Contemplatieve Cinema

Slow Cinema: Resistance to...

Ik vondt bovenstaande link over slow Cinema (Google treffer: slow cinema flat characters). Het gaat over het gebrek aan emotie en platte karakters in Slow Cinema films. Ik moet eerlijk bekennen dat ik zelf ook al dat onderscheid aan het maken was. Certain Women, langzaam, maar met karakters = geen slow cinema. La Tierra y la Sombra, langzaam & geen karakters = slow cinema.

Waarbij ik merk, dat het hem vooral in de extreem afstandelijke shots zit, in bijvoorbeeld La Tierra la Sombra en een film als Chronic. Close Up's zijn van den Duivel! In deze nieuwe, of is het gereformeerde? Tak van filmmaken.

Ter contrast MacKendrick on Film, pre auteur theorie filmmaken:

in Aziatische cinema zitten vaak karakters

Ja, dat klopt natuurlijk, maar daar heb je vaak ook weer NEON die knippert. Lijkt me maar zondig. Maareh ik bedoel met karakters, uitgewerkte personages. Die mis ik dus in Slow Cinema. En als ze er al zijn, wordt de camera zo ver uitgezoomd dat je ze niet kunt leren kennen.

In La tierra y la sombra zitten overigens nog redelijke karakterschetsen, maar je kan zelf nog wel het een en ander invullen. Bovendien bevat die film ook zeker wel close-ups hoor. Veel (moderne) 'slow cinema' bevat juist vooral een dynamiek tussen afstandelijke shots en (extreme) close-ups, of bestaat vrijwel enkel uit close-ups, zoals La última tierra. Door het expliciet laten zien van emotie ontstaat bij mij/de kijker doorgaans juist een afstandelijkheid (in de zin dat je naar andermans verdriet, vreugde etc. kijkt), terwijl het beteugelen/impliciet maken van emotie juist een diepere indruk kan maken doordat je als het ware in het hoofd van de personage kruipt. Ik denk dat je een te simplistisch dichotoom onderscheid aanbrengt die de auteur in de gegeven link ook niet beoogt te formuleren. Slow cinema heeft geen gebrek aan emotie maar maakt meer gebruik van impliciete emoties, heeft personages die alleen plat zijn voor de onoplettende kijker en is langzaam voor de ongeïnteresseerde kijker.

Onoplettend en ongeïnteresseerde kijker of vakkundig buitengesloten? Als ik goed tussen de regels lees is Slow Cinema alleen voor de ingewijden in de ware Cinema?

The art of slow cinema heeft een reactie op Jaffe zijn stuk geschreven:

(E)Motion in slow films

Een compleet zwart stilstaand vlak, verwijt een knipperend gekleurd vlak dat het oppervlakkig is?

Dan lees je verkeerd tussen de regels. Je moet je vooral open te stellen voor deze vorm van cinema. Uiteraard zal dat voor mensen die er bekend mee zijn makkelijker zijn dan voor 'niet-ingewijde' mensen, om jouw terminologie te volgen. Ik heb het nergens over 'Ware cinema' en plaats slow cinema niet boven andere soorten cinema. Godzijdank is er niet enkel slow cinema; ik ben dol op hyperediting en personages die helemaal uit hun plaat gaan (nou ja, dat laatste gebeurt ook regelmatig in slow cinema).

En wat betreft je tweede retorische vraag naar aanleiding van de reactie op Jaffe: volgens mij begrijp je gewoon niet wat er wordt gezegd. Nergens wordt oppervlakkigheid (aan Hollywood films) verweten. Enkel jij verwijt slow cinema oppervlakkig te zijn. 'Wij' geven aan dat slow cinema wel degelijk emotie bevat (op een andere manier dan in de meeste mainstream films) en dus niet zo 'plat' is als jij wilt doen vermoeden.

We komen er niet uit. Of we praten langs elkaar heen. Maakt ook niet uit, daar is een forum voor .

Geen onderscheidende kwaliteit denk ik, dat geld eigenlijk voor elke film

Jammer dat jullie net alleen op dat onoplettende en ongeïnteresseerde ingaan; daar heb ik mijn woorden vrij willekeurig gekozen (en ook onzorgvuldig, maar wilde niet gaan editten), maar dat is verder niet de kern van waar we het hier over hebben.

Het is in zoverre onderscheidend van 'non-slow cinema' dat de betekenis tweeledig is: aan de ene kant heb je de subjectieve kant van langzaam (kijkers die traagheid als (negatief) normatieve expressie gebruiken) die ook op non-slow cinema kan slaan, aan de andere kant heb je de formele eigenschappen van een film die een film langzamer dan gebruikelijk maken en waardoor de film kan worden geschaard onder slow cinema. Zo'n (radicaal) andere formalistische en narratieve benadering heeft betrekking op onder meer het gebied van causaliteit, het gebruik van tijd-ruimte en de mogelijkheid tot interpretatie/contemplatie. Ik doelde op het gebruik van langzaam als waardeoordeel door mensen die zich er niet voor willen of kunnen openstellen, terwijl het ook als formalistisch kenmerk kan worden opgevat dat vervolgens door de kijker niet als langzaam in de normerende zin van het woord ervaren hoeft te worden.

Ik ben meer van de Orwell schrijfschool vrees ik.

Mijn inziens is karakter ontwikkeling zonder actie niet mogelijk. En wordt dat in Slow Cinema nog eens extra bemoeilijkt omdat er naar mijn idee juist op cruciale punten. Als je iemand zijn gezichtsexpressie zou willen zien dit perse de kijker onthouden wordt.

We hebben het Kuleshov effect. Dat werkt al meer als 80 jaar prima. Waarom breken met dat laatste restje hulp aan de kijker?

Voorbeeld: in La Tierra y la Sombra, in het begin komt die opa de donkere slaapkamer binnen. We krijgen echter pas circa 25 minuten later te zien wie er in nou die slaapkamer lag. Dan ben je toch expres je best aan het doen om het inleven in karakters moeilijk te maken? Ik zie dat als een slow cinema stijlmiddel.

Karakterontwikkeling is wat anders dan een karakterschets. Ik zie ook niet waarom jouw voorbeeld het inleven in de karakters zou bemoeilijken (en soms kan ook het gebrek aan inlevingsvermogen juist werken). Naast dat door middel van die constructie een ander effect of doel gediend kan zijn. Waarom zou iets meteen aan de kijker moeten worden uitgelegd? Kan je meer begrip opbrengen als je meteen weet dat het zijn zoon is? Of kan je je pas inleven als je weet hoe zijn zoon eruit ziet? Of pas als je ziet dat hij slaapt en zijn vader niet ziet? Ga je opa als kijker misschien niet beter (of: anders) observeren als bepaalde gegevens (tijdelijk) worden achtergehouden? Probeer je als kijker dan niet dieper in de psyche van het personage af te dalen? Of raak je in die helse 25 minuten dusdanig gefrustreerd dat je een hekel aan opa begint te krijgen? Wordt er misschien niet een zekere spanning mee opgebouwd? Wordt door het niet-tonen misschien niet een bepaalde afstandelijkheid, vervreemding en leed tussen vader en zoon gesuggereerd? We kunnen zoveel kanten op, maar het arme kijkertje wil en zal alles NU GODVERDOMME PRETENTIEUZE KUTREGISSEUR FUCK ARTISTIEKE VRIJHEID KIJKERS ZIJN DOM voorgekauwd krijgen, anders kan hij zich niet identificeren met het personage en dat is niet leuk want dan wordt de film saaaaaaaai...

Ten eerste, het cruciale punt dat Jaffe maakt in zijn 4x3 stuk is volgens mij: slow cinema roept emoties niet zozeer op door karakterinleving mbv close-ups van duidelijke expressie (hoewel dat natuurlijk ook wel gebeurt), maar door andere stijlmiddelen zoals camerabeweging, ritme, herhaling, mime (beweging), kleur, etc. Dat we geen karakters hebben om ons mee te identificeren - als dat al zo is, wat ik duidelijk niet zo ervaar - wil niet zeggen dat we geen emoties kunnen hebben.

Daarnaast denk ik dat je gelijk hebt dat sommige slow cinema (of veel, zo je wilt) een stijlmiddel heeft gemaakt van bewust de kijkers identificatie met karakters te blokkeren en zo de kijker te vervreemden, door inderdaad long shots te gebruiken ipv close-ups, door geen muziek te gebruiken, door karakters geen duidelijke of eenduidige motivatie te geven voor hun handelen enzovoorts. Maar dat is denk ik niet zozeer kijkertje pesten. En als het dat al wel is, dan is dat opzichzelf een middel om een doel te bereiken, bv (zelf)reflectie van de kijker. Hiermee plaats slow cinema zich in een traditie van experimentele film en New Wave bewegingen. In dit gedachtegoed zijn emotie en identificatie en jezelf verliezen in een fictie overrated en personifieren (pun intended) al het slechte waar de bourgeoisie voor staat.

Dus om jouw gehate voorbeeld La Tierra y la Sombra aan te halen: inderdaad in de genoemde slaapkamerscene blijft de camera op afstand en verder verhult het duister het personage dat op bed ligt. Ik kan er meteen nog een voorbeeld aan toevoegen van eenzelfde stijlmiddel: in de eerste scene dat we de oma aan tafel zien zitten staat de camera achter haar. We zien haar gezicht niet en de cut naar haar gezicht wordt schijnbaar oneindig lang uitgesteld. Dit wordt nog eens geaccentueerd doordat de camera ook nog eens heel langzaam op haar rug begint in te zoomen.

Dit kun je irritant vinden en onbegrijpelijk, maar je kunt ook wat meer empathie tonen en proberen te bedenken waarom een regisseur dit zou kunnen aanwenden als stijlmiddel (zoals McSavah al met enige nadruk suggereert). Misschien wil de filmmaker bijvoorbeeld de emotionele afstand die de personages onderling voelen op de kijker overbrengen. Misschien moet je je als kijker net zo ongemakkelijk voelen met de hele situatie van de terugkerende opa als de personages zelf.

Naast de emotionele afstand tot de karakters zou je ook nog het gebruik van tijd in overweging kunnen nemen als factor die de beleving van de film enigzins ongemakkelijk maakt. De tijd op twee manieren. Eerst het soort tijd dat de film toont: lopen, op bed liggen, afzien in het zware werk, reizen. Allemaal tijd waar we als kijker misschien niet zozeer in geinteresseerd zijn en die we mischien liever niet zien. Maar toch vraagt (of dwingt) de film je erbij stil te staan.

Wat me brengt bij de tweede tijd, de tijd die de film neemt om te tonen. Niet alleen is het getoonde misschien onprettig (hoewel er zeker mooie momenten van tederheid en affectie zijn), de film gebruikt de tijd van het tonen ook om je als kijker als het ware op de feiten te drukken. Scenes duren soms veel te lang, het getoonde had ook met montage veel efficienter getoond kunnen worden lijkt het. Maar ik denk dat deze trage tijd van het tonen daarentegen effectiever is. Het betrekt je bij de geleefde ervaring van de personages: hun lichamelijkheid, hun ervaring van tijd, hun verhouding tot het land, hun nabijheid tot anderen.

Gelukkig zijn er ook gebruikers die het allemaal beter kunnen verwoorden.

Ik Doe Moeilijk

Dank je voor je zeer uitgebreide antwoord! Waardeer ik zeer. Nu komen we verder

Het is precies wat ik aanvoelde. Als kijker heb ik bij zon scene waar me expres informatie. Of om het heel plat te stellen: "onthouden wordt wat ik wil zien" het gevoel dat ik een lesje geleerd krijg. Vandaar mijn eerdere referentie's aan zondig en gereformeerd. Ik heb kennelijk de verkeerde verwachtingen, kijk oppervlakkig of & ben bourgeoisie. Had je dus toch gelijk Mc Savah!

Het mag duidelijk zijn, dat ik er in het geheel niet van houdt om zo uit een film geworpen te worden. Ik begrijp dat vervreemding een onontwarbaar deel van kunstbeleving geworden is. Wat dat betreft is de missie dan wel geslaagd, ik kijk vanaf het moment dat er zulke fratsen in een film zitten, met enorme afstand en alleen nog maar analytisch. Waarom duurt dit shot zo lang, waarom beweegt de camera. Wat is het punt van dit contrast. Waarom krijgen we nu opeens wel een close up, etc, etc.

Niet echt een kunstbeleving waar ik gelukkig van wordt. Maar misschien is nu wel wat duidelijker geworden waarom ik zo kriegel van sommige van deze contemplatieve films wordt. Het vervelende, voor mij althans, is dat ik sommige van deze contemplatieve films, heel erg mooi vindt. Bv Turin Horse, Once Upon a Time in Anatolia, Stellet Licht, Quatro Volte, Csak a Szél en Heya. Ik blijf het dus opzoeken.

Leuk, we hebben een andere smaak, maar we komen wel tot een punt. Mijn reactie op zon "waardeoordeel" over de kijker, slaat bij mij om in een waardeoordeel over de film. Of om het preciezer te zeggen. Ik schiet in de analyse stand. Daar waar ik misschien mijn zonde had moeten aanvaarden.

Om terug te komen op zonde en gereformeerd. Is kunst die het uiterste vraagt of tegen zelfkastijding aanhangt, nu perse beter? Soul cleansing is even een woord wat me hier te binnen schiet. Of mischien een nog grotere bal om op te gooien. Wordt je daar een beter mens van? Is het ok als ik deze tak van film soms wat Macho Masoschistisch vindt?

Ik heb kritiek op kunst, moet kunnen toch? Of mag je bij een experimentele film niet zeggen, dat het experiment voor jou niet werkte? Kritiek op kunst is toch niet gelijk het einde van de beschaving zoals we die kennen? Er is ruimte voor smaak toch? Of moeten we als hijgerige fanboys alles maar mooi vinden wat kunst heet? Ik roep toch niet op het plaatselijke filmhuis in de fik te zetten?

Laten we dit eens proberen. Als je de Contemplatieve lijn helemaal doortrekt: geen emotie, inleving, kleur, acteerwerk, muziek, camerabeweging, karakters en plot. Kom je dan niet bij hetzelfde uit, als waar deze cinema zich tegen afzet? De leegte van actiecinema? Of is er ergens de hoop, op de essentie van cinema te stuiten?

Nu komen we verder ja... Ik probeerde ongeveer hetzelfde duidelijk te maken, maar beknopter. Overigens kijk ik eigenlijk altijd op die analytische manier naar een film, dus ook bij meer standaard films. Dat verklaart misschien waarom ik niet een grotere afstandelijkheid ervaar bij slow cinema.

Je laatste post over kritiek is alleen echt niet waar ik het over heb. Heel irritant als je telkens schijnbaar niet begrijpt wat er wordt gezegd (of de troll uithangt).

Dan krijgen we structural film! Ook reuze interessant, op een andere manier.

Een film kan toch saai zijn? Of is dat onmogelijk?

Maar we praten duidelijk een compleet andere taal en we kijken totaal verschillend naar films. Niet zo gek dus dat we elkaar niet begrijpen . Hoef je de ander nog niet gelijk voor domme kijker uit te maken?

Ok, nu zit ik wel op de rand van Trollen, maar de vondst is te mooi. De kijker voor dom uitmaken is nu net wat me zo irriteert aan sommige van die stijlmiddelen die in slow cinema ingezet worden.

Ik bedoel nergens te zeggen dat kijkers dom zijn, ik zeg juist het tegenovergestelde. Door zo te hameren op het 'als de film maar niet te onduidelijk is', doe je net of de kijkers te dom zijn om bijvoorbeeld een experimentele narratieve aanpak te kunnen waarderen. De regisseurs van slow cinema zien de kijker over het algemeen juist als iemand die ze als het ware gelijkstellen aan henzelf. Ik zeg juist dat het vooral belangrijk is om jezelf open te stellen voor dit soort films om ze te waarderen, en dat je echt geen intellectueel hoeft te zijn (ben ik namelijk ook niet). Toen ik over 'het arme kijkertje' sprak, ging het ook niet over jou, maar meer hoe de kijker soms behandeld wordt door de filmindustrie en hoe sommige kijkers totaal niet open staan (en niet gewend zijn aan) voor experimentatie in vorm en narratief. Dat heeft verder weinig met hun intellect te maken, maar wel met instelling en gewenning/ervaring. Zelf stond ik vroeger ook kortzichtiger tegenover experimentele/slow cinema.

En als je ook doelt op het gegeven dat ik zeg dat je niet lijkt te begrijpen waar ik het over heb, daarmee wil ik geenszins impliceren dat je dom bent. Want ik krijg het idee dat je mijn berichten steeds verkeerd interpreteert en waarmee je mij neerzet als een soort hooghartige lul. Daarom komt het op mij over alsof je niet goed leest of selectief aan een milde vorm van trollen doet. Ik ben niet zo'n goede schrijver als Ik Doe Moeilijk, maar zo slecht verwoord ik het toch ook weer niet?

Dus hoe kom je erbij dat ik geen kritiek op experimentele/slow cinema zou dulden? En waar heb ik gezegd dat slow cinema niet saai (vind 'saai' niet zo'n goede term, maar begrijp wat je bedoelt) kan zijn? Voor mij zijn er genoeg voorbeelden van dat soort films waar ik niks mee kon (maar soms met een voetnoot dat het misschien ook meer aan mijzelf ligt, doordat mijn smaak of interesse wat anders ligt of dat ik te weinig baggage heb). Net zoals mainstream films matig kunnen zijn, zijn er ook matige experimentele films. Er wordt in mijn optiek door sommige kijkers alleen te snel teruggevallen op hoe films er in hun ogen uit zouden moeten zien, en wanneer een film hiervan afwijkt woorden als 'vaag', 'pretentieus' en 'saai' worden gebruikt. En dat heeft ook te maken met de vraag of je film louter of voornamelijk als amusement ziet of ook als kunst wil benaderen.

Waar ik op reageer is waarom of hoe de kritiek wordt gegeven, niet het feit dat je kritisch bent ten aanzien van slow cinema. Kritiek is prima, maar je kan ook kritiek hebben op de inhoud van de kritiek, dat is toch de essentie van een zinvolle discussie? Ik vond namelijk dat jouw kritiek te makkelijk was en dat deze 'weerlegd' kon worden, en daar gingen mijn berichten over.

En dat vatte ik als een persoonlijke aanval op. En zo praten we langs elkaar heen. Onbedoeld.

Over "uitsluiting" door de regisseur, de kern is denk ik, dat ik bij een door mij als pedant ervaren stijlkenmerk ga bokken. En jij het als een plus ziet. Of nog simpelere. De een legt de makke bij de kijker, de ander bij de regisseur. (Ik stel dit even extreem, niet om te trollen, maar om een duidelijkheid te scheppen).

Ik heb - en ik neem aan elke slow cinefiel met mij - een zeker plezier in het kijken.

Dit heeft te maken met jezelf overwinnen en door je eigen verveling heengaan om zo tot een soort ander bewust zijn te komen. Dit bewustzijn schommelt denk ik tussen de extremen van hyper(zelf)bewustzijn, aan de ene kant, en volledige tranceachtige zelfvergetelheid, aan de andere kant. Je zou kunnen zeggen tussen pure verveling en contemplatie in. Over de duur van een film kun je als het ware door opeenvolgende fasen heengaan die in meer of mindere mate naar een van deze polen neigen.

Slow cinema heeft inderdaad iets van leegte en stilte in zich, maar ik vind het een vruchtbare grond waarin creatief denken, associeren, en verbeelding goed kunnen gedijen. Het heeft stijlkenmerken die je inderdaad in extreme vorm in structural film en videokunst ziet, maar het is ingebed in meer narratieve en realistische vorm. Dat maakt dat de leegte en stilte niet absoluut zijn. Overigens zou je extreme dingen als Warhols Empire en Bennings Nightfall voor mijn part best als (experimentele) non-narratieve slow cinema kunnen benoemen.

De ervaring van het kijken naar slow cinema is voor mij lastig in woorden te vatten. Ik voel me open en ontvankelijk; er lijkt niets te hoeven; de tijd van de film trekt langzaam, maar zeker, aan mij voorbij; ik zit in de film als keek ik vanaf een uitkijkpunt over een panoramisch uitgestrekt landschap. Aan de andere kant voel ik me soms juist zeer geconcenteerd, kijk ik met hernieuwde en meer intense blik naar de beelden en luister ik scherper naar de geluiden, dan verkeer ik in staat van verwondering. Als ik het kan opbrengen, dan is de beloning groot. Ik merk vaak dat ik helder denk; dat er vrijelijk allerlei associaties en beelden in me opkomen; ik ben me zeer bewust van het hier en nu (van mezelf en de film), het heden dijt als het ware enorm uit; ik ben ontvankelijk voor het kleinste detail, de miniemste beweging.

Soms voelt het juist alsof de tijd van de film zich meester van mij maakt, me domineert, zichzelf aan me oplegt. De tijd lijkt dan tot het onplezierige toe zich te vertragen. Soms ook voel ik me te onrustig en kan ik niet wennen aan het tempo dat de film me dicteert, dan is de film ook voor mij saai en traag.

Slow cinema kan zo dus een confrontatie zijn met jezelf. Het dwingt je de leegte en stilte creatief te verwerken of te verlevendigen, in plaats van de leegte proberen te vermijden en met verstrooiing te vullen (de tijd doden). Hoe leger en stiller de film, hoe meer je als kijker zelf invulling zult moeten geven aan de tijd.

Maar je kijkt altijd nog naar een film (van een zekere duur en met een bepaalde indeling), je bent nooit helemaal alleen en op jezelf aangewezen. Je maakt altijd nog contact met een ander: een fictief personage, een artefact (de film) met een stijl en vorm, een ingebeelde maker met een bepaalde artistieke bedoeling. Er is een dubbele beweging gaande: de film raakt je en strekt zich uit tot in jouw ervaring, en jij reikt door je verbeelding naar de film toe. Slow cinema is een ontmoeting.

Mooi geschreven!

Ik ben duidelijk van deze kant van het film kijken: "volledige tranceachtige zelfvergetelheid" met een haast kinderlijke suspension of disbelieve . Ik ga pas bokken, als het heel gortig wordt. Waarschijnlijk reageer ik daarom zo heftig op een stijlmiddel dat bedoeld lijkt om me op afstand te zetten.

20 Slow Films From This Cen...

Het IDFA heeft een speciaal 'slow documentary' themaprogramma dit jaar.

18/20 gezien uit die lijst, Biosguru. Op een gekke manier toch egostrelend zo'n score.

Mwah, standaard arthouse-lijstje. Ongeveer de helft zou ik niet als 'contemplatief' betitelen.

snob!

Standaardlijstje zou ik het ook niet willen noemen. Al is de definitie een beetje onduidelijk.

Niet perse om het lijstje te verdedigen. Maar Arthouse valt bij mij onder films met commercieel potentieel. Naar het mischien wel achterhaalde theater onderscheid: Bioscoop = commercieel, Arthouse = crossover (geen Marvel, wel Untouchable), Filmhuis = niet commercieel interessante titels. Wat heel vroeger de kwetsbare kwaliteitsfilm genoemd werd.

Ik zie een Arthouse theater de titels op het lijst nog niet zo snel draaien

Bioscoop = Commercieel. Filmhuis = Arthouse (= niet-commercieel). Maar de laatste jaren kun je niet direct meer van dusdanige grenzen spreken. In welke categorie valt EYE of Kino bijvoorbeeld? Volgens mij doet iedereen wat die zelf wilt. Soort van kruisbestuiving.

The Death Of Mr. Lazarescu, Man Push Cart, Somewhere, Putty Hill, Nana, Neighboring Sounds, Museum Hours en Our Beloved Month Of August vind ik niet direct 'contemplatieve' films.

Op een enkeling na zijn het meer filmfestival-titels.