Opinions

Interessant hoe je in je hoofd een beeld kan vormen van een film voordat je deze gezien hebt. Met de paar aanknopingspunten die ik had - een nihilistisch sci-fi plot waarin 'piraten' in voertuigen oorlog voeren om grondstoffen, gemaakt aan het eind van de jaren 70 - had ik me Mad Max toch net iets anders voorgesteld. Meer in de lijn van Blade Runner, zowel qua gestroomlijnd toekomstbeeld als stilering.

De toon van Mad Max is behoorlijk camp, wat een verassing voor mij was. Het lijkt op momenten

alsof regisseur Stephen Miller de meer theatrale scènes van A Clockwork Orange heeft geprobeerd over te doen en hier een dun plot omheen heeft gebouwd. Maar op momenten deed het mij ook denken aan The Rocky Horror Picture Show. Halverwege begon ik mij af te vragen of het niet gewoon een graphic novel-verfilming betrof.

Ik gok dat deze 'spraakverwarring' deels te maken heeft met de tijd waarin de film is uitgebracht - de film heeft een broeierige sfeer die in de jaren 70 meer tot de verbeelding sprak, helemaal met de oliecrisis in het achterhoofd. Tegelijkertijd koos Miller duidelijk bewust voor een over the top-aanpak: zo omschreef hij de film als een 'stomme film met geluid'. Deze esthetiek is ook meteen het grote pluspunt van de film; van het verhaal hoeft Mad Max het niet te hebben.

Het script kent namelijk zijn mankementen; de film opent behoorlijk rommelig, scènes worden soms abrupt afgekapt, en emotioneel is de film zo plat als een dubbeltje. Daarnaast heeft Miller niet zijn best gedaan dit te compenseren door karakters uit te diepen. In plaats daarvan worden ze als pionnen over het bord geschoven om zo het verhaaltje iets van vooruitgang te geven. Dit maakt de kijkervaring bijna surreëel: je wordt in een filmwereld gesmeten waar je vrijwel niks van de voorgeschiedenis van de personages te weten komt. Ze zijn er, en de rest wordt aan de fantasie van de kijker overgelaten. In hoeverre dit echt op het conto van Miller komt, vind ik lastig te bepalen.

Het gebrek aan verhaal wordt gecompenseerd met een uitgebreide aandacht voor actiescènes, opgevoerde wagens, een hoop dutch angles, breed grijnzende criminelen en sferische overlays. (Zo laat Miller regelmatig hoofdpersoon Max' kolkende hoofd overgaan in de uitgestrekte landschappen en de voortschrijdende autowegen. Het punt moge duidelijk zijn: tijdens zijn neerwaartse spiraal wordt Max steeds meer één met zijn voertuig, en zijn voertuig is één met de weg, etc.) Dit visuele geweld in combinatie met de compleet opgeblazen filmsoundtrack zorgen dat de Millers dystopie tot leven komt en mij benieuwd maakt naar de verdere franchise. Ik hoop dat Road Warrior zijn status als klassieker waarmaakt en dat hierin het Mad Max-universum iets gedetailleerder en subtieler is uitgewerkt.

Verwarrende maar overwegende positieve ervaring!

Hoewel deze film noir terecht bekend staat als de eerste Hollywood-film met een eerlijke weergave van drugsgebruik - en daarmee een klap was in het gezicht van de Production Code-censuur van die periode - is dit vooral een film over emotionele en fysieke afhankelijkheid.

Ja, Frankie is afhankelijk van heroïne, maar ook van financiële stabiliteit en van Molly's zorg en appeal. Dealer Louie, pokerorganisator Schwiefka, draaideurcrimineel en maat Sparrow en geliefde Zosh zijn op hun beurt afhankelijk van Frankie, en schromen niet om misbruik te maken van Frankies positie als afkickende junk. Op het moment dat Frankie zijn eigen leven een nieuwe draai wil geven wordt het ecosysteem in de sloppenwijk verstoord, met alle gevolgen van dien.

(Zelfs het huisje-boompje-beestje-ideaal zoals gepresenteerd in de winkeletalage wordt door Preminger getoond als een steriele droom waarop Frankie en Molly hun geluk op projecteren, klaar om geconsumeerd te worden).

Daarmee weet Preminger slim zien hoe systematische onderdrukking werkt. Dat je je leven wilt beteren, betekent niet dat dit je omgeving dit toelaat. In een crimineel milieu zullen mensen met minder kansen pakken wat ze kunnen, en iemand benijden die de mogelijkheid en het talent heeft boven zijn omgeving uit te stijgen.

In andere woorden, het gevaar van een verslaving zit 'm niet alleen aan de gebondenheid aan het materiële - de drug, seks, alcohol, etc. - maar ook in het immateriële - de sociale omstandigheden waar je als individu weinig zeggenschap over hebt.

Preminger weet dit allemaal goed in een hard cinematisch drama te verpakken. Het zwakke punt - de melodramatische rol van Eleanor Parker als hysterische echtgenoot - wordt ruimschoots goed gemaakt door een goede chemie tussen Frank Sinatra en Kim Novak en een goede wisselwerking tussen Bernsteins dramatische jazz-score ('zwarte' jazz was toen nog de soundtrack van de Amerikaanse criminele onderwereld - opvallend genoeg is er een geen Afro-Amerikaan te zien tijdens de big band-auditie) en Premingers cinematografie. De eerder genoemde etalage-scène, de 'cold turkey' en de eerste terugval van Frankie zijn mijn hoogtepunten.

Na Laura weer een geslaagde Preminger-film - waar ik wederom stijlkenmerken van David Lynch in terug zie.

Een van de meest realistische en onthullende documentaires - samen met This Is Spinal Tap natuurlijk - over de totstandkoming van rockmuziek en het menselijke aspect daarvan. De film is zo demystificerend dat het op het conto van de band geschreven kan worden dat dit überhaupt is uitgebracht. Een soort van boetedoening voor alle macho-excessen die gedurende de jaren 80 en 90 hebben plaatsgevonden onder de banier van de authentieke rock/metal-levensstijl, door Metallica en alle andere bands die zich schuldig aan maakten.

In plaats van de zuipende, onoverwinnelijke, door satan bezeten, eeuwige jonge vikings die Metallica (wij en zijzelf dachten dat ze) waren terwijl ze arena na arena veroverden, zien we hier een overgebleven drietal van middelbare leeftijd in crisis. Ze hebben de hulp ingeschakeld van 'performance enhancement coach' Phil Towle om het moraal weer op te krikken.

De docu is voor mensen met een interesse in psychologie dan ook minstens zo interessant als voor rockfans. We zien hier volwassen mannen die bekvechten, zeuren, janken, als een kind op de tafel slaan, weglopen. Het is een interessante casus of ze hun gevoelens uiten, of dat het allemaal theater is om hun échte onzekerheid over zichzelf, en hun onmacht om zich naar anderen open te stellen, te verbergen. De bandleden manipuleren elkaar constant in discussies, maar het is niet altijd duidelijk of ze dit bewust doen, of dat het de enige manier is waarop ze een ruzie van elkaar kunnen winnen.

De film is dan ook op zijn best in scènes waarin de frictie tussen de no-nonsense-attitude van een metalgroep en de introspectie t.o.v. de midlife-crises aan de hand van Towles begeleiding duidelijk worden. Denk aan drummer Lars Ulrich die in het bijzijn van zijn vader zijn daddy issues poogt bespreken, zanger/riff-schrijver James Hetfield die tot frustratie van de rest van de band uiterlijk om 4 uur 's middags de studio moet verlaten, Ulrich die zich gekwetst voelt omdat Hetfield tijd nodig heeft in een afkickkliniek, of Ulrich die zich dronken moet voeren als hij afstand doet van zijn peperdure schilderijen om aan een nieuw leven te beginne - whatever that means?

Dan is er nog de muziek op zich. St. Anger heeft een wat schommelende reputatie; het is geen klassieker omdat de klassieke sound ontbreekt (zie Ulrichs drumgeluid) - dat hoorden ik en mij vrienden op 12-jarige leeftijd al) maar het is wel een album waarbij de band zichzelf een nieuwe impuls geeft en hun opborrelende woede een geconcentreerde uitlaatklap gaf. Het is dan ook interessant om te zien hoe de band in de studio tot dit album is gekomen. Helemaal hilarisch zijn dan ook de scènes waarin we muziek te horen krijgen die het album (geheel terecht) níet heeft gehaald.

Verder wordt Hetfields creativiteit duidelijk; zijn zelfspot na een goede take, of zijn sarcastische scheldtirades bij het inspreken van een gladde radiocommercial. Rots in de branding is Kirk Hammett, die zich openbaar als een introverte en chille surfdude met een interesse in zen-boeddhisme die gewoon heel graag een spetterende gitaarsolo wil opnemen. Maar nog liever wil hij dat zijn bandmaatjes gewoon lief doen tegen elkaar.

Het laatste half uur verliest wat aan intensiteit, zeker op het moment dat de vervanger voor de opgestapte Jason Newsted wordt gevonden.

Eigenlijk een hele toffe film: goed aangekleed qua stijl en tijdsbeeld, goede acteerprestaties (van Norton en Baldwin in het bijzonder), goede toon (geëngageerd, maar ook een tikkeltje over de top met een knipoog), en supergoede jazzscore.

Alleen jammer dat het verhaal maar duurt en duurt! Als deze film een uur korter was geweest had ik 'm van harte aangeraden, maar het verhaal is te dun en wordt te slap verteld om zo lang te duren.