Log

Een absoluut juweel van vooroorlogse filmkunst, waar ik met plezier en bewondering naar heb zitten kijken. Geen moment gestoord dat dit een 'zwijgende' film was, de schaarse teksten doen het wel. Al snapte ik eigenlijk niet veel van de onderlinge verhoudingen tussen die twee jongens/mannen en die twee meisjes. Wie kende nu wie? Maar dat doet er ook niet zoveel toe. Ze zijn gezellig naar het strand, waar de onderhuidse spanningen regelmatig boven komen drijven.

Maar wat maakt deze film zo bijzonder? Dat deze na bijna honderd jaar nog zo fris en herkenbaar is. Want ook nu gaan gezinnen, vrienden, stelletjes op een mooie zondag naar het strand, naar een meertje of naar de bossen. Recreëren. Maar dat was toen nog niet zo gewoon. Het is het beeld van de grote stad, de drukte van het verkeer, de bedrijvigheid in de winkels, mensen op weg naar hun bestemming. Maar niet deprimerend, eerder opgewekt. En zondags was het tijd voor een verzetje.

Wat de film ook fascinerend maakt, we zien het vooroorlogse Berlijn in volle glorie: de winkelstraten, de U-Bahn, de stations, de kleding van de mensen, Unter den Linden, de Brandenburger Tor, en zelfs een glimp van de Rijksdag. Alles ademt optimisme, vrolijkheid, vooruitgang. De economische crisis van de jaren dertig had nog niet toegeslagen en Duitsland was nog een democratie. Zo moet het geweest zijn en daar zijn niet veel beelden meer van. Prachtig hoe deze sfeervolle beelden zijn verweven met het leven van gewone mensen.

Ik kende deze film helemaal niet. Daarom de recensies van Theunissen en joolstein met belangstelling gelezen. Goede film, vond ik ook. Het lijkt een redelijk accuraat beeld van wat zich destijds heeft afgespeeld in dat grensstadje. Bij vlagen zelfs spannend, met verzorgde fotografie. Mooi die beelden van die bijna uitgestorven autowegen, die Hitler had laten aanleggen om zijn troepen te kunnen vervoeren. Dat we vrij nauwkeurig weten wat er destijds gebeurd is aan die grens komt door de getuigenis van de leider van de operatie, Alfred Naujocks, na de oorlog voor het Neurenbergtribunaal. Hij was later in 1939 ook nog betrokken bij een andere geheime operatie, het 'Venlo-incident'. Hij zou overigens geen glanzende carrière maken in de oorlog. Uit de gratie van Heydrich geraakt, naar het Oostfront gestuurd, maar dat wel overleefd.

Wie nu de kaart van Polen bekijkt kan zich bijna niet voorstellen dat het huidige Gliwice (een voorstadje van Kattowice) en nu diep in Polen gelegen, ooit aan de Duitse grens lag. En dan is er nog het verhaal dat de Duitsers opzettelijk een niet meer in gebruik zijnd radiostation hebben gebruikt, omdat dit beter geschikt was om de zogenaamde overval te ensceneren en om de reguliere radiouitzendingen niet te verstoren. Dat wisten jullie niet hè.

Ben het eens met de kritiek van mrklm, al geef ik een wat hogere waardering, omdat het toch wel een spannend steekspel is en er sterk geacteerd wordt. Toch vertelt het weinig meer dan de documentaire die over Gemmeker nog niet zo lang geleden is gemaakt. Ook hierin komt Gemmeker weg met zijn verzekering dat hij niet wist wat het lot van de weggevoerde Joden was, wat uiterst onwaarschijnlijk was. Omdat dat niet kon worden bewezen kwam hij weg met een betrekkelijk lage straf. Alleen stelt niemand zich de vraag waarom dat destijds moest worden bewezen. Ook ik was het meest onder de indruk van de ingekleurde beelden uit de film van Breslauer. Weet iemand of de gehele film ingekleurd te zien is?

Aardige film, in het genre van romantische komedie, maar zonder opvallend propagandistische boodschap, of het zou deze kunnen zijn: ook al is het oorlog, het leven kan nog best leuk zijn en verliefde stelletjes zijn van alle tijden. Een 'feel good'-film voor het Duitse publiek, dat het in 1942 al niet makkelijk meer had. Al is de oorlog in deze film ver weg en jonge mensen willen plezier maken.

Het verhaaltje stelt niet zo veel voor: een jonge piloot is met verlof en loopt tegen een leuk verpleegstertje aan en ze vinden elkaar duidelijk aardig. Dan begint het spel van aantrekken en afstoten, elkaar kwijtraken en elkaar weer vinden, enz. enz. Maar het wordt niet oubollig. Je weet hoe zo'n film afloopt. Hoewel, aan het einde moet de piloot wel terug naar z'n squadron.

Maar wat maakt deze film voor ons nu nog aardig? Het is een opvallend moderne film. Waar in veel Duitse films van die tijd altijd het platteland, 'die Heimat', verheerlijkt wordt, ligt hier het perspectief bij de 'Big City' en hoe jonge mensen daarin hun weg moeten vinden. We zien het vooroorlogse Berlijn in al z'n glorie, met z'n U-Bahn, de beroemde 'Zoo', de dierentuin, recreëren en zwemmen in de Wannsee, ijsjes eten en natuurlijk flirten tussen de jongens en de meisjes. Ze hebben ook duidelijk belangstelling voor elkaars lichamen, op een beetje onbeholpen manier, zoals het meisje belangstelling heeft voor de herkomst van de zwembroek van de jongen. Zou ze niet stiekem denken, wat hij daar heeft zitten? Want dat is toch van alle tijden? Dus ook in het Derde Rijk.