Opinions

het probleem dat ik vaak had met de oudere films van Haneke is dat ik de psychologie van de personages vaak niet kon geloven. Het was t'e afstandelijk en soms leken personages geheel ontdaan van elke vorm van menselijkheid. Tuurlijk komen in het echt dit soort kille, apathische mensen wel voor, maar ik geloof simpelweg niet dat zelfs op het moment van de grootste gruweldaden, of vlak daarna, iemand geen enkele emotie heeft. Aangezien er achter het soort gebeurtenissen die Haneke vaak verbeedt wel degelijk een sterke emotionele drijfveer zit, die dus niet wordt verbeeld.

Ook in deze film gaat ie soms over het randje van psychologische geloofwaardigheid. Ik zat er ook eigenlijk een beetje op te wachten - Haneke een beetje kennende - dat ie in het verloop van de film de kilheid nog zou vergroten en het te bont zou maken. Maar gelukkig krijgen we juist een heel 'menselijke' film, waarin de (zij het onderhuidse) emoties subliem vertolkt worden en ik na afloop het gevoel had ongelooflijk diep in de ziel van de hoofdpersonen te hebben gekeken. Wat weliswaar een zeer deprimerende en uiteindelijk toch kille ziel blijkt te zijn, maar wel eentje die ik volledig kan geloven. Voor das weisse band geldt dit eigenlijk nog veel sterker, ik vindt deze twee films dan ook beiden een meesterwerk. Want wat betreft cinematografie, thematiek en vertelstijl was ik ook al door vorige films overtuigt van Haneke's briljantie.

Opvallend dat veel mensen de enorm belangrijke hint aan het einde missen. Voor mij is het einde eigenlijk niet zo heel erg open daardoor. Aan de manier waarop de twee praten is het duidelijk dat ze elkaar al goed kennen, en ook een vriendelijke verhouding hebben. De zoon Majid is de innitiator, want zonder hem zou Pierrot nergens vanaf weten. Dan komt het al veelgenoemde moment van de videoband tussen de deur terwijl georges op straat aan het kijken is. Het is inderdaad haast onmogelijk dat de zoon van majid dat gedaan kan hebben zonder gezien te worden, maar het zou wel heel goed kunnen dat Pierrot van binnenuit de tape daar neergelegd heeft en dan snel weer naar binnen is gesneakt terwijl georges buiten aan het kijken was. Door de gezamenlijke spionageactie van de twee komt Pierrot ook te weten over het vreemdgaan van de moeder (hoewel dat niet bevestigd wordt, had ik het gevoel in die scene dat Pierrot elk moment een tape tevoorschijn kon halen waarop je haar overspel ziet plegen). Majid zelf is van de hele operatie niet op de hoogte, want een uur lang huilen nadat georges was vertrokken kan haast niet gespeeld zijn, en zijn personage is sowieso heel authentiek neergezet. Het lijkt er meer op dat Majid zelfs lichtelijk verheugd was in eerste instantie over het bezoek van Majid en misschien hoopte dat het verleden weer rechtgezet kon worden en dat hij misschien zelfs ook wel vergevingsgezind zou zijn. Wat natuurlijk extra bijzonder is, is dat je daardoor de zoon van Majid ook medeverantwoordelijk zou kunnen stellen voor de zelfmoord van zijn vader, wat behalve de oprakeling van het verleden ook een gevolg van de dreigementen van Georges is waarschijnlijk. Mooi om te zien dat de zoon van Majid tevreden gesteld is als hij ziet dat de toenemende waanzin van Georges voortkomt uit een enorm schuldgevoel en dan ook geen wraak meer koestert.

subliem meesterwerk 5*

onwaarschijnlijk meesterwerk, wellicht de mooist gefilmde film die ik ooit zag en doordrenkt van onderbewuste hints en poëzie. Het eerste bedrijf vond ik het zwakste waarin de hoofdpersoon me een iets te luide en actieve stem had, wat ik niet echt associeer met iemand die jarenlang alleen op een eiland woont. Maar dat is eigenlijk ook het enige minpuntje want daarna lijkt de hele film zich verder in droomtoestand af te spelen, het voelt ook echt als een droom met vlagen van beelden en mistige en mysterieuze landschappen en gebeurtenissen. De sepia beelden zijn inderdaad ongeëvenaard. Verplichte kost voor Tarkovsky liefhebbers, hoewel het minder een filosofisch vehikel is en meer een menselijk verhaal.

Filmische Sereniteit.

Susanne Bier is al enkele jaren een van mijn favoriete regisseurs. Het was wel al een tijd geleden dat ik voor het laatst iets van haar had bekeken, maar deze film herinnerde me weer wat een briljante en unieke filmmaker Bier is. Het is de manier waarop ze elk element van een film met zoveel aandacht en precisie weergeeft wat haar films onovertroffen maakt. Want op het eerste gezicht lijken de plots van haar film niet zó heel bijzonder en het genre waarin zij verkeert zit zo vol valkuilen en clichés - waar zij mijlenver uit de buurt blijft. Er is geen enkele filmmaker die de wanhoop van iemand zó echt over kan brengen.

Ik vind het prachtig hoe zij zelfs een simpele wandelsequentie opbouwt, snelle wisselingen van perspectief, handheld camera, simpel maar een stijl die je onmiddelijk herkent als de hand van Bier en die alles onmiddelijk zo een dramatische en authentieke lading geeft. Ik ga niet teveel in op het verhaal zelf, ik kan alleen zeggen dat het me een vergelijkbaar gevoel gaf als bij After the Wedding, met die twee werelden van armoede en rijkdom waarin een van de hoofdpersonen zich tegelijkertijd bevindt. Erg mooi ook hoe Johan Söderqvist (wederom, zoals bij AtW) met die marimba-achtige klanken deze twee uitersten met elkaar in harmonie weet te brengen. Maar de sfeer van deze film is rijker, kleurrijker en kent meer variatie. Wat betreft cinematografie en locaties is het onomstotelijk het mooiste wat we gezien hebben in een Susanne Bier film. Klein detail, maar het viel me op dat die typische extreme close-ups van de ogen ontbraken (wat eerder een typisch element in haar films was).

Hoewel de film wel een belangrijk plot kent, is deze wel van minder groot belang als bij bijvoorbeeld Brodre of AtW. Deze film leunt veel meer op de uitwerking van één centrale thematiek; de soms onmogelijke keuze tussen wraak en pacifisme. De onmogelijkheid om de juiste, morele keuze te maken is sowieso het belangrijkste thema in álle films van Bier, maar hier wordt dus met name gefocust op wraak tegenover incasseren. Alle verhaallijnen hebben hier mee te maken. Sommige lijntjes kabbelen wat voort of worden al snel afgerond en raken daarna naar de achtergrond. Hierdoor wordt door Bier zeer vakkundig een ziel aan elk karakter gegeven, bij haar films heb ik altijd het sterkst van alle films die ik zie dat ik de mensen in de film werkelijk heb leren kennen en hun diepste drijfveren, angsten en verdriet begrijp.

Ik heb intens genoten en ik denk dat ik dit de mooiste van Bier vind. Maar daarvoor wil ik hem eerst nog op het grote doek gaan bekijken. Ze is in ieder geval weer enorm gestegen in mijn achting. Zoveel regisseurs proberen dit type film te maken, maar Susanne Bier is ze allemaal 10 stappen voor en zet wat mij betreft een standaard, elke keer weer.

Ik ben nooit een groot liefhebber van animatie geweest, maar na het fantastische Fantastic Mr. Fox en nu Mary and Max die die film nog zelfs overklast ben ik definitief om. Ik denk dat mijn probleem vooral met het in mijn ogen totaal sfeerloze en kille digitale pixar look te maken heeft waar ik echt helemaal niets mee heb. De pixar films worden nog enigszins gered doordat ze vaak wel een goed bedacht verhaal hebben, maar visueel vind ik er helemaal niets aan. Ook de japanse animatie vind ik helemaal niks, disney tekenfilms vind ik nog wel leuk, maar dat is vooral jeugdsentiment en de klassieke tekenfilm stijl lijkt tot nu toe niet geschikt voor een volwassen drama zoals Mary and Max zeker wel is. Ook Fantastic Mr. Fox, die wel geschikt is voor kinderen en lichter van toon, vind ik toch een volwassen film. Overigens zie ik verder nog wel enige Wes Anderson overeenkomsten (ook zijn andere films) in de vertelstructuur en de kleine uitstapjes en het uitlichten van details in deze film.

Dus blijkbaar is het stopmotion wat me wel heel erg aanspreekt, en zoals eerder gezegd, het is in deze film tot in perfectie uitgevoerd. Het stopmotion genre lijkt een unieke manier gevonden te hebben om karakters uit te werken wat je niet ziet in normale speelfilms en ook niet in andere genres van animatie (hoewel ik geen kenner ben). Het surrealistische karakter en de mogelijkheid om dingen zo simpel en puur mogelijk te houden geeft de regisseur een speelruimte om iets van de menselijke ziel te laten zien wat zelfs door de beste acteerprestaties in een speelfilm nooit getoond zou kunnen worden. Wat dat dan precies is kan ik m'n vinger niet op leggen, maar deze film weet een emotie op te wekken die onvergelijkbaar is met enige andere film die ik heb gezien.

Een waar meesterwerk en absoluut geen kinderfilm.

Ik denk dat dit een film is die pas tot volle wasdom komt in de weken of maanden na het bekijken. Tijdens het kijken aanschouw je alleen, maar waar ik nou eigenlijk naar aan het kijken was blijft in veel opzichten een raadsel. Maar ik merk nu, een dag later, dat in mijn onderbewustzijn alle indrukken liggen te broeien en langzaam de essentie van de film zich begint te ontvouwen. Het is slechts een pril begin en als ik de andere recensies hier lees en aan andere films denk, heb ik nog nooit zoveel mensen horen zeggen dat specifieke scènes / long takes en de mysterieuze atmosfeer nog maanden of zelfs jaren later zomaar komen bovendrijven en opnieuw kunnen emotioneren.

Ik ben er vrij zeker van dat er een aantal momenten zijn die ik de rest van m'n leven opnieuw voor m'n geestesoog zal kunnen halen, intenser dan individuele beelden van enige andere film die ik ken. Voor mij zijn dat o.a. de wandeling(en) door de stad in een windhoos met al die rommel. Ik vind sowieso alle wandelshots briljant in deze film en in het bijzonder die van het meisje met de kat met haar haast elf-achtige voorkomen en een zo intens trieste uitdrukking die je zelden ziet bij kinderen. Ik denk de meest indrukwekkende acteerprestatie die ik heb gezien van een kind. Het personage deed me ook denken aan het jongetje uit Das Weisse Band. In die film gaat het ook ten dele over de perverterende invloed van volwassen op een kind die vervolgens tot onvoorstelbare gruweldaden in staat blijkt te zijn. Eigenlijk wordt dat nog indrukwekkender neergezet in Sátántangó, want hier zien we zonder referentie slechts een koele registratie van de gruweldaad zelf - die werkelijk door merg en been gaat en voor mij het absolute hoogtepunt van de film is - zonder veel van de interactie van de volwassen met dit kind te tonen. Daardoor wordt het geheel aan de verbeelding overgelaten welke invloeden ertoe hebben geleid dat een meisje zo'n eenzaamheid en ingehouden agressie heeft ontwikkeld dat ze dat - het lijkt achteraf haast tegen haar eigen wil - moet botvieren op misschien wel haar enige kameraad. Dit dwingt je tot een onwaarschijnlijke en weerzinwekkende compassie voor iemand die je tegelijkertijd iets gruwelijks ziet doen.

De dokter was ook zo een tragisch maar fascinerend personage. Hoe Bela Tarr werkelijk elk vermoeid kuchje, verzitting of slok met volle aandacht laat zien en dan minutenlang tergt het geduld eerst tot het uiterste, maar leidt uiteindelijk tot een haast transcendent gevoel van tijdloosheid, precies waar het hele personage over lijkt te gaan; een man die geen enkele illusie of hoop heeft, maar zichzelf volledig heeft gereduceerd tot het nu. Een trechter op de fles zetten is al een grootse gebeurtenis in zijn universum en binnen zijn minieme realiteit wordt eenieder die zijn raam passeert zo belangrijk dat elk detail dat hij opvangt genoteerd moet worden. Nadat je mee bent gesleurd in dit volstrekt lege bestaan waarin de dimensie tijd niet meer meetelt, krijgt een tocht voor wat alcohol een allure van haast epische proporties. De grote kracht is ook hier weer dat je gedwongen wordt tot empathie en dat je de geschiedenis die tot deze psychologische gesteldheid heeft geleid je probeert voor te stellen.

Irimias had m.i. veel meer potentie gehad. In de eerst vier uur - voordat hij bij het dorp aankomt en z'n plannen ontvouwd - steeg zijn imago tot haast mythische proporties in mijn ervaring en hing er een constante mysterieuze dreiging over alle gebeurtenissen. De geest van Irimias was voortdurend aanwezig, terwijl je hem haast niet ziet. Als de film de magisch realistische elementen die in de eerste vier uur geïmpliceerd worden werkelijkheid waren geworden was dit voor mij een nog veel groter meesterwerk geweest. Nu lijkt het alsof Tarr die elementen er in heeft gebracht om de naïviteit van de dorpsbewoners te benadrukken, terwijl ik graag had gezien dat Irimias werkelijk een tovenaar was die uit de dood was opgestaan en teruggekomen was om een onaards hoger doel te komen dienen. Ik had graag meer willen weten waarom de dorpsbewoners eerst helemaal niet blij zijn met de komst van Irimias, maar uiteindelijk hem blindelings vertrouwen, blijkbaar op grond van daden uit het verleden. Toch houdt hij wel enigszins een messiaans aura, met zijn wijze redevoeringen en zijn toewijding aan een bepaald heilig doel, al wordt niet duidelijk wat precies.

Daarom vond ik sinds de daadwerkelijk aankomst van Irimias de film minder, hoewel er nog steeds wonderschone stukken zijn, maar mijn verwachtingen die ik had opgebouwd werden niet ingelost en er werd een hele andere richting ingeslagen die meer ging over de materiële toekomst van de dorpelingen, wat ik toch minder interessant vond dan de eerder genoemde karakterstudies. Daarnaast is het dorp zelf een geniale locatie die de hopeloosheid en het morele verval zo mooi weergeeft met die eindeloze kale vlaktes, verregende modderpaden en bladloze bomen. Als ze het dorp verlaten vertelt de omgeving zelf veel minder een verhaal en is die minder relevant. Gelukking keren we aan het einde weer terug en vond ik het weerzien met de dokter een verademing. In dit laatste deel zien we nog een aantal prachtige wandeltakes. En het geluid van de klokken is wonderschoon.

Werkelijk wonderschone epische film. In deze film zit alles wat ik zo mooi vind aan de Russische / Sovjet cinema, wat mij betreft de mooiste cinema die er is. Prachtige uitgestrekte landschappen en al evenzo uitgerekte karakteruitwerkingen en verhaallijnen. Wat betreft de cinematografie en de kleur en atmosfeer van de enscenering deed de film me ook wel denken aan Dersu Uzala, ook een film waarin een hoofdrol voor het (Sibirische) landschap is weggelegd (hoewel ik die film nog mooier gefilmd vind).

Starbright zegt dat hij hier minder poëzie in ziet dat in Idi i Smotri, maar daar begrijp ik niets van. Juist de manier waarop er tijd en detail dat aan elk karakter besteed wordt en de tijdsspanne waarover deze film gaat maken dit voor mij erg poëtisch. En wat te denken aan die weg naar "devil's mane", die alle drie de telgen op hun eigen wijze proberen te vinden / voltooien en waar ze alledrie hopeloos in falen. En de eeuwig oude man met al die dieren om hem heen, wat ik een fascinerend personage vond en van mij een veel grotere rol van betekenis had mogen spelen.

Ik vond overigens het eerste deel van de film wel het mooiste, op een hele authentieke manier lijkt het oude Siberië in beeld te worden gebracht. Daarna gaat de verhaallijn een grotere rol spelen ten koste van een sfeerimpressie van het dorp in het desbetreffende tijdperk. Een groot minpunt vond ik de belachelijke en goedkoop klinkende jaren 80 score. Nam echt alle magie weg voor mij, gelukkig vrij spaarzaam gebruikt en afgewisseld met wel hele mooie Russische liederen. Deed me trouwens denken aan deze film, waar de soundtrack wel met succes de film om zeep heeft geholpen.

Maar dat zijn slecht kleine punten van kritiek op dit magnifieke Sibirische epos. Dit is film in z'n meest pure vorm zoals ik het het liefst zie. 20ste stem: nr1 notering in de tip250!

sigmund freud geïncarneerd in het lichaam van scarlett johansson.

het id maakt een tochtje door het mensenrijk. lekker slurpen.

kom maar zwemmen in mijn diepe zwarte ziel. daar drijven wanhopige mannen met incidentele zwellingen rond. implosief gevaar.

black lodge koffie is heerlijk om in te verdrinken.

ook het superego is z'n ouwe zelf, razende ernst op een supergeile snelfiets. al dat gevrij is wel leuk, je gaat er dus mooi dood van.

op de crematie kwam alleen een man met dikke wallen onder z'n ogen.

de chocoladetaart was vies.

in mijn hele leven was ik maar heel even - heel soms - mens.

Een waar kunstwerk dat psychologisch angstaanjagend realistisch is en vol prachtige filosofische en religieuze symboliek. Eigenlijk heeft geen andere film me ooit zo weten mee te sleuren in z'n eigen wereld vol nostalgische kleuren en vergezichten en een verzameling helden en slechteriken alsof elke epische klassieker z'n eigen afgevaardigde in de vorm van een konijn voor deze film heeft geleverd.

Toen ik zeven was heb ik fragmenten van deze film gezien en de film brengt me terug naar m'n belevingswereld van toen. Het grote kwaad en duister van de ziel worden hier getoond en dit is een angstaanjagende ervaring als je zeven bent. Maar waarheid is altijd het mooist en deze film heeft zeker invloed gehad op hoe ik de wereld ging zien. Als kind heb ik veel beelden heel anders onthouden dan ze er nu daadwerkelijk uit bleken te zien. In mijn geheugen was het een hele zwarte donkere film - qua beelden bedoel ik dan - dat er de hele film donkere zwarte wolken waren en dat eigenlijk bijna alle scenes zich in de nacht afspeelden. Apart dat als kind de dreiging in de film je daadwerkelijke visuele herinnering zo beïnvloedt. Ik vind dat je dit kinderen kunt laten zien, ik ben blij dat ik hem gezien heb toen en dat ik niet in het ongewis werd gelaten over de duistere kanten van de geest. Het is wel het best als er een ouder bij is.

Nostalgie speelt natuurlijk een belangrijke rol in mijn waardering, maar de wreedheid en het heldendom wordt ook daadwerkelijk op een prachtige manier neergezet. Daarnaast zijn de schilderachtige landschappen en de surrealistische stukken in een andere tekenstijl sowieso al vol melancholie en magie. De magie in deze film spreekt me bijvoorbeeld meer aan dan in de Miyazaki films (die ik overigens briljant vind) omdat de analogieën met filosofische en mythologische denkbeelden heel realistisch zijn hier en ik er ook echt in geloof. Ik moest ook voortdurend aan het fascisme denken (ik ben ervan overtuigd dat de makers dit bewust in de film hebben verwerkt) . De score is ook prachtig, voegt erg veel toe.