk heeft vermoord. Als ik het zo lees, is het een combinatie van de spoken in het hoofd van Paul Schrader, gecombineerd met Arthur Bremer, de man die in 1972 de pro-apartheidspoliticus George Wallace heeft neergeschoten, plus nog wat dingen die DeNiro erin gestopt heeft.

(Gezien in FilmHallen.)

Tijdreis- en vooral tijdlusfilms zijn altijd welkom bij mij. Dus de Japanse animatiefilm The Girl Who Leapt Through Time (originele titel: Toki o Kakeru Shōjo) uit 2006 die nu in gerestaureerde versie draait (volgens mij niet eerder in Nederland in de bioscoop uitgebracht) maar eens met een bezoek vereerd op de dag van WK-wedstrijd Nederland-Japan. (Deze recensie is een beetje vertraagd.)

De titel moet je letterlijk nemen: hoofdpersoon Makoto moet daadwerkelijk springen om door de tijd te reizen. Dat doet ze meestal niet voor belangrijke zaken, maar ten behoeve van highschool drama. Maar de inzet wordt wel steeds hoger.

De charme van deze film zit vooral in het karakter van de hoofdpersoon Makato, een tomboy en tekstboekgevalletje ADHD. Makato is lekker rommelig en spontaan en komt erg overtuigend als een echt tienermeisje over. De karaktereigenschappen geven ook de mogelijkheid voor veel kleine grapjes, die bijna allemaal goed aankomen. Door dit alles was ik vrij zeker dat deze film door een vrouw geschreven moest zijn. Dat blijkt te kloppen: het is van Satoko Okudera, die ook het script schreef voor Moving uit 1993, die in Nederland vorig jaar ook met jaren vertraging alsnog werd uitgebracht en goede recensies kreeg voor de weergave van het leven van een tienermeisje. Maar het boek waarop Toki o Kakeru Shōjo is gebaseerd is van Yasutaka Tsutsui, ook verantwoordelijk voor het boek Paprika, één van de absolute klassiekers van de Japanse animatie.

Een ander goed punt is de animatie. Die is een combinatie van een verzorgde, maar vrij standaard Japanse stijl afgewisseld veel wat meer schetsmatige elementen. Toki o Kakeru Shōjo heeft daardoor een lekker schwung. De stijl past ook goed bij het karakter.

Het plot is wat minder; dit is zo een tijdreisfilm die zichzelf langzaam in de knoop draait in zijn eigen complexiteit. Het is niet dodelijk voor de film, maar uiteindelijk zijn het daarom wel meer de sfeer en karakterisaties die de film overeind houden dan het verhaal. Ook worden we getrakteerd op wat van die tandglazuur vernietigende sentimentele ballads die helaas vaker opduiken in Japanse animatie.

(Gezien in Lab111)

Leuke ouderwetse mainstream misdaadfilm. Een aanrader voor wie bijvoorbeeld vorig jaar Roofman ook al een verademing vond tussen alle vervolgen en reboots vol computeranimatie. Gemaakt door nota bene de regisseur van Navalny.

Niki (Leo Woodall) is een voormalig pianowonderkind dat is getroffen door de oorziekte hyperacusis, waarbij je extreem gevoelig wordt voor geluid. Nu is hij pianostemmer in dienst bij oude rot Harry Horovitz (Dustin Hoffman), dé vakman in New York. Hij is ook een soort pleegvader voor Niki, op een typische "oude joodse New Yorker met het hart op de tong"-manier. Zo koppelt hij Niki, die door zijn ziekte een beetje in een isolement zit, aan de getalenteerde compositiestudente Ruthie (Havana Rose Liu). Dan krijgt Harry een beroerte (denk ik?) en blijkt dat hij gestopt is met het betalen van zijn premies voor Medicare omdat hij het ergens niet mee eens was. Maar Niki heeft bij een klus 's avonds in een enorme villa last van geboor en dat blijkt een bende Israëlische dieven. Niki kan de kluis die ze open willen breken openen op het gehoor (luisteren of de pin in het mechanisme valt), wat hem op een aanbod van de bende komt te staan, wat hij aanneemt om Harry te helpen. Alleen samenwerken met zware criminelen is nooit een goed idee.

Dit is allemaal vlot gemaakt (107 minuten en er zit ook een ouderwetse montage in om een stukje vooruit te gaan in de tijd!), met lekkere dialogen en af en toe ook wat spanning. Geen grote actiescenes, gewoon mensen die onder schot worden gehouden. Zelfs het romantische subplot, meestal toch het zwakke punt in dit soort films, is overtuigend, zowel door hoe het geschreven is (overtuigende link door de muziek) als door de acteurs. De muziek van Marius De Vries (recent ook musical The End), gezien het onderwerp van de film bijna een extra rol, is ook goed. Ook veel jazzklassiekers - Harry is een jazzliefhebber - en nog een rolletje voor Herbie Hancock als favoriete klant.

Leo Woodall kende ik nog niet, maar ik zie dat hij al behoorlijk aan de weg getimmerd heeft met een grote rol in die laatste Bridget Jones film en Nuremberg. Ik vond hem hier goed gecast. Hij heeft voor mij wel een beetje de vibe van de vroege Ryan Gosling van Place Beyond the Pines en Drive. Liu is ook een prima chique pianiste die valt voor de mysterieuze zwijgende bad boy die muzikaal begaafd blijkt te zijn. Lior Raz is ook prima gecast als bendeleider Uri. Als er weer eens verkiezingen zijn in Israël en ze gaan een hardcore Nethanyahu-stemmer interviewen, dan komen ze vaak uit bij een gast met veel gouden kettingen op het strand van Tel Aviv met een pot bier in de ene en falafel in de andere hand. Vaak heten ze ook echt Uri, dat lijkt een soort Israëlische versie van het Amerikaanse Vinnie of Nederlandse Maikel te zijn. Zo speelt Raz hem.

Maar de grote ster is toch de bijna 90-jarige Dustin Hoffman. Geen grote rol qua schermtijd, maar wel echt zo een bijrol die de hele film overneemt. Je bent een grote filmster of je bent het niet.

Het script had wel nog even bijgepunt moeten worden, want er hangt te veel af van enorme toevalligheden in en er zijn te veel dingen waarvan je denkt: "Waarom gaat dat zo?" en "Waarom wordt dit geen probleem later?" Absoluut gehoor en talent voor het luisteren naar kleine geluidjes in een slot lijken me bijvoorbeeld toch echt twee heel verschillende gaven die beiden dan weer niets van doen hebben met hyperacusis. En zo zijn er meer dingen. De opeenstapeling van dat soort zaken maakt dat de film aan het einde nogal in elkaar zakt. Jammer, want zo zakt Tuner van potentiële kraker naar 'leuk entertainment'.

(Gezien in Cinecenter)