Cimarron (1931)

Als er iets is waar de Academy Award jury geen verstand van heeft, is het westerns. Cimarron is dan wel geen slechte film, de echte westerns in de filmgeschiedenis mochten al blij zijn dat ze een nominatie binnen kregen. En het is misschien maar een award, het zegt toch wel iets over onze eisen van een western. Na Cimarron kwamen de films van Clint Eastwoord, John Wayne, Lee Van Cleef, Terence Hill, Henry Fonda, Charles Bronson, Gary Cooper en vele anderen. Cimarron was voor die tijd al knap gemaakt. Amper enkele jaren na het begin van de geluidsfilm wordt hier uitgepakt met een epische film. Het begin doet me denken aan How the west was won. Maar daarna zakt het helemaal in en krijgen we een soms zelfs wat vervelende film te zien. Hier en daar is er nog een opflakkering, maar meer dan een doorsnee film is het ondertussen niet meer. Zijn tijd vooruit in 1931, maar anno 2015 al lang weer voorbijgestoken.

Peperdure productie, al lijkt het grootste deel van het budget te zijn uitgegeven aan de indrukwekkende 'Oklahoma landrush' waarmee de film begint. Het is het ook meteen het enige moment van spektakel in deze zogenaamde 'western' die veel meer weg heeft van een historisch melodrama. De film begint in 1889 en behandelt een periode uit de Amerikaanse geschiedenis die sindsdien zelden is belicht. Er is een pleidooi voor gelijke rechten voor indianen, maar ook een tenenkrommende bijdrage van Eugene Jackson als Isaiah, het slaafse negroïde hulpje van de familie Cravat. Ondanks het spektakel en de erkenning die de Academy gaf (Oscars voor Beste Film, Beste Scenario en Beste Art-Direction]) leed RKO flink verlies met deze film. Het acteerwerk is wisselvallig en het geheel is nu wel erg gedateerd.

Cimarron komt vaak terug bij lijstjes van 'Beste Film'-Oscarwinnaars, maar meestal niet in positieve zin - samen met Cavalcade en The Broadway Melody wordt het vaak genoemd als slechtste winnaar ooit. Maar goed, dat zal wel meevallen, want veel beroerder dan een Around the World in 80 Days of Out of Africa zal het wel niet snel worden. Om maar met de conclusie te eindigen, dat klopt, maar ik snap ook heel goed dat deze film niet bepaald een klassieker is geworden. De film is, ten eerste, behoorlijk gedateerd. En vooral bij zo'n moralistische film als deze helpt dat niet echt. Het gaat eigenlijk de hele tijd om Yance Cravat, en Amerikaanser wordt het niet. Een dappere, eerlijke familieman die in het nieuw bewoonde Oklahoma de wet en moraal hooghoudt, Godvrezend is en preken in de kerk houdt, af en toe wat casual racism over het zwakzinnige zwarte jongetje of Indianen, niet alleen zijn familie beschermt maar ook schurken het stadje uit schiet, en vervolgens weigert om het beloningsgeld te innen. Kortom, een uiterst vermoeiende protagonist, zum kotzen. Het is ook meer een moralistisch melodrama dat zich toevallig in het westen afspeelt, dan dat het een echte western is. Maar een die zo af en toe toch wel gaat vervelen, er gebeurt niet zo veel en Yance Cravat is dus vermoeiend rechtschapen. De typetjes die ter humor worden geïntroduceerd voegen ook niet heel veel toe; het simpele negerhulpje, de stotterende timmerman, de te hard zingende en hoog pratende dame. Maar ach, goed is het verre van, maar best kijkbaar was het wel. Misschien een lage drempel voor een Oscarwinnaar, maar het is wat het is.