Opinions

Ook zonder de kennis dat het een remake is: zo'n beetje iedere minuut van de film voelt aan als remake van een remake van een remake. Het acteren - hoewel in orde - verandert daar ook niet veel aan, laat staan dat het het onbenullige verhaaltje boven zichzelf uittilt. De soundtrack heeft een paar aardige momenten, m.n de mix van Chinese couleur locale, Hollywood "romantiek" en Phillip Glass. Visueel wordt er veel pracht geboden, maar een grootse film? Nou nee.

Heel aardige Thaise horror die het vooral moet hebben van de visuals (veel scènes waarin een duister groen domineert dat later mooi gecontrasteerd wordt met scènes die baden in warm geel/oranje), de locatie (twee akelige, oude huizen omgeven door benauwende, weelderige vegetatie) en de sfeer van de jaren '30.

Sfeervol is de film zeker, mooi ook, maar voor mij lijdt hij aan een overdaad in de ingezette middelen om mij bang te maken. Alle horrortrucjes vliegen voorbij en ook de soundtrack laat geen moment onbenut. Extra jammer omdat de film soms iets art-achtigs over zich heeft dat ik graag prominenter aanwezig had gezien.

Phii khon pen ziet er gelikt uit en mij lijkt dat Monthon Arayangkoon zijn Gebroeders Pang kent, maar de film werkt voor mij voor geen meter. Irritante narratieve trucjes om maar weer een spannende scène in de film te kunnen proppen, overdaad aan niet zelden plakkatieve effecten, irritante schrikreacties van de personages, incl. veel geschreeuw van Ting. Daarbij zit de plot achteraf gezien misschien nog wel aardig in elkaar, maar ik had het al halverwege opgegeven die te volgen. Misschien ben ik het genre ook wel zat. Neemt niet weg dat er geweldige shots in de film zitten en ook de liefhebber van een zo hoog mogelijk aantal scares per minute zou aan zijn of haar trekken kunnen komen.

Niet echt spoilers hieronder, maar wie de film onbevangen wil zien, raad ik aan niet verder te lezen, en de film ook zonder de, overigens tamelijk irritante, inleiding van de makers te kijken.

Nogal heftige film. Wat is het? Documentaire, “waar gebeurd”, vermaak, drama, ideeënfilm?

Een deel van de film is documentaire met beeldencollage, duidelijk aanwezige soundtrack en voice-over. Het plaatst het geheel in een bredere historische context waarbij het perspectief van Aziaten gekozen is. In het eerste uur info over de conflicten tussen Rusland, China en Japan voor en tot in de tweede wereldoorlog, in het laatste uur de gebeurtenissen erna, toegespitst op rechtzaken, of het uitblijven daarvan. Daar doorheen nog vertellingen van de secundaire getuige Anatoly Protasov. Die zijn in kleur, de rest is zwart-wit, alles is 4:3.

Wie de film als gore-porno wil kijken kan meteen een uur (gok ik) doorspoelen. Dan is de film inmiddels in de gevangenis doorgedrongen en de kijker wordt voor de uren die volgen (speelduur van mijn dvd was 4,5 uur) gebombardeerd met zeer indringende beelden van de meest gruwelijke experimenten. De documentaire houdt hier eigenlijk ook op, of je moet al tevreden zijn met een opsomming van hetgeen men zoal deed; Erg veel info over het wetenschappelijk gehalte of resultaten krijg je niet.

De film bevat beelden die onder het heftigste vallen van wat ik ooit gezien heb, met als bijzonderheid dat de beelden eigenlijk niet binnen een plot vallen, geen gruwelijke hoogtepunten zijn in een spannende horror, maar doel op zich lijken.

Tijdens het eerste deel van de film (ergens rond 2 uur is een aftiteling, maar eigenlijk is het één lange film) heb ik die scènes vooral als filmkunst gezien. Uiteraard kijk je meer ontspannen naar het plukken van bloemen dan naar het vakkundig verwijderen van een gebit, tand voor tand, maar Iskanov geeft er wel een geweldige vorm aan, niet in het minst door de immer aanwezige zeer bepalende soundtrack van Alexander Shevchenkois. Die maakt het mogelijk om scènes vanuit de muziek te begrijpen. Geschreeuw van een slachtoffer wordt dan ook opeens deel van een score die nog het meest aan industrial doet denken.

De hele visuele stijl van Iskanov werkte bij mij beduidend beter dan in zijn vorige films, is rustiger en beheerster, meer gericht op een doel. De film brengt je in een audiovisuele ruimte waarin het, het klinkt wat raar, aangenaam vertoeven was en waarin ik kon gniffelen om de manier waarop Iskanov de kijker op de pijnbank legt.

Zeer expliciete beelden worden afgewisseld met shots van instrumenten, buitenopnames met veel sneeuw en shots van ogen. Mooie ogen, die vaak niet meer zijn dan dat, ogen die kijken, instrumenteel. Maar net in die ogen vindt iets plaats dat je met wat goede wil plot van de film kunt noemen en waarbij Iskanov niet op lijdende slachtoffers focust, maar net op degenen die de experimenten uitvoeren, of moeten uitvoeren.

Espresso gemaakt en meteen tweede deel gekeken. Aanvankelijk op dezelfde voet, maar uiteindelijk wint de inhoud van de beukende beelden het toch. Verhoogde hartslag en spierspanning, veel verzitten en mezelf steviger vastpakken, vaag gevoel van misselijkheid.

Gore-porno wordt het niet. Er is geen sprake van sadisme, maar van een functioneel uitvoeren. Uiteraard lijden de slachtoffers, maar ook daar ligt het accent niet op. Het is meer dat ik, het waargebeurd ver overstijgend, in een uitermate akelige nachtmerrie terechtkwam, een diffuse toestand waarin vorm, inhoud en protesterend lichaam samenvalt met een gebroken verstand dat nog wanhopig probeert om rubber in plaats van huid te zien.

Ideeënfilm. Enkele elementen in de film brengen je op een punt te erkennen dat er vanuit een bepaalde optiek weldegelijk rationele argumenten te bedenken zijn voor de experimenten. Ik moest daarbij niet aan Mengele – (spannend muziekje) Engel des Doods - denken, maar aan het Amerika van Busch, Cheney en Rumsfeld. Hun met martelen beoogde goed is gelijk aan dat van de experimenten: het winnen van een oorlog en het redden van mensenlevens. Goed en kwaad zijn slechts posities binnen optieken.

Uiteindelijk stopt ook het bombardement aan gruwelijkheden, de oorlog eindigt en het voelt of de film afgelopen is. Helaas volgt er dan nog ongeveer een uur docu gedeelte met voice over en vooral veel Anatoly Protasov aan het woord. Het plotgedeelte wordt nog afgerond en onderstreept: “er bestaan geen monsters”.

Ik heb dat uur lam geslagen uitgezeten. Ik had veel meer behoefte stil te staan bij hetgeen ik beleefd had en had aan dat gevoel toe moeten geven. Ondanks deze overweging kan ik, voor mezelf, vaststellen dat de lange speelduur zeer functioneel was.

Voelt erg banaal aan om hier een punt voor te geven.

Gaaf filmpje dat werkt als een 90 minuten durende MTV clip waarin aan middelen vanalles voorbijvliegt: kunst, architectuur, animatie, symboliek, gefragmenteerde montage, a-chronologie, scènes die van locatie veranderen, zang, dans en vooral veel muziek. Subtitels waren soms veel te snel weg, maar ook zo werd duidelijk dat dit alles in dienst staat van een levenslesje. Op het niveau van de personages en plot blijft het allemaal erg luchtig en oppervlakkig; Leuk en regelmatig erg mooi is het desalniettemin.

Posetitel Muzeya is een queeste naar waarheid, althans, de christelijke versie daarvan, in een wereld die door de mensen volledig de vernieling in geholpen is. Ecologische ramp krijgt eschatologische betekenis, menselijk falen wordt religieus gelijk.

Het als zwakzinnig afgebeelde "goede" deel van de mensheid (gespeeld door meer dan 1000 psychiatrische patiënten) kent nog maar één gebed: "Get me out of here". Daarmee is de queeste ook een schreeuw om verlossing en een smeekbede aan de heer en zijn engelen om erbarmen. Ik kan hier niets mee.

Qua sfeer en pretentie doet het inderdaad aan Tarkovsky denken en er zijn wat weinig subtiele verwijzingen naar Stalker waar Lopushansky als assistent bij betrokken was. De scenerie is er een van een troosteloos industrieel landschap en een eindeloze hoeveelheid daarin geproduceerd afval. Later wordt het bijbelser, maar evenmin vrolijk makend. De contemplatieve stemming die Tarkovsky bij me oproept, wil ik hier echter liever gewoon wegduwen. Ik heb de film dan ook vooral tot mij genomen als een ervaring die meer doet denken aan die welke Iskanov (zonder o.a diens editing) of Grandrieux bieden, als een radiaal uitgeleefde naargeestigheid.

De soundtrack bestaat uit wat eenvoudig, sublimaal werkend ambient. Visueel is het wisselend, soms wat knullig, soms erg indrukwekkend. De film is vrij donker en de weergave van zwart is wat problematisch, vooral in de binnenscènes die deels ook gewoon lelijk zijn. In de duisternis vooral veel confrontatie tussen geel en rood - veel behoeft aan nuances is er niet - en dat geeft vaak een fraai of minstens unheimlich effect. De beelden werken in kleine ruimte verstikkend of dringen je in wijdse landschappen een in volledige eenzaamheid beleefd lijden op. Geen lichte kost.

Gemengde gevoelens bij deze film. Als deprimerende sfeercinema best sterk, maar door regelmatig opkomende irritatie kon ik me er niet altijd helemaal in onderdompelen. 3* is dan ook eigenlijk een verlegenheidsoplossing voor een film die mij heen en weer slingerde tussen waardering en afwijzing.

Leuke comedy/roadmovie die, los van de speelduur, wel in de Jam-films serie zou passen. Low-budget film die de avonturen van twee leuke - of ook niet zo leuke - karakters volgt in veelal verlaten Japanse vlaktes met soms mooie shots met aparte composities en wat visuele grapjes. De twee verhaallijnen komen uiteindelijk bij elkaar en het wordt heel even serieus (met een cameo van Suzuki), maar de film wordt toch vooral geleid door onzin die varieert van droog tot absurd. Toch eens op zoek gaan naar meer Watanabe.