The Man in the White Suit (1951)

Leuke en intelligente film, met een origineel thema dat immer actueel blijkt: denk aan de problematiek rondom 'disruptive start-ups' zoals Uber. De eerste helft komt ietwat traag op gang, met soms ook wat te flauwe scènes, maar de tweede helft wordt heel strak en effectief gebracht zoals ik al van Ealing Studios gewend was uit The Lavender Hill Mob. De jonge Guinness heb ik vaker gezien de laatste tijd en is voor mij echt een komische openbaring. Zijn droge uitstraling en verstrooide gelaat zijn toch behoorlijk anders dan het serieuzere imago uit zijn latere carrière.

Klassieke Ealing-komedie met Guinness als een enigszins wereldvreemde anti-held waarrond de emotionele oprispingen van arbeid en kapitaal zich opstapelen. De vele grote en kleine grappen voorkomen dat ik me te veel in de situatie ga inleven, en dat is maar goed ook, want de manier waarop op het einde iedereen Sidney achterna zit doet me eigenlijk nogal aan een "lynch mob" denken. De laatste minuten, met eerst Bertha en Daphne die als enigen met Sidney meevoelen en daarna het ironische laatste shot waarin hij het licht ziet, breien een mooi rustig einde aan alle opwinding. Hoogtepunt is voor mij de vertolking van Ernest Thesiger, die hier in plaats van de campy aarzelingen en tics van zijn klassieke rollen in The old dark house en The bride of Frankenstein nu eens een totaal Mefistofelisch personage neerzet (althans totdat hij geveld wordt door een hoestbui die veel weg heeft van een hartaanval). Leuk rolletje ook van Michael Gough, 38 jaar later Michael Keatons butler in Tim Burtons Batman.

Halverwege de twintigste eeuw waren kunstvezels als nylon en polyester volop in opkomst. Dat bood inspiratie voor deze spannende scifikomedie van de Ealing Studio’s. Alec Guinness blijft een van de droogste Britse komieken. Hij maakt er geen stereotiepe nerd van, maar wel een wereldvreemde uitvinder die moeite heeft om zich uit te drukken zonder te vervallen in vakjargon. Met verbazing stelt hij vast dat niet de hele wereld op z’n uitvinding zit te wachten. Industriële ondernemers willen geen producten die nooit stuk gaan, want dan wordt er minder verkocht. Bovendien vrezen arbeiders dat er jobs verloren zullen gaan. Het gevolg is dat Stratton het in z’n eentje op moet nemen tegen een coalitie van kapitalisten en socialisten die hem rauw lusten. Als sociaal-economische satire kan dat tellen. Een interessante rol heeft Joan Greenwood, met haar sappige accent en pruilmondje, doordat lang onduidelijk blijft welke kant ze zal kiezen. Van vakkennis getuigen de vlotte montage en de belichting, bijvoorbeeld wanneer het witte pak fel belicht wordt terwijl het hoofd van Guinness in de schaduw staat. Ook spiegels worden effectief benut. Als climax is er een chaotische achtervolging met veel figuranten. Zo’n oude komedie blijft genietbaar.