Opinions

Moeilijk om invloed, effect en succes van deze film te overschatten. Ik zag Alien voor het eerst op video (de thuisvideo-markt kwam toen net op). Sindsdien heb ik de film vele malen opnieuw gezien en, ondanks het feit dat de plot me overbekend is, blijft deze film na jaren toch nog steeds overeind.

Het verhaal is relatief simpel: de bemanning van een ruimteschip ontvangt op de terugweg naar Aarde een noodsignaal van een ruimteschip van onbekende herkomst. Zij gaan op onderzoek uit, waarbij één van hen besmet raakt met een buitenaardse parasiet. In een inmiddels klassiek geworden scène wordt dit wezen ‘geboren’, waarna het in rap tempo de bemanning decimeert.

De reden waarom deze film (terecht) tot de rijen van onvervalste SF/horror klassiekers is toegetreden, is de uitwerking van regisseur Ridley Scott. Samen met Stanley Kubrick en Michael Mann vormt Scott een groep van filmmakers bij wie het stilistische aspect van hun films even zwaar weegt als het inhoudelijke. Scott gebruikte voor Alien het idee van ‘ruimte-truckers’ die met hun schip vracht vervoeren van en naar verschillende zonnestelsels. Vandaar dat hij en production designer Michael Seymour er voor kozen om in- en exterieur van het ruimteschip Nostromo (fans van Joseph Conrad opgelet), kleding, instrumenten, wapens e.d. een verweerde look te geven – iets dat Scott zelf omschreef als ‘used technology’ (George Lucas streefde iets soortgelijks na in Star Wars (1977)).

Voor de vormgeving van het wezen dat de bemanning naar het leven staat werd besloten iets te kiezen dat het publiek de stuipen op het lijf zou jagen, en ook op een geloofwaardige manier voor een buitenaardse levensvorm zou kunnen doorgaan. Hiervoor werd de hulp ingeroepen van H.R. Giger, een Zwitserse kunstenaar wiens werk sterk beïnvloed wordt door biomechanica, een mengvorm van organische, mechanische en erotische kunst. Hij bedacht een wezen dat verschillende ontwikkel- en groeistadia zou doorlopen, en dat eenmaal volwassen een praktisch onoverwinnelijke tegenstander zou blijken – één met een kracht en intelligentie die werkelijk van een andere wereld zouden zijn.

Critici hebben Alien omschreven als ‘een gotische horrorfilm in de ruimte’, waarbij het naargeestige gotische landhuis vervangen is door een ruimteschip. Grotendeels klopt deze vergelijking wel – evenals het feit dat Alien, vanaf het moment dat het wezen verschijnt, werkt als een variant op het ‘tien kleine negertjes’ verhaal, met als twist een Hawksiaanse vrouw (Ellen Ripley – Sigourney Weaver) die het monster uiteindelijk onschadelijk maakt.

Zijn status als moderne klassieker dankt Alien dan ook niet aan zijn originaliteit, maar aan het visionaire gehalte van zijn vormgeving (iets dat Ridley Scott op een nog grotere schaal zou uitvoeren in het eveneens briljante Blade Runner (1982)). Ook de gehele cast geeft prima spel, en dat is zeker in het geval van Weaver geen geringe verdienste: zij speelt hier pas haar tweede filmrol, en wordt desondanks geacht de film voor een groot deel te dragen (waar ze overigens moeiteloos in slaagt). Voeg daarbij het prima camerawerk van DOP Derek Vanlint en een effectieve, onheilspellende score van Jerry Goldsmith, en het resultaat is een film die je gegarandeerd bij blijft.

Ook de tagline van de film – ‘In space no-one can hear you scream’ – is zelden overtroffen.

Al komt die van John Carpenter's The Thing (1982) - 'Man is the warmest place to hide' - wel erg dicht in de buurt.