Offside (2006)

In navolging van Dayereh (2000) opnieuw een opvallende film van regiemcriticaster Jafar Panahi. Dit keer over de merkwaardige behandeling van jonge vrouwen en meisjes, die in een voetbalstadion in Teheran een kwalificatiewedstrijd van Iran voor het WK 2006 willen bijwonen. Er gebeurt eigenlijk niet zo veel, maar de interactie tussen de meiden onderling en tussen hen en de soldaten is best boeiend en vol spitsvondige oneliners. Daardoor een alleszins te genieten film, die weer een ander inkijkje biedt in een samenleving met in mijn (westerse) ogen wel heel opmerkelijke gedragsregels. Nu ik meerdere films uit en over Iran gezien heb beginnen de puzzelstukjes steeds meer in elkaar te passen. Duidelijk wordt van lieverlee wel dat de mensen talrijke vraagtekens plaatsen bij allerlei regeltjes en dat het gezag eigenlijk ook niet goed weet waarom die regeltjes er zijn. Meer interessant dan goed.

Een film vol dialogen en drukte die op een luchtige , soms komische wijze een duidelijke boodschap wil brengen. De onderlinge interacties tussen de meiden en de soldaten die betrekking hebben tot regeltjes opvolgen en hun samenleving zijn interessant om te volgen en voor ons moeilijk om ook te begrijpen. Maar ook in de film wordt dit duidelijk gemaakt dat zij dit ook wel op die manier ervaren en sommige dingen gewoon stupide vinden. Gelukkig is het thema dat hier in deze film aangekaart wordt opgeheven in oktober 2019. Iraanse vrouwen mogen naar het voetbalstadium gaan en ze waren er in grote aantallen aanwezig, ongeveer 4000. De vrouwen zien hun bezoek als een overwinning in de strijd tegen de strenge islamitische regels en tegen discriminatie van vrouwen. Het volgend weetje maakt het thema en de opzet van de film helemaal duidelijk. De Wereldvoetbalbond (FIFA) had de Iraanse autoriteiten onder druk gezet. Als het verbod op vrouwen in voetbalstadions zou aanhouden, dreigde de FIFA Iran uit te sluiten van het WK 2022 in Qatar. Dat dreigement volgde op de dood van Sahar Khodayari (29), een jonge vrouwelijke voetbalfan. Khodayari, beter bekend als ‘het blauwe meisje’, trachtte verkleed als man een voetbalmatch van haar favoriete team Esteghlal Teheran FC bij te wonen. Ze werd betrapt en kreeg zes maanden celstraf. Uit protest stak ze zichzelf in brand. Ze bezweek aan haar verwondingen.

Dit is het beste voetbaldrama ooit, vooral doordat er bijna geen voetbal in voorkomt. In de Wereldbeker 2006 zou Iran met één punt laatste eindigen in z'n poule, maar hier gaat het om de beslissende kwalificatiematch tegen Bahrein. Deels is het een travestieklucht; deels een aanklacht tegen vrouwendiscriminatie. Je krijgt een inkijk in het leven van gewone mensen onder een strenge theocratie. Ironisch genoeg beleven de jonge vrouwen een meer heuglijke dag dan wanneer ze gewoon binnen gemogen hadden. De emotionele uitbarstingen zijn integer. De boodschap komt aan, zonder dat het prekerig wordt.