Ride the High Country (1962)

Ik was een beetje huiverig om deze film na al die jaren te gaan herzien, want ik heb er inmiddels zóveel over gelezen en de reputatie ervan is zó groot (Michael Parkinson en Clyde Jeavons noemen dit zelfs "The best western to come out of the sixties, and arguably the best of all time") dat ik bang was dat hij flink zou gaan tegenvallen. Maar al spoedig smolt mijn schroom weg als sneeuw voor de zon : een goed geconstrueerd verhaal, soeverein en met volkomen beheersing geregisseerd, dialogen die bijna literair zijn maar nergens gekunsteld aandoen, en in het centrum de perfecte vertolkingen van twee grote voormalige westernsterren die niet alleen over de goede oude dagen lijken te mijmeren maar ook over de hoogtijdagen van de western – èn over hun eigen gloriedagen. Ironisch genoeg behoort deze film uit de herfst van hun carrière (Scott maakte hierna zelfs helemaal geen film meer) meteen tot de absolute hoogtepunten uit hun werk, terwijl voor Peckinpah zijn tweede bioscoopfilm de opmaat voor één van de belangrijkste (en meest problematische) oeuvres uit het westerngenre zou zijn. "A nice little conventional unconventional western" volgens Stanley Kauffmann, indertijd een treffende omschrijving maar achteraf gezien wel íéts meer dan dat.

Hell yeah dat dit geen doordeweekse western is. Peckinpah speelt meer met geweten en moraliteit dan met revolvers, maar hij werkt het schitterend af naar het einde toe waardoor de hele opzet prima werkt. Zoals vaak in zijn films gaat het meer om de verhoudingen tussen de personages dan om de actie zelf, iets waarin de regisseur soms voor afgerekend wordt (denk maar aan Pat Garrett & Billy the Kid). Door twee oude "fin de carrière" cowboys centraal te zetten zie je mannen die in hun leven fouten hebben begaan en eruit hebben geleerd; ze zijn dan ook behoorlijk mild en begripvol wanneer Heck Longtree op het punt staat om over de schreef te gaan (bvb de bijna-verkrachting van het meisje) want ze zien ook een jonge versie van henzelf in hem. Fijn zo'n genuanceerde personages en eigenlijk vond ik dit zonder meer een onderhoudende western door het onvoorspelbare verloop. Heb de laatste tijd goede westernkeuzes gemaakt, en deze mag daar zeker bij gerekend worden.

De film opent schitterend, bijna op Breugeliaanse wijze, met een inzoomen op allerlei miniatuurtaferelen tijdens de festiviteiten in de stad. Na de kennismaking met de personages volgen dan nogal wat scenes met gekeuvel tussen Scott en McCrea waarbij ik me afvroeg waartoe het ging leiden. Met de intrede van Mariette Hartley in het verhaal komt het pas goed op gang. Dat gebeurt wel meer in dergelijke films: voeg een vrouw toe aan een mannelijk gezelschap en het spel zit op de wagen . De personages worden gedwongen zich te verhouden tot Mariette en de problemen die ze met zich meebrengt, en moeten kleur bekennen in het morele spectrum. Wat ook hun onderlinge verhoudingen bepaalt. En dan is er natuurlijk nog de goudkwestie, waarrond het uiteindelijk draait, die naar het einde opnieuw gaat interfereren in de verhoudingen. En zo krijgen we interessante karaktertekeningen tot op het eind. Blijkbaar heeft Sam Peckinpah ook meegeschreven aan het script. Mooi werk hebben ze geleverd. De psychologie krijgt zijn hoogtepunt in de finale met een shoot-out die de puntjes op de i zet. En eerlijk, voor mij is dit de beste en zeker de meest gebalanceerde western die Peckinpah heeft afgeleverd.