Il Sorpasso (1962)

Twee contrasterende persoonlijkheden trekken een dagje met elkaar op. De ene is extravert, roekeloos en impulsief; de andere introvert, voorzichtig en plichtbewust. In een Lancia Aurelio rijden ze door een land in volle heropbloei. Geleidelijk aan zie je Roberto's gedrag veranderen onder invloed van Bruno. De sfeer is meestal zomers en luchtig, al zit er ook een grimmig kantje aan, bijvoorbeeld in de confrontatie met Roberto's conservatieve plattelandsfamilie. Het eerste inhaalmaneuver is een voorafschaduwing van de tragische afloop. Openluchtopnames zijn gecombineerd met close-ups van een stilstaande auto voor een scherm. Hier en daar is een dummy of een body double gebruikt. Italiaanse hits en vrolijke danspasjes uit die periode worden onderbroken door kleine ruzies. Het is een mooi tijdsbeeld van het moderne en jachtige leven dat toen opgang maakte, met z'n mooie en lelijke kanten.

Schitterende karakterstudie en maatschappelijk sfeer- en tijdsbeeld. De hoofdrollen worden ingevuld door Jean-Louis Trintignant, als de bedeesde student zonder veel levenservaring, en Vittoria Gassman als de flamboyante playboy en mooiprater. Onder de vele mooie scènes in de film is deze waarin Robert zich als vijfde wiel aan de wagen voelt bij zijn eigen famileleden terwijl de hen onbekende Bruno onmiddellijk charmeert - en dit op meerdere vlakken - representatief voor het verhaal.. Maar aan alles is een keerzijde.... Terwijl de minder goede kanten van Bruno tot uiting komen, doet Roberto er niet goed aan hem al te veel te bewonderen en te willen volgen... Mooie film passend in de galerij van de indrukmakende Italiaanse cinema van begin jaren 60. Film evenwel die oneindig veel dankt aan de prachtige vertolkingen. Steelt Gassman de show en zorgt voor de komische noot, Trintignant is minstens even goed in zijn soberheid.

Prachtige roadmovie/comedy die meteen ook een mooi tijdsdocument is van Rome en omstreken begin jaren ‘60. Aan het begin van de film zien we Vittorio het Sint-Pietersplein opdraaien in zijn auto: er is nauwelijks een mens te zien en er staan wat auto’s geparkeerd. Héél andere tijden dus. Los daarvan is het een commedia die geen blad voor de mond neemt en met humor allerlei taboes doorbreekt (lijkt het mij). Overspel, familiegeheimen, de weg naar succes, de zin van het leven, het plukken van de dag … het zit er allemaal in. Het is ook en vooral een film over toch wel een klassenmaatschappij en een reflectie over de verhoudingen daarin. Vittorio Gassman lijkt geslaagd in het leven met zijn flamboyante stijl, naar het einde toe blijkt hij in het dagelijks leven buschauffeur te zijn (wat niet aansluit bij wat hij uitstraalt) en duiken zijn frustraties meer en meer op. Jean-Louis Trintignant bevindt zich ergens aan het andere spectrum - ernstig bezig met de studies en een saai leven - en beweegt zich meer en meer toe naar de stijl van Vittorio. Het einde is verrassend en zou nadien - net als de hele film - een inspiratie vormen voor counterculture cultmovie Born To Be Wild.