Opinions

Ongeloofwaardig verhaal wordt uiterst knullig geacteerd waarna alles wordt omlijst met vreselijke filmmuziek. Absoluut geen film om veel woorden aan vuil te maken.

Dit is mijn tweede Anderson-film. Ook nu weer wordt het thema kapitalisme en religie op de korrel genomen. In One battle after another was nog enige lichtvoetigheid te bespeuren, zoniet in deze loodzware film. Het is van begin tot end allemaal kommer en kwel.

Anderson verhaalt over de botsing tussen het meedogenloze Amerikaanse kapitalisme en religieuze corruptie en hypocrisie. De film laat zien hoe extreme hebzucht en de weigering om liefde toe te laten iemand volledig kunnen uithollen, tot er aan het einde letterlijk alleen nog maar waanzin en bloed over is. De hoofdpersonen bezitten klinkende bijbelse namen en vertegenwoordigen dientengevolge ook de achterliggende diepere betekenis, Daniel, Eli, Paul, Maria etc. Letterlijk vertaald betekent Plainview zoiets als "in het volle zicht" of "duidelijk zichtbaar", duidend op het karakter van de protagonist. Zijn ware aard ligt in het volle zicht: Daniel Plainview liegt niet echt over wie hij is voor de kijker. Vanaf de allereerste scène is het volkomen duidelijk dat hij een meedogenloze, kille man is die gedreven wordt door pure hebzucht.

Net als de zonen van de Bijbelse Eli, gebruikt Eli Sunday religie niet uit pure vroomheid, maar als een instrument om macht, status en geld te vergaren. Hij manipuleert zijn volgelingen met theatrale uitdrijvingen en emotionele chantage.

Dat klinkt allemaal interessant. Ware het niet dat de film op geen enkele wijze mij wist te vermaken. Het is een donker verhaal dat overloopt van misantropie en naargeestigheid. Ik kon me gedurende de film met geen enkel personage vereenzelvigen. Ook vroeg ik me steeds af waarom deze film uberhaupt bestaat, anders gezegd, waarom wil iemand heel erg graag deze film maken. Toegegeven, het ziet er allemaal erg fraai uit en er wordt goed geacteerd. Maar, het boeide me voor geen meter. Net zoals one battle after another.

Gig Young speelt de monumentale rol van organisator van dansmarathons ten tijde van de grote depressie in de jaren dertig van de vorige eeuw. Deze Rocky Gravo, de zoon van een gebedsgenezer beseft dat het publiek en niet de winnaar van de dansmarathon op één moet staan. Alles draait om de show en het vermaak ten koste van de dansparen die moegestreden afvallen tot er uiteindelijk één winnend koppel overblijft. De hoofdprijs, 1500 dollar blijkt bij nader inzien een schijntje want het winnend koppel moet alle gemaakte onkosten vergoeden en dus blijft er bijna niets van dat bedrag over.

Pollock koos Gig Young omdat deze alcoholproblemen had. Gravo is vergane glorie die zijn kost verdient over de rug van anderen. Young heeft in 1978 een einde aan zijn leven gemaakt nadat hij zijn dertig jaren jongere vijfde vrouw van achter een kogel door haar hoofd joeg Deze daad komt akelig dichtbij de eindscene van They shoot horses dont they? waarin de danspartner van Gloria op haar verzoek een kogel door haar hoofd schiet.

They shoot horses dont they? is een deprimerende film met een slechte afloop over door het leven gebutste mensen die voor geld en glorie als het moet zichzelf de dood in dansen ter vermaak van de gegoede burgerij die hunkert naar een verzetje in moeilijke tijden.

Het was even doorbijten maar pas na de scene's gedateerde CGI van prehistorische dieren begon de film vat op me te krijgen. Deze verrassende film is impressionistisch en experimenteel opgebouwd, met weinig traditionele plotstructuur.
Voice-overs, poëtische beelden en een nadruk op sfeer en emotie in plaats van een lineaire vertelstructuur. Deze persoonlijke herinneringen van Jack O'Brien en zijn familiegeschiedenis worden afgewisseld met beelden van de kosmos: de oorsprong van het universum, de Big Bang, de vorming van de aarde, de evolutie van leven en de natuurlijke wereld. Tegen deze achtergrond acteren de familieleden langs patriarchale en matriarchale structuren die evolutionair zijn vastgelegd tijdens die grote gebeurtenissen. Vragen over God, lijden, onschuld en de menselijke conditie zijn de centrale thema's.

(Er wordt beweerd dat er 600.000 meter film is geschoten (350 uur beeldmateriaal).
Net als bij veel andere films van Malick werkten er "teams van editors aan verschillende versies, waarbij volledige verhaallijnen tijdens het post-productieproces werden gevonden en weer verworpen." Malick paste "onorthodoxe methoden toe bij het monteren van de film". Een van de editors van de film, Billy Weber, verklaarde: "Terry is bereid alles te proberen. Absoluut alles. Soms knipten we een personage uit een scène, of verwijderden we alle dialoog uit een scène, gewoon om te zien of het werkte. En als je een tijdje met hem hebt gewerkt, kun je dat zelfs proberen zonder het hem eerst te vragen. Hij staat zeer open voor alles wat je voorstelt." Dit omvatte ook het betrekken van filmstudenten van de USC (University of Southern California) en de University of Texas, evenals stagiaires, bij het montageproces.)

Het talent Verhoeven schudt de Nederlandse filmwereld beginjaren 70 wakker met een gewaagde verfilming van Wolkers gelijknamige boek. Hauer is de getormenteerde, vitale kunstenaar: rauw, creatief en gedreven door oerdrift. Van der Ven is de , kinderlijke “droomvrouw” met rood haar, die schoonheid, sensualiteit en kwetsbaarheid belichaamt. Erotische energie botst met ziekte, rottend voedsel en dood. De Turkse vrucht zelf is het vluchtig genot zelf dat leidt tot verval.

Het scenario van Soeteman is beeldend doeltreffend maar ontbeert goed (interessant) geschreven dialogen. Hauer en Van der Ven zijn geknipt voor hun rollen, helaas ontkomen zij er niet aan dat uitgesproken teksten hier en daar een beetje toneelachtig uit de mond rollen. Turks fruit is overwegend een sterke film met enkele mindere scene's, zoals de onthulling van een kunstwerk bij het ziekenhuis, maar heeft de tand des tijds glansrijk doorstaan. Een film met impact, destijds, maar die ook nu nog het bekijken waard is. Een tijdsdocument over de jaren 70, met een nog roomblanke bevolking, dus zonder brocollistruikjes en hoofddoekjes.