Opinions

Kan me goed vinden in jipt's post. De film was voor mij transcendentaal en hypnotisch (wat knap is voor een low-budget film uit 1970), maar wanneer dé omslag in de film plaatsvindt (de mensen die de film hebben gezien weten naar welk moment ik refereer) verliest het deze kwaliteiten grotendeels. Het probleem was hier niet zozeer de verhaallijn op zich, maar meer de presentatie ervan; zo leken de slapstick performances een wat onhandige manier van tijd opvullen. De film verliest hier wat mij betreft zijn momentum. Ik denk dat Jodorowsky's thema van zelfontstijging en zelfopoffering van de hoofdfiguur beter uitgewerkt had kunnen worden zonder dat er al te veel aan de tweede helft te veranderden (zo vond ik laatste shoot-out en het laatste shot van De Mol als brandende Buddhist uitstekend werken).

Opvallende reacties hier.

Afgelopen week op de gok Christian Petzolds nieuwste film Undine in de bios gekeken, omdat die eindelijk weer te bezoeken was. Deze beviel, en nadat Transit mij werd aangeraden was ik benieuwd, helemaal toen bleek dat Franz, Paula en Maryem ook van de partij zouden zijn.

Waar Undine beviel maar me iets te vrijblijvend was, maakte deze Transit een stuk meer indruk op mij. Met weinig middelen weet Petzold een surreële sfeer te creëren. De film speelt zich af in een sfeerloos en aftands Marseille waar wel hedendaagse politiewagens rijden, maar geen mobieltje te bekennen is. De tijd lijkt stil er stil te staan, en wordt bevolkt door mensen die bewust of onbewust gedrukt gaat onder een naderend onheil.

Net als in romans Het stenen bruidsbed en De donkere kamer van Damokles wordt niet zozeer de fysieke dreiging van geweld (van de hand van de machthebbende fascisten) onder de loep genomen, dan wel de ontwrichting van tijd, plaats en het effect op onze mentale gezondheid. Wat doet het met mensen waarvan de stabiele ondergrond van een eigen huis, baan en levensdoel zijn verdwenen?

Wat dat betreft is de dialoog over de aard van de hel uit Weidels roman de kern; de hel is geen fysieke marteling waar je je op kan voorbereiden en aan kan overgeven; in plaats daarvan is het een eeuwige geestelijke kwelling zonder uitweg.

Ik kende het (deels autobiografische) boek van Anna Seghers niet, maar ik had totaal niet het gevoel dat de vluchtelingcrisis hier met de haren bij werd gesleept. Eigenlijk vond ik de film überhaupt niet politiek, het is meer een karakterstudie van hoe uitzichtloosheid wordt ervaren.

Wat wel goed werkte is dat de horror van WOII en het shoah-trauma in een net andere setting wordt geplaatst, en je als kijker de universele aanslag op de menselijke waardigheid 'vers' kan ervaren. Hoeveel gewetenloze, schreeuwende Duitsers, nazivlaggen en Joodse slachtoffers kun je in een film opvoeren voordat dit gewoon een herbeleving van een gemedieerd collectief geheugen wordt? Dan liever zo.

Het platste nummer van Talking Heads over de eindcredits gooien vergeef ik Petzold maar net, totaal misplaatst. Niet meer doen Christian.

Hm, moeilijk de film te beoordelen. Qua muzikantschap is dit een erg indrukwekkende documentaire. Als je soulvolle muziek wilt horen - ik bedoel dat niet in de zin van overdreven ad-libs en technical display, maar in de zin van oprechte, gevoelige en overtuigende soul - zit je hier goed. Zangeressen als Darlene Love, Merry Clayton, Claudia Lennear, Táta Vega en Lisa Fischer zijn soulzangeressen in de volle zin van het woord en behoren tot de grootste vocalisten van de popgeschiedenis.

Wat mij uiteindelijk tegenhoudt om hier écht enthousiast te worden komt door een paar punten. Ja, de documentaire is vakkundig gemaakt, mede met behulp van prachtig archiefmateriaal van Ike & Tina Turner, Merry Clayton en Ray Charles en originele studio-opnames. Helaas ontbreekt het bij sommige verhalen aan echte uitdieping, omdat de documentaire het fenomeen soul-zangeres té veel in universele termen wil vangen. Niet alle talking heads hebben echt iets te melden. Dit geldt voor o.a. Jagger (onsympathiek, veelal inhoudsloze toevoegingen) en Springsteen (sympathiek, maar doet te hard z'n best met bruikbare quotes te komen). Ook zijn er nooit echt langdurige interviews met de zangeressen in kwestie, en wordt er erg druk geknipt tussen verschillende personen zonder dat het nog uit lijkt te maken wie wie is en wie wat zegt. En, zoals wibro al illustreerde, vervalt de film soms wel erg in zijn eigen sentimentaliteit (met inderdaad Lean On Me aan het einde als dieptepunt). Natuurlijk zijn de verhalen ook niet allemaal even opgewekt, maar de toon was af en toe wel erg 'Amerikaans'-sentimenteel. De sterke karakters van de verschillende vrouwen had in de vorm wel wat meer naar voren mogen komen.

Neemt niet weg dat dit al met al een uitstekende docu is die je kennis laat maken met een groep muzikanten die in het verleden te ondergewaardeerd zijn geweest . En dat is natuurlijk een zeer sympathieke opzet voor een film.