Il Giardino dei Finzi Contini (1970)

De winnaar van De Gouden Beer in 1971 is een vertelling over een groep Joodse vrienden in Italië vanaf eind jaren '30 tot begin jaren '40. Wanneer Joodse leden niet meer welkom zijn op hun tennisclub, besluit een aantal Joodse jongelui een eigen tennistoernooi te organiseren op het landgoed van de familie Finzi-Contini. Daar hoeven ze zich nauwelijks te bekommeren over het feit dat hun steeds meer rechten worden ontnomen en is het verleidelijk om de ogen te sluiten voor het naderende onheil. Een boeiende vertelling, prachtig gefilmd in dromerig soft-focus om de droomwereld waarin de families leven te weerspiegelen. Bijzonder fraai is een scène waarin de familie een onheilspellend telefoontje krijgt terwijl het een liedje over de lessen van de Torah zingt. Het acteerwerk is echter erg wisselend, mede door storend zwakke dubbing, iets waar Italiaanse films uit die tijd helaas wel vaker aan leden.

Iemand het boek gelezen? Mij verbaast het vooral dat De Sica het blijkbaar nodig vond de plot te herschrijven. Zo blijft in Bassani’s roman de verhouding tussen Micòl en Malnate geheimzinnig, wat noodzakelijk is omdat de literaire trip zich vooral situeert rondom en doorheen de amoureuze koorts van Giorgio, met een onvermijdelijk oprukkend fascisme in de achtergrond. De film keert deze verhoudingen schijnbaar om: 'Il Giardino dei Finzi Contini' lijkt in mindere mate te draaien om een aristocratie die zich uit voorzienigheid terug plooit op zichzelf, haar rijkdom en haar escapistisch sportief excuus vanuit het inzicht in wat onafwendbaar is – althans zo heb ik de Finzi-Contini’s begrepen aan de hand van Bassani. Afgezien daarvan voelt de film ook op basis van andere details als een lichtzinnige vereenvoudiging van het boek, en je kunt je als toeschouwer alleen maar afvragen: waarom? Voor het overige: kitscherige soundtrack, rommelig-experimentele cameravoering, weinig esthetiek, storende dubbing, … Wat mij betreft kortom amper genietbaar. Dames ’n heren: ’t boek lezen! 2,25*

Het sterke einde brengt de hele film in een ander perspectief, en dat wordt beloond met een 3,5*. Een portret van twee bevriende aristocratische Joodse families net voor de Tweede Oorlog en met het begin van de jodenvervolging dat meer en meer doordringt in het verhaal. Giorgio en Micol kennen elkaar al sinds hun jeugd; flashbacks tonen aan dat ze twee handen op één buik zijn en bestemd lijken voor elkaar. Nu ze studenten zijn, zou je denken dat een romance en een verloving onvermijdelijk zijn. Maar Micol is een erg intelligente jonge vrouw, en de reden waarom ze de romance afwijst is diep tragisch maar ook een teken van echte liefde. Zo offerde ze eigenlijk een relatie met Giorgio op om hem de kans op een gelukkiger toekomst te gunnen, goed inschattend dat het nazisme haar en haar familie alles zou afnemen... . De eerste twintig minuten moest ik wel even doorbijten maar daarna vlot het allemaal wel. Ik ben ook geen fan van die "soft porno" stijl (heftige zooms op gezichten, wazige vaak overbelichte beelden) dus op visueel vlak een wat minder sterke van De Sica. De tuin van de Finzi-Contini is een plaats van leven in het begin, daarna wordt het een openluchtgevangenis waarin ze zich afsluiten van de buitenwereld en de realiteit liever vergeten, en hier begrijp ik best waarom anderen naar Visconti refereren.