Opinions

En daar sta je dan... Op de stoep van het appartement van je grootvader; met een grote bal in je armen en een schraal valiesje naast je. Alleen op de wereld. Zo lijkt het wel. Het klopt ook nog. Net gearriveerd vanuit Belo Horizonte. Na een nerveuze autorit waarbij de blauwgrijze kever van je zich niet helemaal op hun gemak voelende ouders een dreigende legervrachtauto voorbij moet. Bonzen op de deur bij je grootvader blijft zonder resultaat. En dan verneem je dat de man net overleden is. Intussen zijn je ouders al weer weg... op vakantie. Dat hebben ze je toch verteld. Iedereen weet wel beter - het is 1970, het zesde jaar van de militair dictatuur in Brazilië en Mauro's ouders hebben links sympathieën maar jij niet. Je bent twaalf jaar en je houdt alleen maar van voetbal; je hoopt dat Brazilië in Mexico wereldkampioen voetbal zal worden en zelf droom je ervan om ooit keeper te worden. "Want dat is de enige speler die geen enkele fout mag maken!" zoals zijn vader hem op het hart heeft gedrukt.

Cao Hamburger graaide in de grabbelton van zijn herinneringen en distilleerde daaruit een bemoedigend verhaal over een knaap die er ineens allen komt voor te staan. Gelukkig treft hij in de multi-etnische buitenwijk van Sao Paulo, Bom Retiro, een warm nest. Joden, Italianen en mensen van Afrikaanse afkomst lever er - als Brazilianen - vreedzaam samen. Al onmiddellijk wordt hij opgemerkt door een kwiek meisje Hanna, een leeftijdsgenootje dat hem op sleeptouw neemt door zijn kwajongensjaren. Maar vooral de norse buurman van zijn grootvader, Shlomo, ontfermt zich over de jongen, als is hij dan een goj (niet-jood). Heeft de rabbi hem niet streng voorgehouden: "God heeft de jongen bij jou achtergelaten. En God weet echt wel wat hij doet. Of ben je het verhaal van Mozes vergeten dan?" En kleine Mozes, Mauro dus, zoekt zijn weg, komt in contact met mensen en ideeën die hij normaliter nooit op zijn weg zou tegenkomen. Het verbreedt zijn horizon en kietelt zijn manier van denken.

Hamburger filmt subtiel en schrander. De sfeer van de seventies wordt knap geëvoceerd, vooral ook door de muziek, en alles werd opgenomen in wat troosteloze, afgewassen kleuren zodat de melancholie nog wordt versterkt. Daardoor weet de cineast de weemoed van zijn kinderjaren - Mauro vertelt af en toe voice-off - heerlijk te balanceren met de repressie tijdens de militaire dictatuur. Hij onderstreept dat niet maar de dreiging is nooit ver weg. Wat het verhaal van O Ano em Que Meus Pais Saíram de Férias er niet minder tragisch om maakt.

3,0*

In het begin van de film zien we mensen discussiëren over de vitaliteit en de diepte van een schilderij en aan de andere kant van de muur grappen anderen over wat zij letterlijk zien op het doek. Grappig want hier maakt Antonioni al een voortijdig onderscheid van de voor- en tegenstanders op het Cannesfestival van 1960 waar de film een tal van critici over zich heen kreeg en toch de Juryprijs uit de brand sleepte.

De film bevat namelijk doorgaans een dubbele laag die aanvangt vanaf het moment dat Anna een haai opmerkt. De haai, die niet in beeld komt, linken de meesten met een driehoekige vin die boven water uitsteekt. Dit verwijst naar de driehoeksrelatie tussen Anna, Claudia en Sandro.

Anna worstelt met haar gevoelens. Ze weet niet wat ze wil met haar relatie met Sandro, een bouwkundig adviseur. Ze stoot hem af maar tegelijkertijd wil ze hem ook niet kwijt. De titel L’Avventura verwijst naar het zoeken van Sandro en Claudia hun innerlijke zelf en niet het avontuurlijk boottochtje. Hierdoor bleven enkele kijkers verweesd achter doordat hun vooringenomen verwachtingen ontkrachtigd werden.

Wanneer Anna vermist wordt, ontstaat een lange zoektocht, een emotionele leegte en het naar elkaar toetrekken van Claudia en Sandro om samen hun verlies te verwerken. Antonioni weet dit effect nog een extra glans te bezorgen door Anna eerst als hoofdrolspeelster te laten uitspelen.

Een mooie metafoor in de film was natuurlijk het klokkenluiden. Aan de ene kant van de stad/leegte luidde Claudia een klok en iemand in een toren aan de andere kant antwoordde. Claudia en Sandro hebben elkaar eindelijk gevonden.

Het camerastandpunt is ook behoorlijk sterk. Het van links naar rechts draaien op de woelige zee, het spanning opbouwend schuin bewegen en tegelijkertijd inzoomen op Claudia en/of Sandro, het bewust achterlaten van de camera om naar een leegte te verwijzen.

Hoewel ze een kleine maar belangrijke rol had, vond ik Lea Massari (Anna) zeer goed acteren.

4,5*