Lásky Jedné Plavovlásky (1965)

Als Forman met deze film de grauwheid en de vreugdeloosheid wilde uitbeelden van het leven in een door een communistisch systeem geleide samenleving dan is hij daar goed in geslaagd. Die scènes van in de danszaal zeiden genoeg. Slecht geklede en niet vrolijk kijkende dames, klunzig uitziende soldaten, een danspartij die in het teken stond van soldaat zoekt vrouw en waar het spontane ver te zoeken was. Armoe troef dus. Neen, de Praagse Lente moest duidelijk nog beginnen. Deze film van Forman kon mij dus niet bepaald enthousiast maken. Binnenkort mij maar eens wagen aan zijn laatste film uit zijn Tsjechische periode Horí, Má Panenko (1967) . Die film spreekt mij als ik de plotomschrijving daarvan lees aanzienlijk meer aan. Waardering: nipt 3,0*

'Lásky jedné plavovlásky' is de heerlijke doorbraak-film van Milos Forman die op dat moment niet bevroed zal hebben welke roem nog allemaal op hem lag te wachten. Het vakmanschap van Forman is onmiskenbaar aanwezig in deze komedie. Hij laat de acteurs improviseren en in scenes op een dansvloer gaat iedereen zijn eigen gang zonder idee of ze wel of niet in het beeld van de camera zijn. De humor is mild, maar amusant en je wordt licht melancholiek van de film die schijnbaar uitstekend de sfeer tekent waarin de Praagse Lente van 1967 kon ontstaan.

Ergens in een saai stadje op het Tsjechische platteland werkt de 18-jarige Andula in een schoenenfabriek. Ze is zoekende. Naar liefde bijvoorbeeld. Ze heeft een nietszeggend vriendje. Ze flirt met een boswachter die haar over de paringsdrift van dieren vertelt. Op een dansfeest belandt ze tussen geile reservisten van middelbare leeftijd. Ze belandt in bed met een jonge pianist die haar lichaam vergelijkt met een gitaar. Geen gewone gitaar maar een hoekige gitaar die door Picasso geschilderd zou kunnen zijn. Een compliment? Zou kunnen. Het is een hopeloos bestaan. Een kansloos bestaan. Een vreugdeloos bestaan dat nog eens wordt geaccentueerd door het harde zwart-wit van de beelden, die weinig reden tot verlichting geven. Het is een neerslachtig stemmende setting. Milos Forman construeert met gevoelvolle observaties uit het dagelijkse bestaan van Andula een ietwat lethargisch portret van een wispelturige jonge vrouw met dromen en verlangens die in haar weinig opwekkende milieu nauwelijks tot ontplooiing kunnen komen. En dus ontmoet de naïeve Andula samen met de kijker onverschilligheid, bevreemding en afwijzing in haar zoektocht naar een spannender en rijker leven dan de onbevredigende sleur die het dagelijks bestaan haar oplevert. Andula houdt tot het einde haar illusies in stand. Knap. Ik geloofde er niet meer in. Ik werd er ook een beetje moe van.