I Am Not Your Negro (2016)

Sterke documentaire verhaald vanuit de opinievorming van James Baldwin, een man die me onbekend was tot deze documentaire. Baldwin vertrekt vanuit de strijd van Malcolm X, Martin Luther King en Medgar Evers tegenover de rassensegregatie en -discriminatie van de jaren 50 tot heden eigenlijk. Raoul Peck brengt dit zeer professioneel op het witte doek. Hier en daar vond ik de docu een beetje van de hak op de tak springend en weinig gestructureerd. Toch blijft het uitermate boeiend om volgen met de charismatische welbespraakte Baldwin die de kunst heeft om dingen te analyseren en op een vlotte manier te brengen. Vooral de quote "White is a metaphor for power" viel me op als samenvatting van zijn boodschap. Ik heb de voorbije maanden verschillende films gezien die gaan over deze zwarte bladzijden in de Amerikaanse geschiedenis. Telkens ben ik erover verwonderd en grijpt het me aan. Ook deze keer opnieuw. Het verbaast me elke keer opnieuw hoe diepgeworteld en geïnstitutionaliseerd dit denken was slecht 50-60 jaar terug. En niet alleen vanuit de bevolking, maar zelfs gestuurd vanuit de overheid, regionaal en nationaal. Discriminatie is erg, vandaag nog steeds aanwezig, maar is eveneens vaak onderhuids aanwezig in de samenleving. Segregatie daarentegen is gelukkig weggewerkt (hoewel culturele en religieuze bewegingen elk hun weg opzoeken), maar is zoveel openlijker en visueel zichtbaarder en des te frappant om te aanschouwen. De docu predikt geen revolutie, maar kaart gewoon aan. Op één of andere manier op een luchtigere manier (een duik in de filmgeschiedenis). Ook de stem van SL Jackson past goed bij de sfeer van de docu: sereen en met persoonlijkheid. Een geslaagde docu die aan te bevelen is als algemene "must see". Alleen bij de beelden bij Ferguson moet opgelet worden dat de boodschap niet te eenzijdig wordt gebracht. Het kan best zijn dat ... maar louter en alleen die beelden tonen zonder context (hoe correct/incorrect de aanleiding ook mag zijn) is op het randje.

Toch een snijdende documentaire over de rassendiscrimatie in de States, hoe de zwarte bevolking zich tot op heden nog steeds ondergeschikt voelt en niet vrij zoals het hoort. Film vertoont heel wat filmfragmenten met voorbeelden van hoe blanke sterren zich mooi, vrolijk, heldhaftig en rechtschapen toonden, iets waar zwarten nooit de kans toe kregen. In het slot nogal wat uitspraken die de bitterheid van de zwarte bevolking onderlijnen, een bitterheid waarvoor blanken blind zijn en er voor geen reden vinden.

Het verhaal over het leven van de zwarte Amerikaan. Baldwin was een tijdsgenoot van bekende voortrekkers van gelijkheid tussen blank en zwart: Medgar Evers, Malcolm X en Martin Luther King. Woordvoerders van onderdrukte Amerikanen die vanwege hun donkere huidskleur niet als mensen werden gezien, niet dezelfde rechten hadden, niet dezelfde kansen kregen. Evers, X en King deden die strijd elk op hun eigen manier, al konden ze elkaar ergens wel vinden. Als ik de documentaire volg was James Baldwin die niet gebonden was aan één bepaalde groepering, getuige was van alle grote evenementen, de boodschap zeer goed begreep van die belangrijke tijdsgenoten, en lang genoeg leefde om er een bredere analyse van te maken. Wat resulteerde in het script Remember This House, wat uiteindelijk 30 jaar na zijn dood deze documentaire werd met een bijkomende versie in boekvorm. De documentaire is zeer sterk gedaan. Een boodschap geschreven door iemand die alles zelf meemaakt, die getuige was op de eerste rij en gemaakt door mensen die hem maar al te goed begrepen. Want het racisme is nog lang niet weg. De ongelijkheid is er nog altijd. De documentaire heeft iets tijdloos. Ik hoop dat ik van mezelf mag zeggen dat ik genoeg empathie heb om me in te leven in de zwarte Amerikaan, dat ik begrip toon, dat ik een grote afgunst heb aan racisme en zelf een voorstrever ben van gelijke rechten, gelijke kansen. Maar het is nog iets anders om echt te ervaren wat zij meemaken, wat ze voelen. Door terug te gaan naar de jaren '60 waarin verschillende grote namen (niet alleen Malcolm X of Martin Luther King maar ook bekende figuren als Harry Belafonte of Sidney Poitier) het maatschappelijk debat open trokken. Gehoord worden is nog iets anders natuurlijk. In elk geval een zeer mooie documentaire waar de inhoud goed naar voorkomt en het niet alleen een verzameling beelden is. Ik had toch ook de indruk dat het een emotionele docu was, zo kwam het in elk geval over.