Opinions

Ik vind het altijd moeilijk om cijfers te geven aan documentaires. Geef uiteindelijk altijd maar een cijfer voor de mate waarin het me geinteresseerd heeft cq entertainment en niet voor de mate waarin ik het eens ben met de stellingen van de makers. Kom uit op iets van 3-3.5 ofzo.

Er wordt namelijk ook echt veel onzin geroepen in deze documentaire. Dat John Locke en Adam Smith bijvoorbeeld al aan de basis lagen van klassendiscriminatie etc. Heb ook teksten uit deze tijd gelezen van o.a. Thomas Malthus en die waren inderdaad niet mis, maar dit gedachtegoed verdween ook alweer relatief snel aangezien het slechts een stap van sociale evolutie was. Roepen dat meer zieke mensen, criminaliteit etc. goed zijn voor een economie omdat het werk geeft aan dokters, agenten etc. is ontzettend flauw. Dat is niet meer dan een flaw in het meten van economische activiteit (net als restauratie van gebouwen die kapot gaan door een natuurramp etc.) en een slechte gezondheidszorg is overigens juist weer enorm debet aan een hoge arbeidsproductiviteit.

Veel soorten kritiek op het financiele systeem zijn ook onjuist, zoals de negatieve manier waarop zij zich uitlaten over dat er tegenwoordig meer winst wordt gehaald uit het ontvangen en verspreiden van geld (dwz een bank ontvangt geld en verkoopt leningen) terwijl het geen productieve waarde heeft. Dit is ontzettende onzin, omdat dit proces juist ervoor zorgt dat er vele malen meer productie plaats kan vinden dan zonder het financiele systeem het geval zou zijn. Of denkt men soms dat investeringen in productie niet hoofdzakelijk met vreemd vermogen worden gefinancierd? Ook aandelenbeurzen, derivatenhandel etc. kennen ontzettend veel nuttige functies. Dat hier veel misstanden zijn geweest de laatste jaren komt voornamelijk door deregulatie en onbegrip. Ook de Wereldbank en het IMF worden neergezet als roofzuchtige en boosaardige organisaties, wat echt gewoon lachwekkend was.

De oplossingen die de filmmakers schetsten vond ik persoonlijk ook belachelijk. Globale efficiente distributie etc. zal sowieso nooit mogelijk zijn zolang we te maken hebben met verschillende landen. Kijk alleen al naar de EU: er komt steeds meer weerstand van de rijkere landen, omdat zo'n egalisatieproces wellicht goed voor de populatie as a whole is maar minder voor die rijke landen zelf. Het design van die steden was bovendien gewoon eng, er zou dan geen enkele ruimte meer zijn voor creativiteit, verschillende stijlen en culturen en voor persoonlijke vrijheid.

Er waren overigens ook genoeg zaken waarmee ik het zeker eens was. Dat zaken als BBP, CPI, hoogte van aandelenbeurzen etc. altijd aangehaald worden als teken van vooruitgang binnen een samenleving en men daarbij compleet voorbijgaat aan de vraag of de bevolking er nou eigenlijk wel beter van wordt. Leuk dat het BBP constant stijgt, maar als dat ten koste gaat van zaken als geluk, criminaliteit etc. wat heb je er dan aan? Arnold Heertje predikte vroeger ook altijd al dat economie veel meer is dan alles wat je in monetaire waardes kunt uitdrukken, dus ook geluk etc. maar dat dringt jammer genoeg niet echt door bij beleidsmakers, economen etc. Ik merk het zelf ook als bijna afgestudeerde econoom aan de Erasmus Universiteit: alle theorie en voorbeelden in je studieboeken propoganderen de vrije markt en dat overheidsinmenging tot slechtere economische uitkomsten leiden, in termen van bijvoorbeeld BBP althans. Dat dit ervoor zorgt dat dit in vrijwel elk equilibrium van vraag & aanbod leidt tot uitsluiting van de laagste inkomens kan je wel aan grafieken aflezen, maar dat wordt door geen enkele professor genoemd en als positief gezien.

Maar afgezien van veel onzinnige kritiek op het huidige systeem (behalve dan dat er meer gefocust zou moeten worden op sociale dan enkele economische factoren door beleidsmakers) en van die rare steden die de filmmakers willen bouwen is natuurlijk dat hele resources-verhaal vrij evident. We blijven maar in een veel hoger tempo grondstoffen verbruiken dan dat ze erbij komen en dat houdt op een gegeven moment op. En hoewel er genoeg betrouwbare voorspellingen zijn op basis van simpele wiskunde dat veel grondstoffenvoorraden al binnen enkele tientallen jaren op zullen zijn, lijkt men daar maar niet aan te willen en komen beleidsmakers steeds met van die halve 'oplossingen' om in ieder geval het gevoel te hebben dat ze er toch iets aan doen. Ik vraag me af hoe ver het straks moet komen alvorens er echt hard ingegrepen gaat worden. Helemaal nu de helft van de wereldbevolking in rap tempo rijker wordt (China, India, Brazilie, Rusland, Zuid-Afrika, Turkije, veel andere Afrikaanse landen) en ook aanspraak willen gaan maken op al die grondstoffen die wij als klein groepje westerlingen nu verbruiken...

Ik denk dat een goede oplossing overigens ergens in het midden ligt. Dat we prima in het huidige monetaire systeem verder kunnen en die gekke designsteden al helemaal niet nodig zijn, maar dat we met (veel) meer focus op en investeringen in duurzame energie dan nu het geval is dat prima zouden moeten kunnen doen. Alleen ontbreekt de wil er (nog) voor.