Opinions

Het is een misvatting om te denken dat Henry en Wanda losers, mislukkingen of tragische helden zijn. Zij kiezen bewust voor hun alcoholische zelfkant. Dat is juist het fascinerende aan dit 'simpel' verhaal.
Mickey was geknipt voor deze magistrale rol. En ook Faye zet hier haar beste beentje voor. Trouwens die hele kroeg is een bonte biotoop van intrigerende randfiguren. Bij "Whose Afraid of Virginia Woolf" gaan intellectuelen bekvechtend tekeer. High culture? Hier wordt low-culture tot op de bodem uitgevochten.
Bukowski wist waar hij zijn brandstof voor haat vandaan moest halen: de hel dat is de ander.
Toch zocht Henry naar chique literaire erkenning....

"En hij gaf vleugels aan zijn woorden"

Waar Ram in The Wrestler 'low culture' was, is Nina hier in Black Swan 'high culture'. Zoals ik begrepen had wilde Aronofsky er oorspronkelijk één film (dubbelportret?) van maken. Het zijn twee prachtige films geworden. Ram, uiteindelijk vleugellam, bleef letterlijk 'down to earth' in zijn struggle. Nina moet de andere kant op en bevlogen boven zichzelf uitstijgen, maar ook zij eindigt neerwaarts na een apotheose. Thematiek van de extravante The Fountain en de andere twee vorige films is nooit ver weg. Aronofsky lijkt steeds dezelfde film te maken op een andere stijlvolle manier.

Aronofsky noemt Blck Swan een sprookje: het gaat immers ook over "Het zwanenmeer". In een sprookje verwisselen personages makkelijk van rol omdat ze door een tovenaar betoverd worden en zo gevangen zitten in een gedaante of juist daaruit bevrijdt worden. Sprookjes bevatten veel elementen die steeds terugkeren, maar door een transformatie krijgt het een onverwachte lading. Aronofsky gebruikt al die elementen van Zwanenmeer op zijn eigen manier. In dit geval hebben wanen betreffende zwart en witte zwanen iets met gedaanten en (on)betrouwbare identieiten te maken. Aronofsky werkt dit metamorfose gegeven uit op een vanzelfsprekende manier en spreidt het op allerlei gebieden uit:... niet voor niets spelen identiteit en spiegels een voorname rol en dus ook het eeuwige gevecht met lichaam en geest. De juiste 'vorm' vinden: bloed, zweet en tranen.

Het grandioze aan Black Swan is dan ook de gedoseerde opbouw: het begint in een rusitge documentaire stijl maar gaat geleidelijk over in een surreële wereld eindigend in een apotheose. De pesronage lijken eerst realistisch bedoeld maar gedurende de film blijken het beelden te zijn uit Nina's perceptie. De personages worden bewust niet teveel uitgediept, het gaat om Nina's obsessieve beleving. (zoals Tommy in The Fountain).

Sprookjes elementen die voor Nina werkelijkheid worden. Zo is er een strenge in ambitie gefnuikte moeder die dochter dwingend onder haar duistere vleugels houdt. De bevlogen choreograaf, die als boze tovenaar geen 'bevelsmiddel' onbeproefd laat om zijn 'prinses' naar hoge artistieke sferen te doen stijgen. En daar is elf lily, die de metamorfose in sociale vaardigheden en sexueel opzicht perfect representeert, ze lijkt een boodschapper/hulp (haar tattoo: vleugels) van de choreograaf. En Nina, de schuchtere geremde prinses, is natuurlijk de onschuldige witte Zwaan die ook een doorleefde zwarte Zwaan moet worden. Een echte metamorfose is stressvol...Maar wat ik hier expliciet probeer te maken is bij Aronofsky suggestief en dus onderhuids gelaten.

Sterke punt van deze film is het perspectief... maar voorkennis is hierbij zeker een voorwaarde om subtiliteiten te kunnen volgen. We krijgen vooral een 'huiselijke' Hannah Arendt te zien: haar geliefde Heinrich Blücher, haar vriendschappen, haar assistente. Zo ontmoeten we Mary McCarthy bekend van De Group, onlangs in Nederlands vertaalt, maar ook Hans Jonas bekend van Principe van verantwoordelijkheid Hij behoorde samen met Hannah tot groep (veelal joodse) studenten van Heidegger.

Von Trotta wil vooral laten zien dat Hannah geen kille en arrogante intellectuele was maar tot op het bot integer die proporties niet uit het oog verloor. De film oogt gewoontjes, om niet te zeggen banaal, maar daardoor sprong bij mij de krachtige inhoud van Hannah Arendt meer in het oog. De climax op het eind liet mij niet onberoerd: haar standpunt gaat ten koste van een lange innige vriednschap, en vooral ook haar (apologische) college waarin ze haar standpunt toelicht...

Op een paar steekjes na wordt er uitstekend geacteerd... alleen fenomeen Heidegger komt niet overtuigend over: iets van zijn betoverende (jonge!) intellectuele kracht had in de film gemoeten. Hannah verwijst er impliciet naar.. (genie als dat wat boven zichzelf uitstijgt). het is, ondanks alles, haar intellectuele hart. Er zijn intrigerende colleges van hem die filmisch interessant hadden kunnen zijn.

Von Trotta heeft met deze film een prima aftrap gedaan voor een reeks van films die uit Hannah Arendts (met Heidegger...) rijke leven te maken zijn.

Lost in this masquerade...

Film over het theatrale van de film. Je eigen voorstelling (vooroordeel) wordt steeds getest bij deze film iemand gaat in een limousine naar zijn werk. Je denkt aan een entrepreneur op weg om zaken te doen, maar al gauw blijkt hij zich in allerlei gedaanten te vermommen en scénes te maken. Het is een acteur die zijn beroep uitoefend en in de werkelijkheid lijkt te stappen en al zijn tegenspelers lijken het zelfde te doen...de hele flim is een theatrale hallucineerde trip...dat je aan het denken zet over je eigen beeldvorming en het werkelijk getoonde beeld: wat is schijn, wat is werkelijkheid etc..

Oerol midden in Parijs verschijnt eindelijk door Holy Motors op 't filmdoek... Denis Lavant's transformaties zijn magisch en vervelen geen moment... steeds wordt je op het verkeerde been gezet. Deze film is dus volstrekt niet voorspelbaar en tegelijk een esthetisch genot om naar te kijken en naar te luisteren. Hoe Lavant, bv als alles etende creatuur, beweegt is fascinerend.

Hoe zou een Duitser naar deze film kijken? Duitse taal kent een bijzonder woord dat allerlei aspekten van deze film kan verbinden: "Verstellung": verplaatsen, versperren, veinzen, huichelen, pretenderen, aanpassen (technisch, maar ook veranderen van blik), simuleren, vermommen...

De droomtechnologie was voor mij totaal oninteressant. Ik keek alleen maar hoe de film was vormgegeven....en daar zaten aardige foefies tussen: de shot met die enorme spiegels. Maar Alice in Wonderland is veel leuker. Deze droom is meer voor computerspelspelers bedoeld: van de ene naar de andere level...met veel actie... Visueel leuk bedacht was wel de tijdfactor tussen de verschillende levels: de droom in een droom. Maar het dramatische doel van het verhaal was niet erg overtuigend: de echte tragiek ging totaal verloren in het visueel en actie geweld. De droom was te veel sciencefiction om een mens psychologisch interessant te maken. Voor de gein hadden ze zoiets als een nattedroom in moeten projecteren. Maar nee de ironie ontbrak in de bombast.. hélaas.

Verdo(e)md misschien is deze film één van de beste films die ik gezien heb...

Vandaag de film voor de tweede keer gezien want ik bleek na het lezen van de eerste commentaren, niet alles begrepen te hebben.. dus was ik benieuwd wat ik gemist had en dat bleek veel te zijn.. heel veel! Tijdens het bekijken van de dvd zat ik te bedenken hoe je deze film in de bioscoop ervaart: ik denk dat mijn verwarring nog groter zou zijn. Verder zat ik te bedenken: stel nou dat ik de enige man was in een filmzaal vol met vrouwen... want deze film moet een absolute nachtmerrie voor vrouwen zijn. Plaatsvervangende schaamte zou ik hebben...want deze film laat impliciet ook zien...zeker op het eind...hoe sex kan afdwalen van haar oorspronkelijke biologische functie en hoe lust in puur egoïsme kan ontaarden...want eigenlijk is dit, overwachts , een heel moralistische film.

"Tijd maakt alles kapot" is een ordinaire plattitude, die dan ook aan het begin (of eigenlijk het eind) door een incestpleger gezegd wordt en hij weet dat bepaalde (emotionele) daden onomkeerbaar zijn en je leven voorgoed tekenen...

Maar plattitudes bevatten waarheden waar we niet om heen kunnen. Intellectueel ingestelde mensen haten vaak doodgewone waarheden die meestal op een concrete werkelijkheid zijn gebasseerd. Maar alles wat we herhalen verwordt tot een cliché...niet de tijd maar de herhalende mens maakt veel kapot. 'Tijd' lijkt... een menselijk al te menselijke abstractie. Het herhaalt kijken naar deze film heeft dan ook een alleszeggend effect... zwijgzaamheid.

"Irréversible" laat de kern van hoe concreet het bestaan is. Wat in de werkelijkheid niet kan, het omkeren van gebeurtenissen, kan film wel verbeelden. En de (morele) consequenties daarvan laat deze film op ongekende wijze zien: zowel inhoudelijk (die fantastische dialogen! o.a.) als cinematografisch. Maar dan moet je wel de afschuw voorbij zijn en nuchter blijven kijken. Wat overblijft is zowel voor gevoel als verstand verbijsterend.

Beethoven op het eind....wat een geweldige keuze! Vergeet niet dat naast al het gruwelijke ook intens tedere momenten (Bellucci!) voorbij komen. Het wonderlijke is dan ook dat door de verbeelde omkering het realisme juist veel heftiger wordt...dat is de moraal van dit vreselijk geniaal verhaal.

(er zweeft, gezien de context van deze film, een zeer ongepast cliché door mijn hoofd die de spijker op de geile kop slaat: "praatjes vullen geen gaatjes"....)

De film begint met een klok. Mensen bidden voor hulp. George Bailey blijkt in moeilijkheden. Voorvaderen kibbelen welke engel ze zullen sturen:

"It's that clockmaker turn again"

"Clarence hasn't got his wings yet, has he?"

"We've passed him up right along because he's got the IQ of a rabbit"

"Yes, but he's got the faith of a child, simple"

Capra heeft, als klokkenluider van het goede gevoel en de beschermengel van de feelgoodmovie, veel zelfspot. Want Bailey is Capra en beschermengel Clarence past bij hen. Zoals Bailey bankiert, zo regisseert en produceert Capra zijn films. En Stewart representeert hem perfect. En Capra's 'kinderlijk' postivisme is oprecht: hij krijgt zijn cast steeds weer in die wonderlijk mooie stemming die zo uitzonderlijk aanstekelijk....bij mij....werkt.

Capra maakt deze film vlak na Wo2. Veel mensen zijn "discouraged". En na het maken van propagandafilms gaat hij met extra energie voort met het maken van een feelgood speelfilm.

Het is zijn eigen "Christmas Carol" waarmee hij de mensen een hart onder de riem wil steken. Qua levensgevoel staan Dickens en Capra dicht bijelkaar. Het goede moet overwinnen. Er is voor hen geen andere weg.......

En Stewart is weergaloos meeslepend in zijn ups...maar misschien nog meer in zijn downs. Prachtig aangrijpend die scéne met zijn gezin. Bailey heeft een manisch-depressieve trek: of alles is postiief of alles is negatief. Deze realistische trek van het personage geeft de film extra substantie. Bailey's nukken maken hem menselijk. Maar de film blijft een sprookje: waar Reed en Stewart romantisch de show stelen.

Gelukkig was Capra een filmer die de mens bleef idealiseren.......er zijn genoeg realistische filmers met cynische nachtmerries.

5 kersterren!

"Mens durft te leven" was de Nederlandse titel....(zie Mochizuki Rokuro)....is ook een cabaretliedje van Dirk Witte (1885-1932) uit 1917, die het vitale levensgevoel van Capra's speelfilms mooi weergeven: (in de oude spelling)

MENSCH, DURF TE LEVEN! (MEMENTO VIVRE)

Je leeft maar heel kort, maar een enkelen keer

En als je straks anders wilt, kun je niet meer!

Mensch durf te leven

Vraag niet elken dag van je korte bestaan:

Hoe hebben m'n pa en m'n grootpa gedaan?

Hoe doet er m'n neef en hoe doet er m'n vrind?

En - wat heeft 'Het Fatsoen' voorgeschreven!

Mensch, durf te leven!

De menschen bepalen de kleur van je das

Den vorm van je hoed en de snit van je jas

En - van je leven!

Ze wijzen de paadjes waarlangs je mag gaan

En roepen "O foei!" als je even blijft staan.

Ze kiezen je toekomst en kiezen je werk

Ze zoeken een kroeg voor je uit en een kerk

En wat je aan armen moet geven

Mensch is dat leven?

De menschen - ze schrijven je leefregels voor

Ze geven je raad, en ze roepen in koor:

Zóó moet je leven!

Met die mag je omgaan, maar die is te min

Met die moet je trouwen - al heb je geen zin

En dáár moet je wonen, dat eischt je fatsoen

En je wordt genegeerd als je 't anders zou doen

Alsof je iets ergs had misdreven

Mensch, is dat leven?

Het leven is heerlijk, het leven is mooi

Maar - vlieg uit in de lucht, en kruip niet in een kooi!

Mensch durf te leven!

Je kop in de hoogte, je neus in den wind

En lap aan je laars hoe een ander het vindt!

Hou een hart vol van warmte en van liefde in je borst

Maar wees op je vierkante meter een Vorst!

Wat je zoekt kan geen ander je geven!

Mensch durft te leven!

George Bailey had het zelf bedacht kunnen hebben!

(met dank aan Henk van Gelder, NRC 21-12-2007)

Gebeurd niet vaak dat in een bioscoopzaal de tranen over m'n wangen biggelen, ze blijven meestal in mijn ogen steken: maar Vinterberg is het gelukt. Het moment dat Lucas de kerk binnenstapt en de blik van zijn vriend opzoekt...

Tuurlijk Mikkelsen is fenomenaal, maar de kleine meid die Klara speelt is zeer realistisch: de film toont heel helder waarom het kind, beivloedbaar als ze is, doet wat ze doet. Geweldig script en perfect werk regisseur.

Kracht van de klassieke eenvoud: ik ging zo in het spel en sfeer op dat ik vergat dat ik naar een film keek...

Meest radicale film van Spielberg: compromisloos (voor zijn doen) gaat hij voor de inhoud. Veel dialogen, prachtige karakterrollen, weinig spectakel. Kortom een 'saaie' film, waarbij enige voorkennis nodig is om alle subtiliteiten te begrijpen. Ik ging er onbevangen in... een Spielberg.... dat is te doen. Dat dacht de volle zaal ook met bier (dat altijd luid 'ontkurkt' moet worden) en veel geknisper van zakken chips en gedoe met popcorn...en later kwam daar zuchten en lichte geroezemoes bij...Kortom niet bevordelijk om de vele dialogen goed te volgen. Dus heb ik nogal momenten gemist.

Vooral ook omdat Lincoln geen spectaculaire spreker is... ik bedoel geen extravert typ... nee een fascinerende droogstoppel! Gelukkig (filmisch gesproken) waren er veel senatoren die uit andere hout gesneden waren. Al dat sfeervolle, zeer knap gespeelde politieke gedoe, zoog me de film in ondanks de ruis om me heen.

Er zitten heel zuinig, aan 't begin en aan 't eind, wat Spielberg typische momenten in waarbij zijn sentiment even opspeelt. totaal niet storend want het geheel is een verhaal dat hij... en misschien hij alleen... wel moest vertellen, zeker gezien zijn films The color Purple, Amistad en natuurlijk Obama... Voor Spielberg is de cirkel rond.

De film is klassiek geschoten zonder overdreven special effects en komt zeer geloofwaardig over. Er wordt alle tijd genomen om deze doorslaggevende episode uit de Amerikaanse geschiedenis te vertellen. En Daniel Day-Lewis is weergaloos... de zoveelste keer. Maar er zijn vele andere acteurs die overtuigende karakters spelen. Hieruit blijkt ook dat Spielberg een zeer veelzijdige regisseur is die niet alleen het publiek wil behagen maar ook voor de inhoud gaat.

Saai? Nee een prachtige ode aan Abraham "character driven" Lincoln in een monumentale film.

Ik zie uit naar de DVD...

PS: vergelijk deze film met Borgen... de telegraaf toen en (interactieve) massamedia nu... Wat een verschil!

Hollywood stikt van 'plot driven' films, vaak gaat dit ten koste van de geloofwaardigheid van de personages, want het leven zelf is niet 'plot driven'... laat staan dat we een onderdeel zijn van een perfect grand (intelligent) design. God & producers hebben een beroepsafwijking: ze neigen tot het zijn van controlfreaks...vaak via messiaanse en/of commerciële sluipwegen. Het leven als format. Ze 'kennen' het grote publiek: afgerond verhaal met 'n een positief eind of met een spannende cliffhanger zijn de geijkte dictaten .

Anderson heeft zich nu echt losgemaakt van die (messiaanse en/of commerciële) dwang... de film is dan ook niet spectaculair maar des te meer 'character driven' sfeervol en verfijnd...het legt niet uit...toont subtiele suggesties. Het gaat om een ont-moet-ing tussen twee persoonlijkheden, alcoholist & sekteleider, die iets ongrijpbaars (mooi shot van chaotische golven op 't achterdek) in elkaar herkennen...

Philip Seymour Hoffmann is weergaloos. Je begrijpt waarom mensen van Dodd houden. Maar Hoffman toont ook dat Dodd vol subtiele berekening is....waarbij z'n fascinerende echtgenote het stuur in handen lijkt te hebben. . Echt prachtige rollen...maar Joaquin Phoenix intrigeert mij nog het meest, hoewel de film The Master heet blijkt Freddie de meest ongrijpbare: hij heeft de magistrale hoofdrol. Freddie is de zwakke plek van Dodd: drank, vrouwen en ook agressie... Dodd wil Freddie onder controle krijgen...maar eigenlijk ook zichzelf. Zijn vrouw lijkt dat te doorzien. Freddie's trouw is meer intuïtief 'dierlijk' i.p.v. intellectueel...etc. etc.

Meesterwerk voor de liefhebber.

Goethe:

"Wer Grosses will, muss sich zusammenraffen;

In der Beschränkung zeigt sich erst der Meister,

Und das Gesetz nur kann uns Freiheit geben".

Omgekeerd geldt ook: herkennen is zien. Dit doet me aan Zerkalo denken: aan stringente regels en of iets een metafoor (symbool) is. Tarkovksy artistieke vrijheid i.t.t. Von Trier was gebonden aan censuur. Tarkovsky's filmopvatting (constructie) ontstond binnen een rigide ideologie. Dus een beeld, zoals bij een metafoor of symbool het geval is, mocht niet staan voor een ander (meer verborgen) beeld want dat zou verdacht zijn en argwaan wekken bij de autoriteiten. Tarkovsky's strenge utopische opvatting, beeld is beeld, is in deze omstandigheden ontstaan. Het beeld zou puur, als natuurlijk impuls, moeten binnenkomen. Maar Zerkalo's weergaloze scénes is nu juist een perfect geënsceneerde constructie: het pure beeld is ingekaderd en krijgt zo bewust en onbewust contexten. Zerkalo is een weerspannige film tegen rigide verwoordde ideologie daar zette Tarkovsky nadrukkelijke (natuur, mystieke) beelden tegenover. Die nadruk uit zich in inerte beelden, lange shots, van simpele details. Voor de gemiddelde filmkijker, die Hollywood stijl gewend is, erg vervreemdend, maar moet vooral voor sommige Russen in die tijd erg bevrijdend zijn geweest...

Von Trier is ook weerspannig maar vooral tegen de 'totalitaire' hollywood cliche's. Zijn eigen Dogma (!) is te vergelijken met Punk of New-Wave in de muziek: terug naar de basics. Hij schaamt zich dan ook niet als een dilettant (Von!) of amateur te werk te gaan als er maar niet volgens de geijkte stramien gefilmd wordt. Zijn wapperende camera werd ironisch genoeg een 'handelsmerk'. Maar zijn dogmatische regels zijn utopisch voor een filmer die zich ontwikkelt. Dat Tarkovksy, als tegenhanger van anti-intellectuele hollywood, een voorbeeld voor Von Trier is lijkt me logisch, maar Von Trier is geen epigoon daarvoor heeft hij inhoudelijk veel meer artistieke vrijheid dan Tarkovsky ooit had. Hollywood gedijdt onder dynamische beelden die continue blijven stromen en gevoel van de kijker overbluffen. Von Trier, Tarkovsky (Zerkalo zeker) en David Lynch (etc) appeleren, door discontinue effecten, eerst het verstand van de kijker: d.w.z. je eigen gewoontes en regels van kijken worden op de proef gesteld, daarna volgt het gevoel. Beeldtaal heeft iets van schrijftaal je moet leren tussen de regels door te kijken....daar huist immers het gevoel. Ramon K noemt dit waarschijnlijk geforceerd en gekunsteld. Maar was Tarkovsky nou zo ongekunsteld en ongeforceerd? integendeel..denk aan Goethe's "zusammenraffen": al zijn krachten inspannen... want "In der Beschränkung" (lees: onderdrukking) toonde hij zich nu juist qua (onbewuste?) maskering en ensceneering van motieven een uitzonderlijke "Meister".

Von Triers Melancholia is nu juist een eigen persoonlijke mixture geworden: de perfecte anti-hollywood statement!

Tja...echte stoere boys laten deze film links liggen, al dat soft romantisch gedoe dat is echt iets voor de wijven en slappelingen. Als man loop je niet te koop met je zachte kant. En eigenlijk vinden vrouwen dat ook, mannen moeten echt man zijn.....maar ook lief.

Mannen, echte dus, zullen nooit toegeven dat ze "Nothing Hill" wel kunnen waarderen...dat is iets voor homo's...dat gedweep. Maar stiekem representeert deze film eigenlijk hun droomwens: mooie actrice scoren. Als je dat lukt ben je pas echt...one of the guys.

De meeste vrouwen kunnen zich identificeren met de actrice: het verlangen naar huisje boompje beestje en een fatsoenlijke vent....met grote voeten.

Ik ben een boekenlezer, met kleine voeten, die ook van films houd...die boekenwurm 'Grant' is een ongelooflijke masselpik.

Eén van de aandoenlijkste romantische komedies die ik ken...tijden geleden gezien...nu zappend blijven steken. Film met een hart. Vooral die verlegen stiltes doen het 'm...

Nog steeds zweven er vijf sterren in mijn hoofd voor deze film. Het is een film die ik t.z.t. nog een keer wil zien omdat ik niet alle finesses metteen in de gaten had, maar het script, het spel van de acteurs, de sfeer en vele andere facetten maken deze film voor mij onvergetelijk. Vooral de hoofdrol speler en de ontwikkeling die hij doormaakt is werkelijk magnifiek verfilmd. Als er één film is waar je, misschien wel tegen beter weten in, met een moordenaar gaat sympathiseren dan is het deze wel. Ik ken weinig gevangenisfilms die, de meestal stilzwijgende, machtsverhoudingen zo doordacht uitgebeeld hebben. De verhouding tussen de oude Corsicaan en de jonge Algerijn (?) is tot op het eind fascinerend en hun relatie wordt dan ook perfect afgerond. De film heeft, wanneer hij uit de poort stapt, een opmerkelijk hoopvol open eind.

Voorlopig 4,5.

Een 'Baantjer' in een modern jasje: 'Fledder en de Cock' deel zoveel. Maar dat moderne jasje moet voor vooral veel TV series daarna een voorbeeld, een stijlicoon, zijn geweest. Het plot is als vele anderé: hoe verras je de lezer/kijker. Het einde was niet echt geloofwaardig maar de fantastisch enge uitvoering verbloemd veel. De hoofdfiguren waren interessant om te volgen maar er zaten wat losse eindjes aan die de geloofwaardigheid niet versterkten maar in de sfeervolle smoezelige setting komen de figuren toch tot hun recht. Het einde is een vondst die bij het genre past: maar voor de geoefende kijker ietwat voorspelbaar.

Clive: "Very uncertain"...

Merkwaardige lage waardeing voor 'simpelweg' een meesterwerk. Het probleem is missichen dat niet veel filmliefhebbers weten wat "Schrödingers kat" en "Heisenbergs onzekerheidsprincipe" behelsen. Dat is wat fysicus Larry Gopnik in zijn college's o.a. behandeld....en daar draait de perfecte ironie van deze film om. Want Larry kan 'de onzekerheid van Moedernatuur' in wiskundige formules vangen...maar de onzekerheid van het sociale leven ("No cause for concern"..) is niet met mathematische symbolen te begrijpen ..... Daarom is deze film bijna plotloos: de simpele natuurlijke waarheid betreffende wat volgens toevallige waarschijnlijkheid kan gebeuren zou eeuwig door kunnen gaan.

"Except the mystery".

Lang naar deze film gezocht. De film zit niet in de "Marlene Dietrich collectie". Vreemd want het is voor mij een meesterwerk die zeker in haar verzamelbox thuis hoort. (Sorry diehards maar You tube bracht voor mij uitkomst).

Deze film wordt toch erg onderschat. Het is verdomd stijlvol geschoten. Bijna alle camera standpunten zijn met zorg gekozen en Dietrich komt hier prachitg uit het lichtspel naar voren. Als men naturel spel verwacht dan heeft men de esthetische opzet van de film niet begrepen. De personages hebben allemaal iets nadrukkelijks zonder dat ze te stereotyp zijn. Dat spel met stijl zie je terug bij David Lynch. Lynch heeft stijl tot de hoogste perfectie in Mulholland Drive weten op te voeren, maar Josef Sternberg is in 1932 al bezig met stijl en schoonheid die bewondering afdwingt.

De trein (de locomotief!) als belangrijste locatie geeft sfeer en ritme aan een groot deel van de film. De geluiden spelen daarbij ook een opvallende rol. Het eerste kwartier met de trein door de nauwe straten vol met mens en dier is fenomenaal geënsceneerd: het verschil tussen de soorten culturen komt perfect uit de verf. Die locomotief is ook terug te vinden in "The Devil is a Woman". Filmisch is zo'n oud vervoermiddel een ''lustobject' het is één en al dynamiek. Een passend metafoor ook voor de gang van de tijd...

Ondanks de relatieve eenvoud van het verhaal zijn de personages interessant en blijven de dialogen tot het eind boeien. En Dietrich heb ik nog nooit zo mooi onderkoeld, laconiek, erotisch, kortom superieur suggestief, gezien. Sternberg geeft haar een mythisch proportie: hoe ze op het eind in vaag licht met een sigaret in de camera kijkt is van ongekende schoonheid. Het spel dat ze speelt met afstandelijkheid en erotische aantrekkelijkheid lijkt in haar verfijndheid een uitsterfend fenomeen. Kleine bewegingen in haar gelaat komen prachtig uit de schaduw.

De andere personages schieten niet tekort maar kunnen in Dietrichs nabijheid alleen maar een bijrol zijn. Dietrich verstaat de kunst een eenvoudig motief een intrigerende lading te geven en Sternberg heeft dat meesterlijk uitgebuit.

Inhoudelijk sterke film over de verschrikkingen van de oorlog en wat dat met mensen doet: hier wordt een verliefd stel gevolgd. De uitwerking van de karakters zijn helaas niet altijd even geloofwaardig. Te schematisch. Dat ligt dus meer aan het script dan aan de spelers. Maar wat Bergman wil laten zien is niet makkelijk. Zwartboek van Paul Verhoeven propte alle oorlogservaringen van een Jodin, "Houdt het dan nooit op", in één film, Bergman doet het rustiger aan maar het lukt hem toch veel (de hectiek, machtwellust etc) te laten zien in een kort tijdsbestek. De sfeer deed me denken aan het verhaal van W. F. Hermans "Het behouden Huis" of aan de film Lifeboat van Hitchcock. Welke oorlog precies bedoeld wordt schijnt Bergman, terecht gezien ook het tijdstip:1968, niet echt van belang te vinden. Het is één van de vele. Het gaat om een oorlogssitiuatie, maar verwijzingen naar WO2 zijn duidelijk. De zwart/wit beelden zijn zeer passend, denk aan Schindlers List.

De motieven van Ben zijn misschien niet overtuigend...maar ik heb me daar niet druk over gemaakt. Ik heb wederom genoten van Michael Douglas, als een tragikomische figuur, in een sfeervolle setting die volgens mij ook iets van een knipoog is naar zijn priveleven...affaires etc... Maar alle rollen hier zijn prima bezet en geloofwaardig. De dialogen zijn pakkend en scherp. Ik verveelde me geen moment.

Gelukkig wist ik niks van de film, behalve dat het een Haneke was, toen ik de film startte: zo bleef voor mij het begin een verrassing. Al gauw blijkt dat de context waarin de personages zich bevinden dreigend is. Wat de dreiging is mogen we zelf invullen. Effecten van economische crisis veroorzaakt door speculerende geldwolven met als gevolg extreme bezuiningen van regeringen? Haneke dus als profeet. Maar die suggestieve treinen deden me ook ergens aan vroeger denken...Haneke met een Duits historisch geweten?

Wat de oorzaak ook is het gaat om het primaire gedrag van mensen permanent onder stress tijdens een crisis. En dat levert fascinerende en sfeervolle scénes op...b.v. die eenvoudige scéne in het donker met brandend hooi...

Ondanks de fictie zijn de rollen geloofwaardig door vooral ook de geweldige acteerprestaties.

Tijd van de Wolf gaat over macht en onmacht.. het einde kan dus voor mij ook een misleidende betekenis hebben. Met simpele middelen kun je veel suggereren.

"Onder bestaanswijzen versta ik de openbaringen van een substantie, ofwel datgene wat in iets anders bestaat, door bemiddeling waarvan het ook wordt begrepen" ("God" Defintie 5 "Ethica")

Wat kan een film gekke dingen met je doen. De eerste half uur was ik niet overtuigd maar na een uur begon de film me diep te raken en begreep ik de contastwerking en laatste kwartier bekroop me weer een lichte terleurstelling. Maar het middenstuk is zo cinematografisch geniaal dat ik toch door de knieën moest. Bellen blazende Slo\terdijk? Ik moest eerder aan (onze allochtoon!) Spinoza denken: tussen streng gelovigen zag hij het pantheïstisch licht.... Natuur en God zijn één. Het Goddelijke toont zich in moedernatuur (Venus van Botticelli heeft rood haar) en in de ijverzuchtige vader. (zakenman met een bred voor de kop)

Malick grijpt je bij de strot door zijn Tarkovsky-achtige poëtische beelden die geleidelijk aan het prozaïsche gezinsleven onthult. De camera-standpunten zijn Goddelijk origineel: kun je een kinderleven natureller in beelden schieten? Kinderen, bv de ravottende jongens, staan in hun speelse 'verveling' het dichtst bij de toevalswetten van de kosmos. (Een metoriet vaagde de dinosaariërs in één klap weg... ) De gefrustreerde ontpopping van 'Pitt" is dan ook een schokkend contrast en laat diepe sporen na...vooral bij zijn oudste zoon. Die onderhuidse spanning blijft lang nawerken... totdat pa werkloos raakt...de spanning lijkt weg te ebben. Malick laat door zijn bemiddeling de Christenen de eigen evolutie onder ogen zien en de atheïsten het wonder der natuur.

De kracht van deze film is de nadruk op het visuele en de spaarzame dialogen... het gaat om het onzegbaar mystieke.

Alle flauwe en viscorrecte opmerkingen hebben niks met de kwaliteit van deze documentaire te maken. Het is een prachtige geschoten film die iedereen in zijn waarde laat. Kracht van deze documentaire, in de mooie traditie van Bert Haanstra en Michiel van Erp, is juist dat de moraal bijna ongemerkt er doorheen is gevlochten. Heerlijk die twee jongens in het weiland die door speelse koeien gestoord net hun grote vangst beleven. De film heeft de rust en neemt alle tijd zoals een goede visser betaamt. Indrukwekkend die meerval!

Van begin tot eind boeiend. Acteerprestaties zijn hier opvallend. Vooral als je bedent dat er veel personages langs kwamen. Paul Verhoeven, kan wat dat betreft veel leren van Terstall. Niet waar? Nou neem Johnny de Mol die kan volgens velen niet goed acteren, maar in deze film bewijst hij het tegendeel. En dat komt door de invloed van Terstall. Gewoon een uitstekend scenario en waarschijnlijk een sfeer op de set die het beste uit mensen haalt. En het onderwerp is actueel. Terstall zit dicht op de huid van de Nederlandse samenleving. Terstall heeft een perfecte 'inburgeringsfilm' gemaakt. Als je de huidige stand van zaken in Nederland wil leren kennen als buitenlander dan is deze film een prima kennismaking. Het einde van de film is dan ook ironisch: de politicus zoekt het geluk buiten Nederland .

Het sterkste punt van deze film zijn de dialogen die geen moment vervelen en dicht bij de werkelijkheid blijven en die de tegenstrijdigheid van de Nederlandse samenleving
mooi verbeelden. Zo lijkt Jos Fransen een (wijlen) Van Mierlo met Wilders neigingen. Het persoonlijke wordt voor hem meer en meer politiek. En dat maakt hem ongrijpbaar voor zijn eigen fractie.

Het einde van de film geeft nog steeds te denken. Kiezen voor vrijheid van meningsuiting kan een hoop onveilgheid opleveren. Zo kan een politicus een punt bereiken dat hij wel moet zwijgen omdat anderen meer en meer gevaar gaan lopen. Terroristen zijn hélaas creatief. Daar gaat "vrijheid en verantwoordelijkheid" om......

Op zoek naar sporen van fenomeen Wilhelm Reich stuitte ik op 2 films van Makavejev: W.R. - Mysteries of the Organism en Sweet Movie. Hélaas was de eerste gdeeltelijk te volgen (Spaanse versie) maar oogde beter dan de tweede. Beide films lijken de overgang aan te geven van beklemmende communistisch systeem naar het 'bevrijdende' commune-leven. Uiteindelijk zit de beklemming in het lichaam en dat moet bevrijdt worden. Socialist Reich was daarbij een belangrijke ideoloog: seks speelde daarbij een sleutelrol.

Reich had vanaf de jaren 30 allerlei lichaamstherapiën ontwikkeld i.t.t de gebruikelijke psychotherapie. Eigenlijk niet zo'n gek idee: de geest kan, door allerlei oorzaken, het lichaam doen verstarren en blokkades opwerpen. Door het lichaam als medium te gebruiken kunnen gevoelens worden bereikt die via de geest verdrongen wordt. Dat er bij het aanraken een interactie van (emotioneel geladen) energie ontstaat is volstrekt logisch. Het begrip 'overdracht' stond in de psychotherapie al centraal. Als de patient verliefde gevoelens ontwikkelde voor de (ideaal gesproken afstandelijke) therapeut werkte de therapie het meest effectief. Verhouding patient therapeut kent van begin af aan een preciare traditie: zo raakte Jung verliefd op een patient.

Reich probeerde die (emotioneel geladen) interactieve energie later objectief te identificeren en kwam zo op zijn al-chemistische orgon en bion. Want de vraag: hoe reageert het lichaam op cel niveau op bijvoorbeeld beklemmende emoties...was een interessante vraag.

Na Reichs dood in 1957 barstte in de jaren zestig de seksuele revolutie los. Hij werd een cultfiguur voor de naar (seksuele) vrijheid snakkende generatie. Linkse utopische idealen speelde daarbij een belangrijke rol. Weg met de burgelijke blokkades! Ironisch was dat voor de vrouw eerst een veilige biologische blokkade opgworpen moest worden: de ontwikkeling van anti-conceptie door kapitalistische Multinationals, de pil, want seksuele vrijheid was pas echt mogelijk als de oorspronkelijke levensenergie (in de vorm van nageslacht) werd afgestopt...

We leven in een tijd waar de pil de gewoonste zaak van de wereld is geworden, het geeft de vrouw een veilig gevoel. Porno is voor iedereen bereikbaar. Je zou zeggen dat Reich zijn idealen vervuld had gezien. Dat is maar de vraag. Reich kwam uit een andere tijd: seks was een volstrekt taboe. (In 1936 formuleerde hij de: "Bankroet der seksuele moraal"). Zijn absolutering van seks lijkt nu dan ook overdreven. De konsekwenties van zijn idealen zijn in de jaren 60 en daarna uitgeprobeerd en onderzocht met allerlei excessieve varianten. Naast het erotisch gevoel blijkt machtsgevoel dan ook doorslaggevend te zijn: communeleiders raken aan beiden verslaafd. Daar zit ook de tragische manco van overlever Reich: hij was, ondanks zijn kritiek op autoritaire structuren, te veel moreel (maatschappelijk betrokken) om het begrip macht in al zijn gevolgen afstandelijk te overzien.

Bovenstaande is bedoeld om de films W.R. - Mysteries of the Organism en Sweet Movie een context te geven. Want ze zijn interessant als tijdsdokument en zijn makkelijke belachelijk te maken. Wat dan ook opvalt is, vooral in Mysteries of Organism, de naieve seks vergeleken met ons huidig tijdsgewricht: aandoenlijk en speels. Ook de lichaamtherapie anex schreeuwtherapie is broeirig erotisch en onnozel. Wat dat betreft is Sweet Movie al wat cynischer en sektarischer.

Socialist Wilhem Reich leefde, als joods intellectueel, noodgedwongen voortdurend op de rand van wanhoop, hij was daarbij een dapper mens met een verziende blik. In zijn boek, oorspronkelijk uit 1936, Die Sexualität in Kulturkampf (te braaf vertaalt in Sexualiteit en Nieuwe Cultuur) formuleerde hij profetisch:

Doch het leven laat zich in zijn ontplooing niet tegenhouden. Men vatte het maatschappelijke proces niet zonder reden als natuurproces op. De 'historische noodzaak' van het socialisme is niets anders dan de actuele, biologische noodzaak van de levensontplooing. De ombuiging in het ascetische, autoritaire, levensontkennende gelukt momenteel misschien nog éénmaal; maar aan het einde staat de zegepraal van de natuurkrachten in de mens: de eenheid van natuur en cultuur. alle tekenen wijzen er op, dat het leven in fel verzet is gekomen de opgelegde levenswijze. De strijd om het 'nieuwe leven' is thans goed begonnen, voorlopig nog in de vorm van de ergst materiële en geestelijke verwoestingen. Doch zij, die in staat zijn het leven te begrijpen, versagen niet. Wie zat is, steelt niet. Wie sexueel gelukkig is, heeft geen 'moreel houvast' nodig en beleeft de meest waarachtige en natuurlijke 'godsdienst'. Het leven is zo eenvoudig als deze feiten. Het wordt slechts gecompliceerd door de levensbang geworden menselijke structuur.

(citaat uit; "Sexualiteit en Nieuwe Cultuur. Bijdrage tot de socialistische omvorming van de mens." uitg: N.V.S.H. 1949)

: