Beoordeling van klassiekers

Maar hoe kun jij de cinematografie uit oude klassieke films beoordelen als jij daar naar kijkt door een `moderne cinema (Hollywood?) bril`? Het lijk me handig dat, als je naar een expressionistische film kijkt, je deze beoordeelt naar de conventies van die tijd om de film zo in de juiste context te kunnen plaatsen.

Tja, ikzelf zie film als een product van de regisseur, die de persoonlijke artistieke visie van een regisseur reflecteert, volgens de auteur-theorie. Jij benadert film op een totaal andere manier en daar is niets mis mee, want er zij nu eenmaal verschillende manieren om een film te benaderen (bv. op mooiheid i.p.v. creativiteit ). Maar ik zie film als een product van de regisseur, en als externe factoren de creativiteit van die regisseur op bepaalde punten begrenzen, dan houdt ik daar rekening mee.

Mooiheid is een luchtig begrip zonder diepgang. Als ik wil weten of iets mooi is kan evengoed de mening vragen van mijn 5-jarig neefje. Verder nog: context is belangrijk voor de waardering! Wiens mening verkies je; iemand die iets afweet van de context, of iemand die zonder enige kennis? Ik weet het wel.

Precies. Soms probeert de regisseur met lelijkheid, van bijvoorbeeld cinematografie, een bepaald doel te bereiken. Als hem dit lukt is de film dan goed? Of is de film slecht omdat de cinematografie lelijk is?

Opzich wel mee eens. Je moet wel weten met wat voor film je te maken hebt. Als jij gaat kijken naar genrefilms dan weet je dat bepaalde aspecten niet erg passen bij dat genre. Zo zul je indd in Kung Fu films niet veel karakteruitdieping zien en is het toch vooral lekker beuken. Maar dat is niet alitjd even duidelijk bij elke film zoals dat bij dit genre is. Van een avonturen epos a la LoA mag je wel verwachten dat de plaatjes mooi zijn en het acteren een beetje goed is en er karakteruitdieping in zit. En als je dat allemaal kut vind dan brengt de tijdsgeest er weinig verandering in.

Akkoord. Zolang het dus maar *iets* is. Ik wil maar zeggen dat cinematografie altijd belangrijk is (de manier waarop iets gefilmd is, in beeld gebracht wordt... moet aanspreken). Een geslaagde cinematografie is essentieel, karakteruitdieping niet.

Ik kan je Ying Zhao Tie Bu Shan van harte aanraden.

Waarom zou je dat willen?

Ik snap niet goed hoe een expressionistische film in een bepaalde 'tijdscontext' beter of slechter zou moeten worden.

Heel leuk hoor, die smiley. Bijna net zo leuk als denken dat je een film in de juiste context kan plaatsen.

Volledig mee eens. Maar blue-screen is maar een klein onderdeeltje van de cinematografie, een daar ging het aanvankelijk over in deze discussie. Ik vind het jammer om je aan het gebruik van blue-screen te irriteren en het te laten meespelen in je beoordeling. Als het amateuristisch, slecht of slordig gebruikt wordt en het er kortom niet uit ziet, dan mag het wel meespelen in je beoordeling vind ik. Wel na je de vraag te hebben gesteld waarom die blue screen er niet uit zag en of het niet vermeden had kunnen worden (in mijn geval door de regisseur). Zo ja, dan mag dat wat mij betreft best gebruikt worden als een negatief punt van de film. Maar blue screen op zich kan toch niet negatief zijn vind ik.

Vreemd.

Het speelt mee, en zeker in een film met weinig diepgang (zoals mijn voorbeeld NBNW). En nogmaals: ik bedoel niet uitsluitend of noodzakelijk "mooi" wanneer ik het heb over de essentieelheid van cinematografie. Filmkunst is het geslaagd in beeld kunnen brengen (overbrengen) van wat men ook wil brengen.

Hangt ervan af of die context relevant is voor de gegeven mening.

Anders ben je anachronistisch bezig. Dat is hetzelfde als stellen een film uit 1920 veel leuker zou zijn als hij geluid had. Als je dat geoorloofd vindt, dan zul je het vast ook niet erg vinden als je horloges ziet in een film die zich afspeelt in de middeleeuwen? Het is gewoon absurd. Je moet een film niet beoordelen naar de maatstaven van 2008, maar met de maatstaven van het jaar waarin de film is gemaakt. Ik hecht vrij weinig aan zo'n mening. Een film in zijn context plaatsen leert je meer over de omstandigheden, de manier waarop de film tot standkwam en de persoonlijke kijk of artistieke visie van de maker. Het kan mijn kijk om een film veranderen. Een film in zijn context plaatsen is ook een manier om de film wat dieper te benaderen. Doe je dat niet dan ben je waarschijnlijk anachronistisch bezig en verval je in een oppvervlakkig begrip als mooiheid.

Omdat je toch tot een zo goed mogelijk oordeel wilt komen? Je wilt de film toch proberen te doorgronden en begrijpen?

Een expressionistische film, bijvoorbeeld Das Cabinet des Dr. Caligari uit 1921 laat zich niet beoordelen via de conventies die in de huidige cinema gelden. De film is zwart-wit, stom en kent vervormde decors, expressief acteerwerk, expressieve belichting en verbeelding van het innerlijke ipv. conventionele narratieve structuur.

Mensen die dit niet weten kunnen bijvoorbeeld zeggen dat de belichting waardeloos is of dat de personages onrealistisch bewegen. Dat lijkt mij niet echt de bedoeling.

Voila. Dat is dus hetgeen ik bedoelde. Beperkingen door geldschieters tellen voor mij niet. Een 'auteur' die volledig zijn zin wil doen/zijn visie wil waarmaken moet maar onafhankelijk werken of op zoek gaan naar producenten die volledige artistieke vrijheid bieden.

De film op zich wordt er niet beter op, maar jouw begrip voor de film hopelijk wel.

Erg leuke opvatting maar zo zit de (film)wereld niet in elkaar.

Dat is niet waar. Een expressionistische film draaien is een aparte manier van filmmaken door bv dingen weg te laten en spelen met de werkelijkheid. Iemand kan dat leuk vinden of niet, heeft toch niks te maken met technische beperkingen uit een bepaalde tijd?

Precies. Volledig artistieke vrijheid bestond niet in klassiek Hollywood. Men had geen keus, men moest zich onderwerpen een bepaalde regels. Verder hoeven die beperkingen op zich niet altijd negatief te zijn; omdat hij voor bepaalde zaken oplossing moet zoeken kan het de inventiviteit/creativiteit van de filmmaker ook verscherpen. Iemand die onder bepaalde beperkingen werkt kan even creatief zijn als iemand die zonder enige beperking werkt.

Nochtans auteurs genoeg die onder volledige autonomie werk(t)en.

Wat precies is de definitie van een goed oordeel? Ik vind een oordeel waardeloos als getracht is een film objectief te beoordelen. Als je roept dat een film goed is nadat je geprobeerd hebt een film in de juiste context te plaatsen – wat overigens onmogelijk is – en geconstateerd hebt dat het maximale resultaat is bereikt, terwijl je de film irritant en lelijk vond – als je dat doet, dan verloochen je jezelf. Je zou hoogstens respect voor de regisseur kunnen opbrengen maar de film zelf is verouderd en achterhaald.

Als je deze film kijkt constateer je toch gewoon dat de film zwart-wit en stom is en vervormde decors, expressief acteerwerk , expressieve belichting en verbeelding van het innerlijke i.p.v. een conventionele narratieve structuur kent? Wat valt daar dan nog aan te weten? Het enige wat telt is de wijze waarop je een film ervaart. In recensies maak je dat kenbaar door aan te geven wat je is bevallen en wat niet – desnoods aangevuld met datgene wat je liever had gezien. Als de bedoelingen van een regisseur niet uit de film zijn af te leiden heeft hij gefaald. Gecompliceerder is het niet.

Een film in zijn context bekijken is veel meer dan alleen maar kijken naar de technologie en techniek van toen. Er is heel wat meer, bv. de artistieke opvattingen en bedoelingen van de makers van de film, de maatschappelijke context, de economisch-financiële, de religieuze context, ... Maar het is natuurlijk niet belangrijk om de artistieke opvattingen van de filmmaker te weten als je een film simpelweg alleen wil beoordelen op het feit of ie leuk is of niet, of ie mooi is of niet. Als je een film ziet als kunst en het dieper wil benaderen, dan is enige kennis van de context onvermijdelijk.

In 2008 misschien, maar vroeger niet.

En die hebben zeker ook een onuitputtelijk budget, alle middelen tot hun beschikking, kunnen acteurs kiezen die ze willen... Net wat Toon1 zegt. In het studiosysteem was/is het zeer lastig tot onmogelijk om vrij te kunnen werken. Vandaar dat er `independent` cinema bestaat. Deze filmmakers moeten het veelal stellen met een beperkt budget.

Okee, in klassiek Hollywood misschien niet. Maar dan nog: waarom daarmee rekening houden? Je kan er rekening mee houden in de mate dat je een slecht elementen niet in de schoenen van de regisseur moet schuiven, maar de beleving van een bepaalde film veranderd daar toch niet mee??

[Overigens kan dat niet gezegd worden van de blue screens uit NBNW. Hitchcock werkte daar heel bewust mee. Had een productiemaatschappij sinds 1948, net omdat omdat ie volledige artistieke controle wou.]

Ai, alle films van Tarkovsky kunnen naar de vuilbak, heel de cultuurwetenschap en kunstkritiek wordt met de grond gelijk gemaakt en we kunnen film weer gaan beoordelen op 'leuk' of 'niet leuk'

Nou ja, 'leuk' of 'niet leuk' klink iets te ongenuanceerd. Ikzelf heb het liever over 'goed' en 'niet goed'. In ieder geval leef ik niet in het verleden.

Ik zal wel nooit begrijpen waarom men tot treurens toe films blijft analyseren en verdedigen als ze de tand des tijds niet hebben doorstaan. Maar goed, dat zal wel aan mij liggen.

Thank god for development.

Je moet leuk en mooi weer niet zo lettelijk opvatten.

Wat de regisseur ook bedoeld, hoe zijn artistieke visie ook is etc... Je moet het zelf ook kunnen smaken. Goed en niet goed inderdaad.

En daarbij, als iets nergens naar lijkt doet het er ook totaal niet toe wat er al dan niet achterschuilt. Zoals ik al zei, de overbrenging moet geslaagd zijn.

Mijn beleving wel. Zoals gezegd; beperkingen zijn niet noodzakelijk slecht. Het ligt er gewoon aan hoe de regisseur er mee omspringt. Zo kan een regisseur in klassiek Hollywood die beperkt wordt door de Production Code op een heel subtiele en originele wijze seksuele spanningen aanbrengen in zijn film. Daar zijn ook kwaliteiten voor nodig. Beperkingen stimuleren de inventiviteit en creativiteit. MIjn beleving van een film verandert als ik weet dat een slecht element in de film zit door externe factoren, door iets waar de regisseur (voor mij dus de man achter de film, de man die het kunstwerk produceert) niets aan kan doen. Dat slechte element hoeft dan wat mij betreft niets af te doen aan de creativiteit, inventiviteit, artistieke visie of genialiteit die de regisseur ten toon spreidt in die bepaalde film (of scene).

Ik heb al gezegd dat ik een blue-screen op zich geen negatief punt vind. Heb de scene net nog eens gekeken; de blue-screen in NBNW vind ik absoluut niet slecht gebruikt of slordig overkomen. Ik vrees dat het volgens de gangbare opvattingen in 1959 niet beter kon. Dus wat mij betreft is er absoluut niets negatiefs aan.

Het probleem ligt bij die ingesteldheid (zie mijn eerste post op de vorige pagina). Kunstwerken in hun context kunnen plaatsen betekent toch niet dat je in het verleden leeft? In tegendeel, het kan je zelfs helpen om het heden of de toekomst op een andere manier te bekijken of te benaderen. Zijn julie dan echt zo ingenomen met moderniteit dat julie je bij het kijken van een film zich niet even kunnen verplaatsen naar de tijd waarin het is opgenomen?

Er is niets mis mee als sommige mensen niet van het verleden houden of er een afkeer aan hebben. Maar dan stelt zich de vraag; waarom jezelf bezig houden met producten uit het verleden (zoals oude films) ?!