The Fog (1980)

Ongeveer het meest suffe uitgangspunt denkbaar - spookpiraten in een mist- wordt in handen van een sfeerregisseur als John Carpenter alsnog een intense kijkervaring. Hij zet hierbij zijn gebruikelijke ingrediënten in: de jengelende soundtrack, het claustrofobische van de locaties en een keurige suspense-opbouw waarbij het ogenschijnlijk normale steeds iets meer unheimisch wordt. De misteffecten zijn bij vlagen een tikkeltje gedateerd, maar desondanks levert het nog steeds beklemmende POV-shots op 'vanuit de mist' als de geestverschijningen uit moorden gaan.'The Fog' heeft als extra charme dat het veel sfeer haalt uit het pittoreske vissersdorpje Antonio Bay. Echt zo'n plek waar je tijdens de film van gaat houden omdat het zo fraai in beeld wordt gebracht. Dat mis ik wel in hedendaagse horrorfilms: het vermogen om op een bepaalde manier gezellig en warm te zijn, terwijl het geen afbreuk doet aan het griezelige ervan. Maar misschien spreek ik nu vanuit de warme gloed van mijn nostalgie!?

John Carpenter is een minimalistische regisseur. The Fog is een minimalistische film. Een film die met weinig middelen grootse horroreffecten sorteert. In dat kader wordt in de film niet veel verklaard. Behalve een oude visser die gezeten op het strand bij een kampvuur met raspende stem een aantal kinderen een spookverhaal vertelt over een vloek en een opkomende mist, wordt er bijna niets over de herkomst van het kwaad gezegd. Alleen het hoogstnodige. En dat is goed. Zo blijft het duister lang ongrijpbaar en blijft de vreemde mist zijn mysterieuze intensiteit houden. Lovecraft ten top. Zoals we van Carpenter gewend zijn, staat de sfeer weer als een huis. De score heeft daarin een belangrijke bijdrage. Fijngevoelige synthesizerklanken gecomponeerd door Carpenter zelve, accentueren de verstikkende en spookachtige atmosfeer. Als de mist onder begeleiding van de sinistere muzikale klanken de straten van het slaperige vissersplaatsje Antonio Bay binnensluipt, voelt dat op een fijne manier erg ongemakkelijk en benauwend. In deze film geen grootse effecten. Geen voor de hand liggende jump scares. Geen rumoer. Geen geweld. Geen bloederige uithalen. Dat is allemaal niet nodig. Het opwekken van het horrorgevoel gebeurt met suggestie, met subtiliteit, met gevoel en met sfeer. Carpenter is zoals de oude visser in het begin van de film. De visser die aan een stel kinderen een spookverhaal vertelt, waar de kinderen nog vele nachten lang erg onrustig van zullen slapen. Carpenter doet hetzelfde. Hij vertelt een beeldverhaal aan de kijker. En de kijker kan zich niet ontrekken aan de suggestieve en sfeervolle kracht die in de beelden ligt. De beelden zijn voer voor vele onrustige nachten. The Fog is hoogwaardige horror. In plaats van excessief effect op excessief effect te stapelen, vertelt Carpenter een spookverhaal dat hij heel subtiel uitbouwt tot een duistere en angstaanjagende horrorbelevenis. Fantastisch.