Menschen am Sonntag (1930)

De crisis lijkt al weg en Hitler lijkt er nog niet te zijn in deze semi-documentaire met veel aandacht voor een zondags Berlijn - welke stad anders in 1930 ? - en een verhaaltje rond een vijftal personages, met eerste ontmoetingen. Een beetje stout maar gevat hoe de spelers die voorheen nooit voor een camera hadden gestaan, menselijke gevoelens uitbeelden wat de karige tussenteksten toelaat. Vijf bekende cineasten werkten aan de regie met daarnaast Billie Wilder die instond voor de "screenplay". Gepast van lengte, zou ik zeggen, interessant als tijdsbeeld en aangenaam om volgen.

In deze docu/productie schetst Menschen am Sonntag een doordeweekse zondag in het bruisende Berlijn van begin de jaren 30. Nog voor de macht aan Hitler werd overgedragen ervaar je een vrije losse moraal in en rondom Berlijn. Op een prachtige zomerdag zie je de mensen genieten, elkaar ontmoeten en gewoon "te leven". Een groot verschil met wat hen enkele jaren later te wachten staat. Niets (of bijna niets) wat lijkt op het nationaalsocialisme. Stilistisch gezien erg knap gemaakt. Maar vooral de soundtrack vond ik geweldig aanstekelijk. Leuke deuntjes, maar ook fijn sfeerbepalend voor de visuele beelden. Voor een productie zonder een plot en geluid redelijk vermakelijk al verwacht ik in principe wel wat meer.

Een absoluut juweel van vooroorlogse filmkunst, waar ik met plezier en bewondering naar heb zitten kijken. Geen moment gestoord dat dit een 'zwijgende' film was, de schaarse teksten doen het wel. Al snapte ik eigenlijk niet veel van de onderlinge verhoudingen tussen die twee jongens/mannen en die twee meisjes. Wie kende nu wie? Maar dat doet er ook niet zoveel toe. Ze zijn gezellig naar het strand, waar de onderhuidse spanningen regelmatig boven komen drijven. Maar wat maakt deze film zo bijzonder? Dat deze na bijna honderd jaar nog zo fris en herkenbaar is. Want ook nu gaan gezinnen, vrienden, stelletjes op een mooie zondag naar het strand, naar een meertje of naar de bossen. Recreëren. Maar dat was toen nog niet zo gewoon. Het is het beeld van de grote stad, de drukte van het verkeer, de bedrijvigheid in de winkels, mensen op weg naar hun bestemming. Maar niet deprimerend, eerder opgewekt. En zondags was het tijd voor een verzetje. Wat de film ook fascinerend maakt, we zien het vooroorlogse Berlijn in volle glorie: de winkelstraten, de U-Bahn, de stations, de kleding van de mensen, Unter den Linden, de Brandenburger Tor, en zelfs een glimp van de Rijksdag. Alles ademt optimisme, vrolijkheid, vooruitgang. De economische crisis van de jaren dertig had nog niet toegeslagen en Duitsland was nog een democratie. Zo moet het geweest zijn en daar zijn niet veel beelden meer van. Prachtig hoe deze sfeervolle beelden zijn verweven met het leven van gewone mensen.