Opinions

Na Vozvrashchenie en Izganie verruilt Andrey Zvyagintsev het natuurlijk landschap voor de stad en daar is een reden voor. In de voorgaande twee thema’s zijn de protagonisten verwikkeld in een innerlijke strijd die door het immer uitgestrekt landschap wordt benadrukt. Zijn derde film betreft een gevecht van klassen en geslachten. Het hoofdpersonage, Elena, belichaamt een sociale klasse, een generatie en een moederfiguur.

Zo zien we al in de beginscène dat Elena het huishouden voor zich neemt. Ze probeert de financiële situatie van haar zoon te verantwoorden aan haar echtgenoot, de rijke Vladimir, waarmee ze tien jaar geleden trouwde. Hij ziet evenwel geen graten in haar bede omdat haar zoon lui zou zijn. Als Elena een deel van haar pensioengeld komt brengen in zijn claustrofobische flat, kruipt haar zoon achter de PlayStation. Een gebrek aan respect en inderdaad een teken van luiheid. Zvyagintsev toont ons een maatschappelijke polemiek. De kijker heeft begrip voor beide personages maar aan welke kant staan we? Heeft Elena dit plan al tien jaar voor ogen? Verdient de dochter van Vladimir de erfenis wel?

Mijn aandacht werd reeds gevestigd in de openingsscène. Vanuit het perspectief van een tak is het appartement in deep focus zichtbaar. De lange shot wordt ineens verstoord door een krijsende kraai, wat nooit een goed teken is. Metaforisch start het verhaal meteen met een conflict. In het tweede deel miste ik dat thrillergevoel in zekere mate, met Elena en haar stiefdochter Katerina als tegenpolen.

Qua symboliek doet ‘Elena’ niet onder. In het begin zien we de oude man in zijn dubbelbed liggen met een bedtafel, een luxury good, voor hem. De laatste scène is een shot op het veel te grote bed waarin Elena’s kleinkind ligt. Op het moment dat ze haar erfenis meeneemt naar het flatgebouw van haar zoon, rent een wit paard tegen de trein. Het paard, symbool voor puurheid en genade, overleeft het niet. Eveneens is de elektriciteitsuitval tijdens deze uitstap geen toeval.

Zvyagintsev verwijst met deze film naar de afnemende ethische en morele waarden van de nieuwe generatie in het moderne Rusland.

3,5*