Opinions

Zojuist heb ik deze film opnieuw gezien. Het blijft een prachtige film hoor. Indrukwekkende beelden. Drie interessante verhalen waarvan langzaam duidelijk wordt dat ze allen met elkaar betrekking hebben. Nu dat ik hem voor de tweede keer zag kon ik meer letten op dit aspect van de film. Ik vind het goed dat, hoewel er verbanden zijn tussen de drie verhalen, de verbanden niet overdreven of vergezocht zijn.

In deze film lijken dan ook meer thema's mee te spelen dan het geweer en het schot. Babel is bijna een allesomvattende film. Het laat aan de ene kant zien hoe de wereld in een razend tempo kleiner en kleiner wordt. een getrouwd stel gaat even naar Marokko om te ontsnappen uit de sleur, een Mexicaanse oppas wordt al jaren betaald om voor de kinderen te zorgen. Een Japanse zakenman gaat jagen in Marokko, en geeft zijn gids een goed geweer cadeau. Ook mooi om tijdens de film al te zien dat Chieko al naar het jongste zoontje van de Marokkaanse man zit te kijken op het nieuws. Deze film laat op subtiele manier zien wat de gevolgen van globalisatie zijn, hoewel dit natuurlijk heerlijk vergezocht is. Hoewel het verband tussen de Japanse situatie en de rest pas later duidelijk wordt, en misschien niet zo sterk lijkt in het begin, is het toch zeer belangrijk. Als het geweer nooit in Marokko was gekomen, was niets van dit ooit gebeurd.

Een ander thema is waar de titel voor staat: Babel. De Babyloniers die een toren maakten om dichter bij de hemel te kunnen komen en God die, om dit te voorkomen, alle mensen andere talen liet spreken, waardoor niemand elkaar nog begreep. In iedere situatie krijg je te maken met spraakverwarringen. Brad Pitt die de Marokkanen duidelijk moet zien te maken dat zijn vrouw hulp nodig heeft. De oppas van de kinderen van Brad en Cate, die op de grens met Amerika een op papier onschuldige situatie volledig uit de hand ziet lopen door een gebrek aan communicatie. In verband met dit thema vind ik het Japanse verhaal echt een toevoeging. De spraakverwarring tussen Chieko en de mensen om haar heen heeft een volledig andere oorzaak dan die in de andere verhalen.

Naast een taalverwarring zie je ook duidelijk een cultuurshock tussen verschillende personages in het verhaal. Vooral wanneer het zoontje van Brad voor zijn ogen ziet hoe een kip onthoofd wordt. Geweldig stukje.

Ten slotte mag niet vergeten worden dat Babel deel uitmaakt van de Death Trilogy. Het slotstuk van dit ambitieuze project vertoont opnieuw verbanden met de dood, hoewel iets subtieler aanwezig. Mijn persoonlijke idee is dat de vader van Chieko het geweer verkocht heeft, omdat dit het geweer is waarmee zijn vrouw zichzelf van het leven heeft beroofd. Dit zorgt er dus voor dat de dood van een vrouw in Japan uiteindelijk de oorzaak is voor de dood van een jongetje in de Marokkaanse woestijn. dit maakt van Babel een film met aan het begin en het einde de dood, en daar tussen in een verhaal dat zich gerust op andere dingen kan richten.

Waar Babel ook over lijkt te gaan, is over mensen die verdwaald zijn. Soms figuurlijk, soms letterlijk. Want waarom zijn Brad en Cate in eerste instantie in Marokko? Ze vragen het zichzelf ook af aan het begin van de film. Wie zijn wij geworden ten opzichte van elkaar? ze hebben te kampen met de dood van een zoontje, en daarmee lijkt er ook een breuk in hun relatie te zijn ontstaan.. En wat is er aan de hand tussen de Marokkaanse broertjes? De oudste zoon lijkt het onderspit te delven onder zijn jongere broertje, die op zijn beurt masturbeert bij de mentale beelden van zijn oudere zus. En wat is er mis met Chieko? Ze voelt zich alsof iedereen haar ziet als een monster, een vreemdeling. Ze wordt niet hetzelfde behandelt als haar vriendinnen waardoor ze kansen op intieme relaties misloopt, dit maakt van haar een seksueel enorm gefrusteerde tiener. Babel is ook een verhaal over eenzaamheid in een geglobaliseerde samenleving. Babel is ook een verhaal over individualisme versus collectivisme. (De bus vol mensen kunnen geen begrip opbrengen voor de kritieke toestand van Cate. De Marokkaanse man die geen geld aanneemt van Brad richting het einde. De oppas van Brad die het trouwfeest niet wil mislopen en de oppasskinderen maar meeneemt). Babel is ook een film over hoe de wereld, ondanks dat we zo dicht naar elkaar toe groeien, met zoveel bureaucratische regels te maken hebben voordat we elkaar echt kunnen zien. Het laat ook zien hoe de autoriteiten elkaar wereldwijd wantrouwen (misschien met name hoe de V.S. de rest van de wereld wantrouwt).

Babel laat ten slotte ook een prachtige tegenstelling zien tussen het rijke leven in de grote stad en het arme leven op het platteland. Ondanks dat we naar elkaar toegroeien zijn onze verschillen nog zo eindeloos groot.

Tegen het einde van de film lijken alle situaties te escaleren. Iedereen is verdwaalt of in paniek. Men handelt naar intuitie met alle gevolgen van dien. Het zorgt voor een einde waarin er evenveel mensen gelukkig als ongelukkig mogen zijn. Is er iemand echt tevreden? Ik vind Babel een geweldige film. Hier naar het gemiddelde kijkend behoorlijk ondergewaardeerd. Het laat zoveel verhalen zien, en neemt daar ruim voldoende de tijd voor. Het boeit van de eerste tot de laatste seconde en de ontwikkelingen zie je eigenlijk nooit echt aankomen. Doordat de personages zo verschillend van leeftijd en culturele achtergrond zijn krijg je juist een frisse afwisseling van verhalen. De climax van de film, die overigens zonder al teveel lawaai bereikt wordt, brengt alle elementen bij elkaar en brengt alle personages in een staat van verwarring, wanhoop en verdwaaldheid. Zo ver van elkaar verwijderd, maar toch zo sterk met elkaar verbonden. Zowel causaal als emotioneel. Babel is een prachtig kunstwerk dat de gehele hedendaagse samenleving op een cinematografisch verantwoorde manier samenvat. Hulde!

Met het oog op een special in Filmhuis Den Haag waar men een vijftal latere films uit het oeuvre van Ozu gaat vertonen op het witte doek, heb ik eindelijk de DVD box aangebroken die hier al veel te lang ongebruikt staat. Late Spring is de oudste telg uit de doos, dus leek me een logisch beginpunt van deze regisseur waar ik al zoveel over heb gehoord, maar nog niets van heb gezien. Een regisseur zo invloedrijk in de filmgeschiedenis moet ik toch zeker kennen en begrijpen, dus nu is misschien wel het beste moment om te beginnen.

Wat ik van Ozu van tevoren al wist is wat iedereen van hem weet, hij maakt rustig voortkabbelende, familiedrama's die een veranderende Japanse samenleving treffend in beeld brengen en heeft een scala aan cinematografische handelsmerken waaronder de laag bij de grond geplaatste camera en de sfeervolle, doch soms triviale, shots van stad, dorp en land tussen de scenes door. Dat kom je inderdaad allemaal tegen. Het is een redelijk eenvoudig te onderscheiden regisseur, al was het maar door de fijne cast, die ook steeds terugkeert in zijn films.

Er is al veel gezegd over Banshun, dus laat ik het houden op hoe ik zelf deze film heb ontvangen. Ik merk dat ik gaandeweg in dit verhaal werd gezogen en tegen het einde ronduit geemotioneerd op de bank zat. Een ogenschijnlijk soap-achtig plot wordt met zoveel respect en gevoel gebracht dat het uiteindelijk tot een emotionele climax leidt. Noriko's gevoelens liggen veel moeilijker dan simpelweg niet willen conformeren aan de eisen van de samenleving. Ze maakt zich zorgen over het welzijn van haar vader die er alleen voor staat. Tegelijkertijd zal er natuurlijk zeker meer aan de hand zijn. Het feit dat zij op haar 27ste nog steeds niet getrouwd is, is op zichzelf al genoeg bewijs in het Japan van de jaren 50. Daar hoef je eigenlijk geen woord aan vuil te maken en dat doet Ozu ook niet. Ik vind het heel knap hoeveel Ozu duidelijk maakt zonder dialoog. Men zegt hier op het forum nog al eens dat er weinig gebeurt in de film, maar tussen de regels door worstelen bijna alle personages op een of andere manier met relaties en huwelijken en de veranderende conventies hieromtrent. Vader wil misschien toch wel hertrouwen, iets wat door zijn dochters als onfatsoenlijk wordt beschouwd. Zus Aya is gescheiden van haar man, die een klootzak was. Ook dat was, en is nog steeds, niet gewoon in Japan. De vriend van de vader is hertrouwd met een jong ding en Hittori probeert Noriko mee te krijgen naar een concert ondanks dat hij reeds verloofd is. Centrale thema van Banshun lijkt me dan ook veel meer de veranderende conventies rondom de relatie tussen man en vrouw. Wat mag wel en wat is uit den boze, steeds meer lijkt te mogen, of in ieder geval te gebeuren onder invloed van het Westen. Her en der spelen kinders honkbal, lijken mensen op Gary Cooper en prijken Coca Cola advertenties langs de weg. Lijkt mij ook dat deze dingen niet voor niets in beeld worden gebracht. De deur die Amerika open heeft getrapt na de Tweede Wereldoorlog veranderen het land en de cultuur in sneltreinvaart.

Ik vond dit een hele fijne eerste kennismaking met Ozu. Ik was me er niet zo van bewust dat dit ook gelijk een van zijn beter gewaardeerde films is. Ik ga me de komende maand verdiepen in Ozu's oevure. Einde van de maand hoop ik af te sluiten met Tokyo Story en deze regisseur wat beter te kennen.

Derde Sofia Coppola die ik zie en inderdaad de minste tot dusver, maar toch wel een film die stof tot nadenken geeft. Ik was zo te zien niet de eerste die de link met Spring Breakers legde. Deze bling ring is wat dat betreft toch een wat volwassener film. Misschien wordt ik te oud, maar Spring Breakers staat me vooral bij als te schreeuwerig en in your face. Coppola's tempo is wat betreft veel fijner. Haar kijk op de maatschappij is dan wel een stuk negatiever. In The Bling Ring bereikt haar vertrouwen in de mensheid een dieptepunt en dat vormt gelijk een zwak punt van de film. In Lost in Translation en Somewhere worden personages meer uitgediept, waardoor je toch ook sympathie voor ze voelt. Dat had ik hier weinig tot niet. Misschien met uitzondering voor de onzekere Marc, van wie de motieven vrij duidelijk zijn.

Een heel aparte zet vind ik dat we niet te zien krijgen hoe het met Rebecca afloopt. Want wie is nu precies de hoofdpersonage in deze film? Eerst lijkt het Marc, daarna Rebecca, maar in de laatste scenes neemt Nicki (Watson) het roer over. Wat er vervolgens met Rebecca gebeurt, of hoe zij zich bij dit alles voelt, blijft buiten beeld. Dat vind ik toch een vrij onbegrijpelijke keuze en misschien wel een flinke fout.

De film mist dus diepgang en sommige keuzes die Coppola maakt zijn onbegrijpelijk. Los daarvan heb ik wel genoten van deze film. Ik hield erg van het sfeertje en de fijne soundtrack van Brian Reitzell (al eerder betrokken bij de films van Coppola). Mijn gerespecteerde medegebruiker met de mooie avatar, JJ_D, vroeg zich af:

Prachtige film. Ben erg blij dat Canvas me aan de hand heeft genomen om toch eens deze film te gaan kijken.

Met als achtergrond de seizoenen volg je het leven van een jonge monnik die tijdens ieder seizoen voor een nieuwe uitdaging komt te staan. Waarin hij steeds meer verantwoordelijkheid krijgt en waarin zijn fouten grotere gevolgen hebben. Ik vond ieder seizoen op zijn eigen manier prachtig, nergens valt men in de herhaling. De locatie is natuurlijk magistraal. Het houten eilandje op een klein meer middenin een vallei. Je zal er maar mogen leven. Een met de natuur. De hoofdpersoon is al van kinds af aan ondeugend en ondernemend en waar dat hem in het begin nog siert, zorgt het later in zijn leven voor grote problemen. Ik vond de scene waar de oude monnik hem straft door een steen op zijn rug te binden prachtig. Visuele poezie, niets minder. Het seizoen Zomer was denk ik mijn favoriet. Als de monnik plotseling kennismaakt met het zieke meisje, en allerlei nieuwe gevoelens ontdekt. Hormonen die door het lijf gieren e.d. Hij kan haar niet loslaten als ze vertrekt en gaat, zoals het een jonge, onbezonnen tiener beaamt, achter haar aan.
In de herfst keert hij terug. De oude monnik is inmiddels stokoud en leeft samen met zijn kat op het meer. Deze scene vond ik erg ingrijpend. De woede van de hoofdrolspeler wordt zeer overtuigend neergezet. Ik vond het prachtig hoe hij de karakters uit het hout moest snijden om zo tot rust te komen. Volgens mij zit daar zeker een kern van waarheid achter, als je je gedachten ergens anders op kunt focussen. De zelfmoord van de oude monnik op het einde begreep ik ook niet. Misschien een traditie in die regionen ofzo?.
De winter is het meest raadselachtige deel van de film. Wie is toch die vrouw? Ik zal vast niet te enige zijn die dacht dat het zijn ex-vrouw was, die met zijn eigen zoon terugkwam bij hem, maar dat haar schaamte te groot was om haar gezicht te laten zien. Haar dood was tragisch. Ik denk vervolgens dat de monnik het zichzelf en de natuur kwalijk neemt dat de vrouw is overleden en dat hij daarom die marteltocht maakt. Dat hij vervolgens weer een touwtje om de vis en de kikker bindt is misschien een manier om de natuur te straffen ofzo? Vergezocht misschien..

Met het mooie cyclische einde was ik volledig tevreden na het bekijken van de film. Heel rustig. Van alles wat, maar nergens teveel van. Dit soort films willen ook nog weleens omslaan in te weinig dialoog, maar dat gebeurde gelukkig niet. Evenmin werden de scenes te breed uitgesponnen. Het camerawerk was goed en bepaalde elementen (zoals de deur die steeds opengaat bij ieder seizoen) geven de film een eigen smoel. Ik ben zwaar onder de indruk.

Het is vooral een beetje dat het steeds verder in de soep loopt, en dat je jezelf aan het einde van de rit niet meer zou herkennen als jezelf, wat ik heel sterk over gebracht vind van deze film. Je leven is normaal gesproken wat het is, je laat gebeurtenissen op je af komen, je probeert ze enigzins te beinvloeden, maar vaak ben je toch een slachtoffer van de eindeloze causaliteit van onze wereld. Voor de jongen met een moeilijke jeugd, met een cruciale gebeurtenis die het leven voor hem en zijn vrienden voorgoed heeft bepaald, is het compleet voorstelbaar dat hij gebruik maakt van een gegeven kans om de loop der gebeurtenissen te veranderen.

Hier komt het enge van deze film kijken. Alles wat je verandert heeft niet slechts dat ene gevolg dat je hoopt dat er uit komt. Ik ben geen groot wiskundige, maar ik ben ooit eens geintroduceerd met een begrip van de chaos theorie tijdens een wiskunde les. Een op het oog normaal uitziende formule, maar zodra je hem invult en de x steeds een klein beetje verandert zie je dat de uitkomsten zo ontzettend fluctueren dat er geen enkel logisch systeem meer in te ontdekken is. Dit was slechts een formule met drie x'en die elkaar beinvloedden. De wiskundige formule van het universum is zo eindeloos veel groter dat het me duizelig maakt.

Als je eenmaal één factor aanpast in deze enorme wiskunde formule, met de ijdele hoop dat je daarmee gemakkelijk uitkomt op het punt dat jij wenst, is de ketting van gebeurtenissen die je in gang zet enorm en niet te voorzien. Dat is precies waar deze film over gaat en dat is het enge er van. Mochten we ooit zover komen dat tijdreizen een mogelijkheid is, dan stel ik voor dat de aankomende tijdreizigers eerst eens Butterfly Effect voorgeschoteld krijgen.

Je leven heeft waarde op basis van de dingen die je hebt meegemaakt. Je herinneringen, en de wetenschap dat je leven een logisch verloop van begin naar eind heeft, is wat ons de nodige vastigheid geeft om te kunnen berusten in ons bestaan. Zodra je de mogelijkheid krijgt om terug te gaan en de dingen nog eens over te doen. Verliest je leven die elementaire vastigheid. Je bent niet langer wie je bent, want als wie je bent bepaald wordt door wat je hebt beleefd, en wat je beleefd hebt op ieder gewenst moment kan worden aangepast, is het vrij eenvoudig om je eigen identiteit te verliezen. Je bent dan nog veel meer dan ooit tevoren slechts een van die factoren in de eindeloze wiskundige formule die het leven is geworden.

Aan het einde van de film heeft Kutcher zo vaak geprobeerd het verloop van zijn leven te veranderen. Iedere keer als hij de formule probeerde aan te passen, kwamen er bij effecten kijken waardoor er ergens anders weer problemen ontstaan. Door deze problemen te problemen op te lossen ontstaan er weer andere problemen. Uiteindelijk kon hij niets anders doen dan zich over te geven aan de hopeloze situatie waarin hij zichzelf al lang niet meer was. Op zich vond hij nog een redelijk eenvoudige oplossing door te stellen dat hij en het meisje beter nooit vrienden hadden kunnen worden want als je als regisseur een echte mindfuck wil maken, kun je hier ook weer eindeloze gevolgen voor bedenken.