Log

vote posted

Ha, de Franse publieksfilm. Een universum waar 90% van de bevolking 'prof' is. En leraars blijven insisteren dat je geen toekomst hebt als je geen de Ronsard leest. Franse poëzie lijkt immer 90% van het curriculum uit te maken. Het lijkt me wel een hele beproeving om in Frankrijk te wonen, zeker ergens in de banlieus. Je woont armzalig, je bent slecht gekleed, maar je moet wel voortdurend op een ergerlijk pedagogische wijze ambtelijke discussies voeren. De personages lijken verstrikt in bureaucratie. Wanneer het hoofdpersonage aan het begin van de film bedreigd wordt door de broer van het vermeende slachtoffer, riposteert hij simpelweg: "ik duld dergelijke bedreigingen niet!" De geweldenaar bindt dan ook effectief in. Het ambtelijk protocol respecteren, dat is wel het minimum minimorum van de waarden van La République. Daarna is er ook een heel ergerlijke scène waar men één van de leerlingen wil betrekken in het eeuwige administratief bedissel van de leerkrachten. "Laat haar antwoorden, ik heb jou niet het woord geadresseerd." (sorry, ik vertaal het even letterlijk, gewoon om te benadrukken hoe ambtelijk die verdraaide Fransen wel niet spreken). Eigenlijk is de film wel best goed gemaakt en entertainend en gelukkig niet te lang. In Hollywood zou dit soort prent ondertussen een running time van 150min hebben. Ik weet wel niet wat ik de grootste cop out vind, dat de vrouwelijke leerlingen het personage van François Civil een creep zouden vinden en zijn eventuele avances onwenselijk, of dat we moeten geloven dat hij homoseksueel is. Hadden ze nu niet iemand kunnen casten die wat meer rare maniertjes heeft of ongemakkelijk overkomt? Civil is zowat het prototype van de ultra-heteroseksuele hunk, ik kon de scènes met zijn boyfriend nauwelijks au sérieux nemen. Bovendien is het wel erg heteronormatief om aan te nemen dat een man die een relatie met een andere man heeft simpelweg niet geïnteresseerd zou kunnen zijn in een jong meisje. Bovendien, iedereen weet dat in de banlieus 'homoseksueel' en 'pedofiel' gewoon inwisselbare scheldwoorden zijn, dus het is weinig geloofwaardig dat hij hierdoor off the hook zou zijn. De film is wat wereldvreemd, de 'shock video' van de prof die op een gegeven moment op Tik Tok circuleert is wellicht het meest gay dat de makers konden bedenken: Civil die met een kleurig hemd op de cremaillere van zijn petekindje of zo een kir royale teveel op heeft en een beetje staat te dansen op een cheesy eurodance nummer uit de jaren '90. Hedendaagse cinema gunt ons bovendien geen mysterie meer: het maakt nog een zekere impact dat we aanvankelijk slechts flarden van deze video te zien, dat maakt de ongemakkelijkheid en paniek voelbaar. In de eindcredits krijgen we om onduidelijke redenen de video in volle ornaat te zien. Waarschijnlijk dacht die ijdeltuit Civil: ik heb niet voor niets leuk zullen doen, nu zullen jullie het verdorie moeten ondergaan.
De film eindigt met het oorverdovend kabaal van een brandalarm. Dit lawaai leek volgens mijn vader een hommage aan het slot van Les 400 Coups te zijn. Dat vind ik wel errrrug veel lof!

Die avond voelde ik mijn cinefilie tintelen. Waar zal ik me eens mee verblijden? Een Hitchcock? Otto Preminger? Fritz Lang? Hoe ik uiteindelijk ben uitgekomen op de voorlaatste Christian Clavier, zal me altijd een raadsel blijven. Eigenlijk was ik al lang van plan om te film te zien, meer bepaald toen hij vorig jaar in de bioscoop uitkwam, maar het lot besliste er anders over. Om redenen die ik hier niet uit de doeken zal doen, loog ik zelfs tegen iemand dat ik de film zag. "Is ie weer zo racistisch?" vroeg ze me. "Toch wel ja" blufte ik. Ik kom hier nog op terug.
Eigenlijk is het profaan om een Christian Clavier film in de heiligheid van je eigen huishouden te kijken. Zijn zondigheid verdraagt geen home media. Idealiter kijk je de voorlaatste Christian Clavier in de heiligheid van de UGC tempel, weg van warse blikken, waar ik notabene ook de laatste Christian Clavier keek, Jamais Sans Mon Psy. Ik zweer je dat het ditmaal geen leugen is. Een Christian Clavier film in de UGC bekijken kan zelfs een louterende werking hebben, binnen de contouren van de tempel raak je verlost van alle zonden van Israel. Eigenlijk vind ik een slechte film in de cinema kijken zelfs meer louterend dan een goeie film kijken.
'Cocorico' begint nochtans veelbelovend, met klasbakken Clavier en Bourdon die elkaar de loef afsteken. Het riedeltje dat Bourdon aan het begin van de film afsteekt over Franse wagens, vind ik zelfs geraffineerd en erudiet. Bij Clavier merk je wel een soort arrogante luiheid om het personage van de grote aristocraat anders te spelen dan volgens de gekende schema's. Natuurlijk is hij pompeus en breedvoerig, maar dat zijn ALLE personages van Clavier, zelfs als ze caviar gauche of clodo of weet ik het moeten uitbeelden.
Het uitgangspunt van Cocorico is eigenlijk te raar: het idee dat men geschoffeerd zou zijn om geen 'puur' Frans bloed te hebben, valt moeilijk te vatten. Hadden ze niet gewoon kunnen verzinnen dat Frédéric Bouvier-Sauvage eigenlijk helemaal geen blauw bloed heeft, maar door de knecht verwekt werd of zo? Dat had toch veel 'dramatischer' geweest dan dat hij 15% Cherokee is? Onbedoeld zorgt de film wel voor een boeiende reflectie over Frans chauvinisme. Het 'Frans' zijn wordt als iets heel belangrijk gezien, bijna sacraal zelfs, ook al lijkt het vooral te bestaan uit wijn drinken en kaas eten. En opnieuw en opnieuw herhalen dat je 'Frans' bent, als een soort eindeloos zichzelf bevestigend ritueel. Men projecteert deze vorm van chauvinisme dan ook op andere volkeren, bv. op de o zo gehate Duitsers. - waar pattriotisme op een geheel andere manier verloopt. Een personage dat een heimelijke germanofiel is, heeft dan bv. een kelder met posters van Derrick en Angela Merkel. Euh??? Iemand die zijn Duits-zijn wil omarmen, draagt plots lederhösen. Iets anders dan Beieren kennen ze niet in Frankrijk. Er worden natuurlijk ook weer eindeloos mopjes gemaakt over het nazisme, een beetje alsof we ons nog in de naweeën van de bevrijding bevinden. Ook interessant: in Frankrijk is Portugees zijn blijkbaar iets schaamtelijk. Die worden daar gemakkelijk weggezet als bacalhau vretende racaille. En 'Engels' is voor de gemiddelde Fransman even exotisch als Chinees of Japans.
De film heeft een pijnlijk onleuk en langdradig slot, ongeveer 40min aan nietszeggende vignettes waar de personages hun 'roots' leren omarmen. Christian Clavier kijkt Dances with Wolves en valt een frietkraam aan. Ik vond het hallucinant hoe deze komedie de natives americans zonder schroom wegzet als primitieven, op een manier die zelfs in de VS van de jaren '50 al als aanstootgevend gezien zou worden. De Franse volkskomedie lijkt qua mores vastgeroest te zitten ergens een dikke halve eeuw terug. Soms is dat leuk en fascinerend, maar soms ook gewoon erg saai. Cocorico kon me weinig bekoren.

Abel Ferrara heeft het afgelopen decennium nogal een renaissance doorgemaakt. Ik herinner mij nog goed dat de beste man in 2010, toen ik mij in zijn oeuvre begon te interesseren, gezien werd als een hack, een soort Z-grade Scorsese, die in de jaren '90 mogelijks wel een blijk van talent gaf, maar wiens later werk verstoorde in met bakpoeder walmende chaos. In 2011 werd hij nog uitgejouwd in Locarno, toen hij het podium besteeg en het ene na het andere rocknummer op gitaar begon te spelen. Nu zou er een hele rij staan aanschuiven om een selfie te nemen met Abel, ieders aimabele, crack rokende oom.

Door de doorbraak van de Safdies wordt de rommelige, ruwe werkwijze van Ferrara echter meer op waarde geschat. Hij wordt gekozen als model voor Yves-Saint Laurent. Plots zie je zijn gehavende karakterkop verschijnen op een gigantische billboard op Houston Street (dat spreken we uit als Howeston, niet Hoostoon, mijn lieverdjes) - op de hoek van zijn oude hunting ground.

De film Siberia lijkt exemplarisch voor deze evolutie. Het is een project dat al lang in de steigers stond en door development hell ging. In 2011 ging er een crowdfunding campagne van start voor de film. Met slechts 176 backers werd maar 3% van het beoogde budget van een half miljoen ingezameld. Yours truly draagde zijn steentje bij. Vandaag de dag zou het ondenkbaar zijn dat een film van Ferrara op zo weinig enthousiasme zou rekenen. Uiteindelijk is het een Duits-Italiaans-Mexicaanse co-productie geworden, wat niet veelbelovend klinkt.

In theorie ben ik heel erg gewonnen voor het idee dat Ferrara zomaar aan het freewheelen is en een totaal eclectisch, ongrijpbaar oeuvre aflevert. Langs de andere kant vraag ik mij af of hij zich niet totaal mispakt aan films waar hij zich volledig laat gaan in esoterisch en spiritueel gezwans zowal Tommaso, Last Day on Earth en ook deze Siberia. Niet toevallig drie films met Willem Dafoe in de hoofdrol. Die twee halen het slechtste in elkaar boven. Siberia is uiteindelijk een soort grimmige existentiële art film geworden, met eindeloos veel overpeinzingen, voiceovers, gefilosofeer. Een soort rare mengeling van Malick en Reygadas - misschien was het een vereiste van de Mexicaanse geldschieters dat de film qua vormgeving deze van hun nationale chouchou volgt. Ik wou dat ik meer van de film kon houden, maar eigenlijk vind ik het gewoon irritant en zelfgenoegzaam gezwets. Ik verbaas er mij dan ook een beetje over dat de cinefiele sarcastische ultieme edgelords van Letterboxd à la Felipe Furtado, Wil Sloane en Neil Bahadur dit allemaal als zoete koek slikken. Wat is er zo bijzonder aan ouwe junk Ferrara die de meest rudimentaire levensbeschouwelijke overpeinzingen maakt? Schuld, schaamte, moraliteit, de zin van het leven... ondertussen mag Dafoe natuurlijk ook met menig mokkel liggen neuken. Ik vind de film bij vlagen zelfs exploitatief, Ferrara mist echt wel tact om zaken als de holocaust uit te beelden. Er is een scène met enkele dwergvrouwtjes die zo uit een freak show van begin de 20ste eeuw lijkt te komen. Ironisch genoeg is de enige echt mooie scène een zonovergoten sekwens waar Dafoe met een perfect American family rond een maypole aan het dansen is op Runaway van Del Shannon.

Veertien jaar geleden had ik nog niet zoveel te vertellen over de film, maar je moet het mij vergeven, ik was nog jong. Op vrijdag 7 januari 2025 zag ik Go Go Tales opnieuw in Anthology Film Archives - op een Franse 35mm print uit het persoonlijk archief van Abel zelf en naar aanleiding van een bondig Willem Dafoe retrospectieve. Dafoe zou de dag nadien zelf opdagen om Siberia en Tommaso in te leiden, maar die films laten me siberisch koud en bovendien had ik wel wat beters te doen, mijn verjaardag vieren bijvoorbeeld.
Go Go Tales speelt zich nagenoeg volledig intra muros af in een nachtclub te Midtown, ofschoon de prent eigenlijk integraal werd opgenomen in de Cinecittà studio te Rome. Het eerste halfuur van Go Go Tales is werkelijk adembenemd, een desoriërenterende beeldencollage van striptease nummers, loterijgokken, opvliegende buitenwippers, geremixt met surveillance footage zoals Abel dat zo goed kan. Esthetisch doet de film erg denken aan The Blackout en er is zelfs een intermezzo waarbij Matthew Modine opnieuw in zijn rol van Matty lijkt te kruipen, waar hij op een zalvende manier zijn eigen zelf-destructieve neigingen aanbrengt, alsof het een zachtgesproken evangelie is. Hij neemt een stripteaseuse op zijn schoot, en fluistert haar liefkozingen toe, met zelfverwoestende passiviteit. Ook de andere acteurs zijn allen stuk voor stuk fenomenaal. Willem Dafoe loopt in sommige films soms wat ergerlijk excentriek te doen door mijn mening, met een soort overdreven priemende mimiek, maar de rol van melancholische nachtclubuitbater is hem op het lijf geschreven. Hij zingt zelfs een variéténummertje, terwijl hij helemaal niet kan zingen. Brit Bob Hoskins spreekt met een feilloos New Yawks accent, doe het hem maar eens na. Sylvia Miles is gewoon weergaloos en vind ik zelfs de beste rol spelen. Natuurlijk is ze 'schreeuwerig', wat zou je in godsnaam verwachten van een welstellende Joodse vrouw die in de New Yorkse real estate wereld werkt?
Het is natuurlijk een screwball comedy à la Abel, verwacht geen dijenkletser van begin tot eind à la Preston Sturges, maar Go Go Tales heeft oprecht grappige momenten, bijvoorbeeld wanneer Franky Cee het fantastenverhaal bovenhaalt dat hij eens na een 'heineken' manoeuvre per vergissing een brokje pastrami uitspuwde op de nek van Hilary Rodham Clinton. Niemand gelooft dat natuurlijk, maar de schoonheid zit hem in de virtuoosheid van de vertelling. Zo wordt dit leugenachtig verhaaltje zelfs echter dan de werkelijkheid zelf. Na het einde toe wordt de film mij iets te idiosyncratisch, met de wat gimmicky opvoering van verschillende sketches - dat was me iets te Jarmush. Libertango dreunt als een french house track.
Na de film duwt een racoleur op een hoek van 7th Avenue mij een pamflet in de handen. Sapphire Gentleman's Club. Misschien uit nieuwsgierigheid eens gaan kijken? Voordat ik het weet ben ik verstrikt in het spel. Binnen de kortste keren is mijn cash op. Er is geen bankautomaat intra muros van de club. Ik trek de vrieskoude februarinacht in en vertel de bouncer dat ik dadelijk terugkom, om een dubbele cover charge te vermijden. Het getokkel van mijn JM Weston moccasins weerklinken onheilspellend in de leegte van het nachtelijk Times Square. Ik vermijd de blikken van de Port Authority hustlers. De enige andere mensen die ik tegenkom zijn fietskoeriers die uitgedost zijn als Power Rangers, hot dog venters, zwervers, daklozen, gekken, bewakingsagenten, verkleumde deelstepgebruikers, die zich allen een weg proberen te banen door de urban hellscape van Midtown Manhattan. Wat een wreed lot, mij van 24/7 deli naar 24/7 deli slepen om te zien of de ATM me toelaat om nog enkele twenties af te halen om in de string van een middelmatig uitziende Slovaakse te stoppen. Ze spreekt zelfs een woordje Nederlands. "Knappe schgatje". Na de zoveelste ronde is mijn kaartlimiet onverbiddelijk bereikt en hou ik het voor bekeken. Ik sta al rillend op de stoep te wachten om een taxi staande te houden, terwijl net een andere klant uit de club gewandeld komt. Zijn wagen staat vanvoor geparkeerd. "Can I drop you off somewhere?" Wanneer ik in de passagierszetel plaatsneem, bekijkt de goede samaritaan mij met een gemoedelijke grijns. Het is verdorie Willem Dafoe! "Happy birthday, old fella."

Ik heb de film na zoveel jaren herbekeken in Anthology Film Archives. Op een boogscheut van de NYU campus waar het merendeel van The Addiction gefilmd werd. Na de screening wijst een local mij enkele precieze filmlocaties aan.
Anthology is eigenlijk de perfecte locatie om The Addiction te bekijken. Het is geen grandioze evenementenzaal waar men men op een ergerlijk pompeus-publicitaire wijze een film als een belangrijk collectief cultureel fenomeen tracht op te dringen. Anthology is gevestigd in een grimmig hoekpand in The Bowery. Het ticketkraampje ziet eruit als de balie van de spoeddienst bij een Oost-Europees ziekenhuis. De filmzaal zelf is te bereiken via een raamloze trappengang die meer naar een magazijn lijkt te leiden. Het is in deze context dat men het anonieme, bijna heimelijke kantje van het filmgebeuren echt kan proeven. Bovendien doet de desolate setting ook wat denken aan het universum van The Addiction zelf, met zijn onderkoelde zwart-wit shots van de rustieke universiteitsaula's en gangen.
Over de film zelf: na zoveel jaren ben ik The Addiction meer als een gitzwarte komedie gaan beschouwen. Het heeft bijna iets weg van de klassieke 80s college comedy waar een outsider een hondje in het kegelspel vormt in een universum dat het zijne niet is, à la Back to School met Rodney Dangerfield. Lili Taylor speelt zowat het vrouwelijke alterego van Abel, opaque zonnenbril en geforceerde street hustler maniertjes incluis. Je kunt je zo inbeelden wat voor averij het zou opleveren als men die hondsdolle Abel zou loslaten in het gezapige milieu van de liberal arts college. "How can you stand there so glibly?" zoals één braaf literatuurstudentje declameert nadat Lili haar een beet gaf. In die zin kan je het eindeloze namedroppen en citeren ook wel wat beter plaatsen. Ik kan mij perfect voorstellen hoe Abel deze rudimentaire kennis van filosofie en literatuur verworven heeft, ik zie hem op de vloer van een appartement ergens in The Bowery met een injectienaald in zijn arm apathisch wat te lezen van uitgescheurde bladeren van verkreukte tweedehandsboekjes.