Spellbound (1945)

“Good night and sweet dreams... which we'll analyze at breakfast.” Een echte Hitchcock film. Spellbound gaat over psychoanalyse en moord, maar verandert naarmate de film vordert ook in een liefdesverhaal. Maar dan wel een liefdesverhaal zoals alleen Hitchcock dat kan vertellen. Duister, tragisch maar ook hoopvol, en de ijskoude Bergman en de met zichzelf worstelende Peck zijn sterk samen. Vooral Bergman is fantastisch op dreef (misschien wel haar beste rol). Het verhaal over psychoanalyse was voor die tijd baanbrekend, en Hitchcock heeft met Spellbound een geweldige film over dit onderwerp afgeleverd. En Bergman laat weer eens zien waarom ze één van mijn favoriete actrices is.

Met Spellbound maakte Hitchcock z'n eerste echte psychologische thriller. Traditioneel wordt in een misdaadverhaal vaak iemand ten onrechte verdacht, maar hier is het de held zelf die denkt dat hij een misdaad begaan heeft. Theorieën over schuldcomplex, verdringing en geheugenverlies zijn vooral een uitgangspunt voor een spannende intrige die zich ten dele in het hoofd van de protagonist afspeelt. Helemaal ernstig en realistisch is het niet; er worden ook grapjes gemaakt over psychoanalyse. Gregory Peck speelt een hoofdpersonage met een gebrek. Ingrid Bergman is de therapeut die hem helpt om via associaties en droomanalyses in de donkere krochten van z'n psyche te graven. Van haar zachte stem gaat iets troostends en bemoedigends uit. Hun kussen duren maximaal vijf seconden, om niet gecensureerd te worden. Tussen twee nevenpersonages bestaat een tegenstelling. De hoteldetective schept op over z'n bekwaamheid, maar wordt in het ootje genomen. De bejaarde mentor houdt zich van de domme, maar blijkt hun voorwendsels te doorzien. Leo G. Carroll heeft een geweldige karakterkop. De droomscènes van Dalí vertonen gelijkenissen met z'n eigen schilderijen en met het surrealisme van Buñuel. Verdrongen herinneringen worden vervormd weergegeven. Een stuur wordt een verwrongen wiel (wheel in het Engels). De algemene stijl sluit aan bij de noirperiode, met schaduwen, weerspiegelingen en rook. Opengaande deuren staan symbool voor de herinnering. Twee scènes gebruiken vals perspectief. Het glas melk met het vergif is enorm groot, net als de revolver en de nephand kort voor het einde. De muziek van Miklós Rózsa is rond twee thema's opgebouwd: het lyrische liefdesthema met violen en het mysterieuze thema van het schuldcomplex. Voor dat laatste wordt de theremin gebruikt, een vroeg elektronisch instrument dat een beetje klinkt als een zingende zaag.

De eerste film over psychoanalyse is geschreven door ervaringsdeskundige Ben Hecht, uitstekend geregisseerd door Alfred Hitchcock en heeft Bergman ideaal gecast in de hoofdrol. Maar Gregory Peck overtuigt niet als de nieuwe leider van een psychiatrische instelling die zélf kampt met een nog te verklaren trauma en de prachtige Oscarwinnende score van Miklós Rósza wordt veel te overdadig gebruikt en verpest de meest dramatische scènes. De skiscene is één van de meest onbeholpen momenten uit het Hitchcockcanon. Er valt veel te bewonderen, maar de minpunten zijn te groot om te kunnen spreken van een goede film.