Ultimo Tango a Parigi (1972)

Schneider en Brando dansen hun versie van de tango in Parijs; bitter, enerverend en soms hilarisch. Keiharde anti-romantiek badend in een jazzy existentialisme. Piepjonge Jeanne verkiest de nihilistische vuilbekkerij en het hondse gedrag van middelbare, kersverse weduwnaar Paul boven het kitscherige en leugenachtige frame waarin haar aanstaande haar probeert te persen, maar als Paul ten langen leste de romantische toer opgaat – een vertwijfelde vlucht vooruit uit de... vertwijfeling, zo lijkt het - nemen zaken een andere wending. Net als met zijn hieraan voorafgaande film maakt Bertolucci er weer een feest van kleur, licht, schaduw en schitterende composities van. Erg fraai wat hij hier doet met verweerde spiegels en matglas, en de doelgerichte inzet van de score. Uitstekende opbouw, met effectief gebruik van alle verhaalelementen, en een geweldig laatste half uur. Er is niets teveel aan deze film. Dat Brando een gigant was wist ik, maar ook Schneider – die ik eigenlijk alleen kende als de anti-actrice in Professione: Reporter – vind ik hier erg goed. Geweldige presence ook. Last Tango in Paris is toch wel een tikkie beter dan zijn ietwat smoezelige en scandaleuze reputatie misschien doet vermoeden, en ik gun ieder zijn lol om dat schandaal te blijven herkauwen, maar niemand gaat mij uit het hoofd praten dat dit een fantastische film is.

Toen Marlon Brando in 2004 overleed, heb ik daar een stukje aan gewijd op mijn weblog. Uiteraard bleef ook 'Last Tango in Paris' niet onvermeld. Een stukje van mijn verhaal 'copypast' ik hieronder. "De film waarin Brando op mij de meeste – en onuitwisbare – indruk heeft gemaakt was 'Last Tango In Paris. Daarin speelt hij de rol van een recent weduwnaar geworden veertiger, die een meisje ontmoet en met haar de liefde bedrijft. Dat gebeurt op zo’n grove, ongelikte manier dat feministen de film naderhand als vrouwonvriendelijk, pornografisch zelfs, afficheerden. Ik herinner mij nog een levendige discussie met een vriendin tijdens een wandeling over de scheveningse boulevard. Daarbij kwamen we op een vergelijking tussen Last Tango met Turks Fruit. Die vriendin vond 'Last Tango' ronduit pornografisch, en hoewel ik niet zal beweren dat Turks Fruit dat was, ging het in Last Tango niet primair om de sex maar om het peilloze verdriet van de hoofpersoon, schitterend vertolkt door Brando. Misschien wel zijn beste rol ooit.l Want tegelijk herken - of voel - je achter al die onverschillige rauwheid waarmee sex wordt bedreven de ware drijfveren van de hoofdpersoon: het verdrijven van verdriet en eenzaamheid, sex als middel voor rouwverwerking. Totdat Brando echt verliefd wordt op zijn jonge vriendin: het loopt dan slecht met hem af. Brando wàs ook in deze film zijn rol. Later zou de man die, zoals gezegd, veel vrouwen heeft gekend, zeggen: “Ik ben mijn hele leven op zoek geweest naar de liefde die ik nooit gekend heb”. Ook in zijn persoonlijke leven is het drama hem niet bespaard gebleven. Zijn zoon stond terecht voor een moord en zijn dochter pleegde zelfmoord. Brando zelf groeide de laatste jaren steeds meer dicht, hij at vele liters roomijs per dag. Om de pijn van het leven te verzachten: “Ik eet om mij goed te voelen”. Marlon Brando is niet meer. Daarmee is een levende legende een echte legende geworden."

Matig. Film met een redelijke status, maar wat er mij betreft niet waardig aan is. Ja, de film is op bepaalde punten unieker dan andere films en Brando speelt 1 van de hoofdrollen, maar verder ontgaat het me een beetje wat deze film zo goed moet maken. Ik vond het een lange en vooral vermoeiende zit om doorheen te komen. Ik ben geen fan van romantische films, hoe vreemd ze ook mogen zijn, die enkel en alleen seksuele handelingen als vorm van romance neerzetten. Bijna alle vormen van romantiek bestaan uitsluitend uit seks hier, en als je daar van houdt is deze film absoluut voor jou, maar ik kan er niet zo veel mee. Ik vind het een erg beperkt kijkje op het genre en vooral een beetje makkelijk. Een chemie tussen Brando en Schneider kon ik ook niet echt proeven, want beide acteurs doen een beetje diens eigen ding hier. Brando doet het nog wel redelijk, maar Schneider was toch echt serieus slecht. Matig overtuigende dialogen en theatrale handelingen vliegen over het scherm, en hierdoor voelt ze simpelweg nooit aan als een realistisch of normaal personage. De soms verfrissende bewegingen van de camera en bij vlagen moderne regie weten nog wat te verbloemen, maar verder vond ik deze film weinig raakvlakken hebben. Saai in beeld gebrachte wereld en nog saaiere romantiek vanwege een groot gebrek een chemie. Als de bijpersonages het leuker doen dan de hoofdpersonages weet je dat het ergens fout gaat. Nee, dit was niet echt iets voor mij. Soms ronduit vermoeiende film die een vervelend tweede uur kent. Het eerste uur vond ik nog te doen vanwege de soms moderne en opvallende regie, maar uiteindelijk nemen het verhaal en de personages dat over en dan remt de film af. Lang, vermoeiend en theatraal. De status voor deze film ontgaat met volledig.

Toen film nog echt was

Het relaxte, innemende akteerwerk van Marlon Brando is wat mij betreft de enige reden om dit artyfarty erotische drama te bekijken, want verder valt er weinig te beleven. Maria Schneider is behoorlijk slecht en de twee verhaallijnen, beiden niet boeiend, grijpen nergens intrigerend in elkaar. Visueel netjes verzorgd, met sfeervol camerawerk en treffende locaties, maar inhoudelijk is dit toch echt behoorlijk gedateerd en vooral saai. De beruchte naakt- en seksscenes hebben daarnaast weinig om het lijf (!), ondanks de zweem van controverse die over de film hangt.